اسقاقسىڭ, اسىلسىڭ اتامەكەن!

شاكەن ايمانوۆ اتىنداعى «قازاق­فيلم» اق-تىڭ جاڭا تۋىندىسى – «ورالۋ» كوركەم ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەر كورسەتىلىمى وتكەن سەنبى كۇنى ورال قالاسىنداعى «Cinema Park» كينوتەاترىندا وتكىزىلدى. ونى زيالى قاۋىم مەن اعا ۇرپاق وكىلدەرى, جاستار مەن ستۋدەنتتەر, جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن جاس ماماندار, وڭىردەگى عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىنىڭ مايتالماندارى, كاسىپكەرلەر مەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر تاماشالادى. ءبىز وتاندىق كينو ونەرىنىڭ ءيىسى قازاق جۇرتىنا, بارشا قازاقستاندىقتارعا وتاندى شەكسىز سۇيە ءبىلۋ قاجەتتىلىگى جونىندە تەرەڭ وي تاستاي بىلگەن تاماشا لەنتا اياقتالعان سوڭ «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ 2007 جىلعى تۇلەگى, ورال قالاسىنىڭ اكىمى ا.س.كولگىنوۆكە بىرنەشە ساۋال قويعان ەدىك. – التاي سەيدىر ۇلى, فيلم سىزگە قانداي اسەر قالدىردى؟ «ورالۋدىڭ» باستى ايتايىن دەگەن ويى مەن كوركەمدىك ءتۇيىنىن  قالاي قابىلدادىڭىز؟ – مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنىڭ باستى كىلتى مەن تەتىگى – عىلىم مەن ءبىلىمدى دامىتۋعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن شەگەلەپ ايتىپ بەرگەنى بەلگىلى. ايتىپ قانا قويعان جوق. ەلباسى بۇل ماسەلەگە تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىنىڭ وزىندە تىم ەرتەرەك قام جاساپ, سوناۋ 1993 جىلى «بولاشاق» باعدارلاماسىن قابىلدادى. نە ءۇشىن؟ ءبىلىمدى ۇلت تاربيەلەۋ ءۇشىن. سول جىلداردىڭ ولشەمىمەن العاندا بۇعان بيۋدجەت قورجىنىنان اجەپتاۋىر قاراجات جۇمساۋعا تۋرا كەلگەنى دە جاسىرىن ەمەس. الايدا, بۇگىنگى كۇن بيىگىنەن كوز تاستاساق ونىڭ قايتارىمى 2-3 ەسەدەن اسىپ كەتكەنىنە كوز جەتكىزۋ قيىن ەمەس. ويتكەنى, بۇگىندە «بولاشاقتىڭ» تۇلەكتەرى ەكونوميكا مەن قوعامدىق ءومىردىڭ ءارتۇرلى سالالارىندا قىزمەت اتقارىپ ءجۇر. ولاردىڭ اراسىندا «ورالۋدىڭ» باستى كەيىپكەرى ماقسات سەكىلدى و باستا تايىز تۇسىنىكپەن اياعىن شالىس باسقاندار كەزدەسۋى دە مۇمكىن. بۇعان كەپىلدىك بەرە المايمىن. «جاڭىلمايتىن جاق جوق, سۇرىنبەيتىن تۇياق جوق» دەمەي مە حالقىمىز. دەگەنمەن, فيلمدەگى باستى ءرولدىڭ يەسى – ماقسات ءوز قاتەلىگىن ءتۇسىندى. تۋعان توپىراققا قىزمەت ەتۋدەن ارتىق باقىت جوق ەكەنىن ۇعىندى. ءوزىنىڭ ەۋروپالىق پىشىندەگى ماكس ەمەس, كادىمگى قازاقتىڭ قارا بالاسى – ماقسات ەكەنىن تەرەڭ زەردەلەي الدى. ارينە, بۇل ارادا ءفيلمنىڭ باستى كەيىپكەرىنىڭ ءجونى ءسال بولەكشەلەۋ. ول قازاقستاندا تۋىپ-وسكەنىمەن كەيىنگى جىلداردا ەۋروپادا ميگرانت ەسەبىندە كۇي كەشىپ, ەل مەن جەرگە, تۋعان توپىراققا دەگەن پەرزەنتتىك سەزىمىن جوعالتىپ العانداي بولادى. وسىنداي ءبىر ەكىۇداي ويدىڭ جەتەگىندە جۇرگەندە ومىردەن وتكەن اتاسى جۇماشتىڭ ارتىندا قالعان جىلقى شارۋاشىلىعى مۇراسىن وزگە بىرەۋلەرگە ساتۋ ماقساتىن العا ۇستاپ اتاجۇرتىنا كەلەدى. سول كەزدە ونىڭ بويىندا ءوز وتانىنىڭ تارتىلىس كۇشى, ەۋروپا جەرىندە كومەسكىلەنىپ قالعان وتانشىل سەزىم قايتادان اتويلاپ باس كوتەرەدى دە, ول ءوز ەلىندە ءبىرجولا قالۋ جونىندە تۇبەگەيلى شەشىمگە كەلەدى. ءفيلمنىڭ كورەرمەندەردىڭ نازارىنا بەرەيىن دەگەن باستى ءتۇيىنى دە وسىندا دەپ تۇسىنەمىن. – «قازاقفيلمنىڭ» جاڭا تۋىندىسىندا ەلگە ادال قىزمەت جاساۋدىڭ قوس ۇلگىسى قوس ءورىم بولىپ تارتىلعانداي كورىنەدى.