سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن كەشە پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى ءوتىپ, كۇن تارتىبىندە ون ەكى ماسەلە قارالدى. بۇل جولى دەپۋتاتتار نازارىنا مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك, ءوزىن ءوزى رەتتەۋ, قوعامدىق كەڭەستەر جانە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە قۇرىلعان زاڭ جوبالارى ۇسىنىلدى.
الدىمەن قارالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان-قىتاي مەملەكەتتىك شەكاراسىنىڭ رەجىمى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋ تاپتى. كەلىسىم مەملەكەتتىك شەكارا اۋدانىندا ءوزارا سەنىمدى نىعايتۋ, اۋماق پەن شەكاراعا قول سۇعىلماۋشىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ جولىن كەسۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەرگە ءجانە ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار «مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءتيىستى ىلەسپە تۇزەتۋلەرىمەن قاراپ, قابىلدادى. زاڭ جوباسىمەن حالىقارالىق اۋديت قاعيداتتارىن جانە ليما دەكلاراتسياسىنىڭ تالاپتارى مەن حالىقارالىق اۋديت ستاندارتتارىن قولدانۋ كوزدەلگەن. تارقاتىپ ايتقاندا, زاڭ ەرەجەلەرى ءاۋديتتى حالىقارالىق ستاندارتتارعا كوشىرۋدى قاراستىرادى جانە قارجىلىق باقىلاۋدىڭ قۇقىقتىق قولدانۋ ءتاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك ءاۋديتتىڭ كەشەندى جۇيەسىن قۇرادى.
قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەسەپ كوميتەتى بارلىق مەملەكەتتىك اۋديت ورگاندارىنىڭ ساپاسىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋگە قۇقىلى.
اتالعان قۇزىرلى ورگانعا, سونىمەن بىرگە, قارجى-ەكونوميكا سالاسىنداعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى انىقتاۋ, تالداۋ, باعالاۋ جانە بولجاۋ جونىندەگى وكىلەتتىكتەر دە بەرىلەتىنى اتاپ ايتىلدى. قۇجات مەملەكەتتىك بيۋدجەت قارجىسىن پايدالانۋ بارىسىندا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق ورىن العان جاعدايدا مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ ورگاندارىنا ارەكەت ەتۋ سالاسىنا وكىلەتتىكتەر بەرەدى.
زاڭ جوباسىندا, سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋدىڭ بىرىڭعاي دەرەكقورىن جاساۋ نەگىزىندە قۇرىلاتىن مەملەكەتتىك اۋديت ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ ماسەلەلەرى كورىنىس تاپقان. جانە دە كەيىننەن اتتەستاتتاي وتىرىپ, مەملەكەتتىك اۋديتورلاردى سەرتيفيكاتتاۋدىڭ تاۋەلسىز, بىرىڭعاي جۇيەسىن ەنگىزۋ دە بولجانعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. تەكسەرۋلەردى بارىنشا ازايتۋ ماقساتىندا بىرىڭعاي دەرەكقور, تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋ, اۋديتورلىق ەسەپتەردى, باقىلاۋ اكتىلەرىن تانۋ, ىشكى اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ فۋنكتسيالارىن شەكتەۋ جونىندەگى بىرقاتار تەتىكتەر دە زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلگەن. پالاتا وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ جۇمىسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكى وقىلىمدا قارالىپ, ءماجىلىسكە جىبەرىلدى. سەنات ەنگىزگەن تۇزەتۋلەر اۋداننىڭ (قالا, قالاداعى اۋدان) ىشكى ىستەر ورگاندارىنداعى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ باستىعىن تاعايىنداۋ جانە قىزمەتىنەن بوساتۋ ءتارتىبىن انىقتاۋعا باعىتتالعان. ەلباسى جەرگىلىكتى قوعامداستىققا ەسەپ بەرەتىن جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىن قۇرۋ كەرەكتىگى تۋرالى تاپسىرما بەرگەنى بەلگىلى. ال جەرگىلىكتى پوليتسيا قۇرۋ ىشكى ىستەر ورگانىن وڭتايلاندىرۋ جولىمەن جۇزەگە اسادى دەپ كۇتىلۋدە. ونىڭ قۇرىلىمىنا ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلار, جول پوليتسياسى, وڭىرلىك جانە تابيعاتتى قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى جانە دە ايەلدەردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ بولىمشەلەرى بىرىكتىرىلمەك. ءسويتىپ, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى ىشكى ىستەر ورگانىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىنە قۇرىلىمدى تۇردە ەنەتىن بولادى.