بۇعان نە دەيسىز؟ – ويىڭىزدى ءتۇسىندىم. ءبىز بۇل ورايدا ەكىنشى ءورىمدى تىڭ كينو تۋىندىنىڭ تاعى ءبىر باستى كەيىپكەرى – ىڭكاردىڭ ءىس-ارەكەتىنەن كەزدەستىرە الامىز. ول – ەلورداسى استانادا ەليتارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرىن بىتىرگەن اقىلىنا كوركى ساي, پاراسات-پايىمى بيىك قازاقتىڭ ۇلگى تۇتار قىزى. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا ەلگە كەلگەن جاس ماماندى ەشكىم قايتسەڭ دە اۋىلعا بار دەپ قىستاماعان. بۇل ونىڭ ءوزىنىڭ جۇرەگىنىڭ قالاۋى. فيلم كەيىپكەرى ىڭكار سەكىلدى بولاشاعىن اۋىل-ايماقپەن بايلانىستىرعىسى كەلەتىن جوعارى ءبىلىمدى ماماندار كوبەيگەن سايىن, اۋىلدىڭ كوسەگەسى دە كوگەرە بەرەتىنى ايدان انىق. ويتكەنى, اۋىل – بارشا قازاقتىڭ التىن بەسىگى ەكەنىنە كەلىسەتىن شىعارسىز. – ەندى سىزگە تاعى ءبىر سۇراق قويعىم كەلەدى. جاڭا كوركەم ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەر كورسەتىلىمىندە قازاقستاندا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى, سونىڭ ىشىندە عىلىمي-تاجىريبەلىك لابوراتوريالار جونىندە ۇتىمدى ەپيزودتار مەن دەتالدار مول. وسى ماسەلەگە قاتىستى نە ايتار ەدىڭىز؟ – وتە ورىندى ساۋال قويىپ وتىرسىز. بۇل ماسەلەدە قازاقستاندا بۇعان دەيىندە جان-جاقتى مۇمكىندىكتەر جاسالدى. سونىمەن بىرگە, قازاق عالىمدارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى مەن اشقان جاڭالىقتارى كەز-كەلگەن وزگە قۇرلىقتاعى ارىپتەستەرىنەن ارتىق بولماسا كەم ەمەستىگى دالەلدەۋدى قاجەت ەتپەيدى. ەڭ باستىسى ەلىمىزدە عىلىمي جاڭالىقتار اشۋعا قاجەتتى العى-شارتتار مەن مۇمكىندىكتەر بار. بۇعان «قازاقفيلم» كينوتۋىندىسىنىڭ باس­تى كەيىپكەرى ماقسات تا ايقىن كوز جەتكىزەدى. «ورالۋدا» وسى ماسەلەنىڭ كوركەمدىك شەشىمى تابىلعانى, بۇل رەتتە ءفيلمنىڭ باس رەجيسسەرىنىڭ تۇيسىكشىلدىگى مەن اڭعارىمپازدىعى تەك قول سوعۋعا لايىقتى دەر ەدىم. – ءسىز دە «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدە, ناقتىراق ايتقاندا, ۇلىبريتانيادا ءبىلىم الدىڭىز. سوندىقتان دا بۇل كوركەم فيلم ءسىزدىڭ جانىڭىزعا ءبىرشاما جاقىنداۋ بولدى عوي دەگەن ويدامىز. – ءبارىمىزدىڭ وتانىمىز – قازاقستان. الەمدە وتانى جوق قانشاما ۇلتتار مەن ۇلىستار بوسىپ ءجۇر. دۇنيەنىڭ قاي قيىرىندا جۇرسەڭ دە, تابان تىرەيتىن وتانىڭنىڭ بولماۋى – باقىتسىزدىق. ءبىزدىڭ باقىتىمىز بۇگىندە بۇكىل الەمدىك قاۋىمداستىققا تانىمال بولا باستاعان قازاقستانداي وتانىمىزدىڭ بولۋى. وسى وتانىمىز بەن ەلىمىزدى شەكسىز سۇيە بىلسەك ءارى وعان ادال قىزمەت جاساساق باقىتىمىز ودان ءارى ۇستەمەلەنە تۇسپەي مە؟ وتانسىز بىردە-ءبىر ادام تامىر تارتىپ جاپىراق جايا المايدى. بۇل ورايدا ءفيلمنىڭ كورەرمەندەرگە جەتكىزەيىن دەگەن باستى ءتۇيىنى مەن «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى رەتىندەگى ءبىزدىڭ ويىمىز ءبىر-بىرىنەن قاشىققا كەتە المايدى. – التاي سەيدىر ۇلى, ءسىزدىڭ ۇلت ازاماتى, نەمەسە باسشى رەتىندە ۇستاناتىن باستى قاعيداتىڭىزدى ءبىلۋ بۇگىنگى اڭگى­مەمىزگە قايشى كەلمەيتىن بولسا كەرەك. – ايتايىن, مۇنىڭ ەشقانداي قۇپياسى جوق. مەن «وزگە ەلدە سۇلتان بولعانشا, ءوز ەلىڭدە ۇلتان بول» دەگەن حالىقتىق قاعيداعا ارقا سۇيەيمىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن تەمىر قۇسايىن,  «ەگەمەن قازاقستان». ورال.