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆتىڭ ايتۋىنشا, ەندى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ باسشىلارىن ىشكى ىستەر ءمينيسترى وبلىس اكىمىنە ۇسىنىپ, وعان ءماسليحات دەپۋتاتتارى كەلىسىمىن بەرۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسشىسىنىڭ جەرگىلىكتى قاۋىمداستىققا ەسەپتىلىگى دە قاراستىرىلىپتى. اتاپ ايتقاندا, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ باسشىسى اكىمدىكتەر مەن ءماسليحات الدىندا جانە جىلىنا ءبىر رەت حالىق الدىندا ەسەپ بەرەتىن بولادى. ءمينيستردىڭ پايىمىنشا, مۇنداي ەسەپتىلىك پوليتسيا قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇدان بولەك, زاڭ جوباسىمەن جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنە شاعىمداردى قاراۋ بويىنشا قوعامدىق كەڭەستەردىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋ شارالارى دا كوزدەلگەن. وسىلايشا, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا ەسەپتىلىگى مەن قوعامدىق كەڭەستەردىڭ جۇمىسى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن, سونىمەن دە ازاماتتاردىڭ سەنىمدىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزۋى ءتيىس دەلىنۋدە.
سەناتورلار مينيسترگە سۇراقتارىن قويىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. ماسەلەن, سەناتور مۇرات باقتيار ۇلى جول جانە پاترۋلدىك پوليتسيالاردى بىرىكتىرۋ ارقىلى امبەباپ پوليتسيا ومىرگە كەلگەنىن, ايتسە دە سولاردىڭ ءبىرازى جول بويىنا عانا شىققاندى ءجون كورەتىن سياقتى ەكەنىن كولدەنەڭ تارتتى. دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە, ولاردى بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن «الماستىرۋ» قاجەت. ونىڭ ءسوزىنە قاراعاندا, بۇۇ-نىڭ بىلتىرعى جۇرگىزگەن زەرتتەۋى ءناتيجەسىندە كوپتەگەن ەلدەردە 100 مىڭ ادامعا 100 پوليتسيا قىزمەتكەرىنەن كەلەتىنى انىقتالعان. ال قازاقستاندا بۇل كورسەتكىش 600-گە جۋىقتايتىن كورىنەدى.
ق.قاسىموۆ سۇراققا وراي جاۋابىندا بۇل ماسەلە كەشەندى تۇردە شەشىلىپ جاتقانىن العا تارتتى. ءمينيستردىڭ سوزىنشە, بەلگىلى ءبىر ادامدار سانىنا شاققاندا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ اراقاتىناس سانى قانشا بولۋى كەرەكتىگىن بەلگىلەۋ وڭاي ماسەلە ەمەس كورىنەدى. «ماسەلەن, اقش شەريفتەرىنىڭ سانى ايتارلىقتاي بولعانىمەن, ولار پوليتسيا قىزمەتكەرى رەتىندە سانالمايدى. ەكىنشىدەن, مۇنداي زەرتتەۋدە ەشكىم دە قازاقستاننىڭ اۋماعى ۇلكەن ەكەنىن ەسەپكە الىپ جاتقان جوق... سوندىقتان دا, ءبىز جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ سانىن بەلگىلەۋ ماسەلەسىن سول جەردىڭ اكىمدەرىنىڭ قۇزىرىنا قالدىرامىز. ولار وسى ماسەلەنى ءبىزدىڭ الدىمىزعا قويىپ تا ءجۇر», – دەدى قالمۇحانبەت نۇرمۇحانبەت ۇلى.
سونداي-اق, مينيستر الداعى ۋاقىتتا مۇمكىندىگىنشە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورنىن بىرتىندەپ بەينەباقىلاۋ كامەرالارى باساتىنىن جەتكىزدى. وسىعان وراي, ول ويىن بىلايشا تۇيىندەدى: «ارينە, ءبارىن سانعا تىرەپ ەشتەڭە شەشە الماسىمىز انىق. سوندىقتان دا, قازىرگى كۇنى قاي جەردە قىزمەتكەردى تەحنيكامەن اۋىستىرۋعا مۇمكىندىك بولسا, ول ورىندالىپ جاتىر. الايدا, تەحنيكالار بولماعان ورىنداردا پوليتسيالار جۇرۋگە ءماجبۇر. دەگەنمەن, بۇل ماسەلە كەشەندى تۇردە شەشىلەتىن بولادى».
«مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ءارىپتەستىك تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن ونىڭ ءتيىستى ىلەسپە تۇزەتۋلەرى دە قابىلداندى. زاڭدىق قۇجات ءارىپتەستىكتىڭ قاتىسۋشىلار اياسىن كەڭەيتۋدى جانە قولدانىلۋ سالالارىن رەتتەۋدى كوزدەيدى. جانە دە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ كەلىسىمشارتتىق نىساندارىن كەڭەيتۋ, ينستيتۋتتىق مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك ماسەلەلەرىن رەتتەۋ شارالارىن دا قامتيدى. زاڭدىق قۇجاتتا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك شارتتارىنىڭ قۇرىلىمىن بەلگىلەۋ, جەكە قارجىلىق باستامانى ەنگىزۋ, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك جوبالارىنا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ قاتىسۋ نىسانىن ايقىنداۋ ۇسىنىلاتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
كەشەگى وتىرىستا «قوعامدىق كەڭەستەر تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ءتيىستى تۇزەتۋلەرىمەن سەناتورلار قولداۋىنا يە بولدى. ەلباسى تاپسىرماسىنا وراي ازىرلەنگەن زاڭ جوباسى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ ءمارتەبەسى مەن وكىلەتتىگىن بەكىتىپ, مەملەكەتتىك شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋ اشىقتىعىن ارتتىرادى دەپ كۇتىلۋدە. سونداي-اق, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكى وقىلىمدا قارالىپ, قابىلداندى. ال «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانسا, «ءوزىن ءوزى رەتتەۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن وعان ىلەسپە جوبا ەكى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن كەشە پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى ءوتىپ, كۇن تارتىبىندە ون ەكى ماسەلە قارالدى. بۇل جولى دەپۋتاتتار نازارىنا مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى, ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك, ءوزىن ءوزى رەتتەۋ, قوعامدىق كەڭەستەر جانە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە قۇرىلعان زاڭ جوبالارى ۇسىنىلدى.
الدىمەن قارالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان-قىتاي مەملەكەتتىك شەكاراسىنىڭ رەجىمى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋ تاپتى. كەلىسىم مەملەكەتتىك شەكارا اۋدانىندا ءوزارا سەنىمدى نىعايتۋ, اۋماق پەن شەكاراعا قول سۇعىلماۋشىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ جولىن كەسۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەرگە ءجانە ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار «مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءتيىستى ىلەسپە تۇزەتۋلەرىمەن قاراپ, قابىلدادى. زاڭ جوباسىمەن حالىقارالىق اۋديت قاعيداتتارىن جانە ليما دەكلاراتسياسىنىڭ تالاپتارى مەن حالىقارالىق اۋديت ستاندارتتارىن قولدانۋ كوزدەلگەن. تارقاتىپ ايتقاندا, زاڭ ەرەجەلەرى ءاۋديتتى حالىقارالىق ستاندارتتارعا كوشىرۋدى قاراستىرادى جانە قارجىلىق باقىلاۋدىڭ قۇقىقتىق قولدانۋ ءتاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, مەملەكەتتىك ءاۋديتتىڭ كەشەندى جۇيەسىن قۇرادى.
قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەسەپ كوميتەتى بارلىق مەملەكەتتىك اۋديت ورگاندارىنىڭ ساپاسىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋگە قۇقىلى.
اتالعان قۇزىرلى ورگانعا, سونىمەن بىرگە, قارجى-ەكونوميكا سالاسىنداعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى انىقتاۋ, تالداۋ, باعالاۋ جانە بولجاۋ جونىندەگى وكىلەتتىكتەر دە بەرىلەتىنى اتاپ ايتىلدى. قۇجات مەملەكەتتىك بيۋدجەت قارجىسىن پايدالانۋ بارىسىندا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق ورىن العان جاعدايدا مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ ورگاندارىنا ارەكەت ەتۋ سالاسىنا وكىلەتتىكتەر بەرەدى.
زاڭ جوباسىندا, سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋدىڭ بىرىڭعاي دەرەكقورىن جاساۋ نەگىزىندە قۇرىلاتىن مەملەكەتتىك اۋديت ورگاندارىنىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ ماسەلەلەرى كورىنىس تاپقان. جانە دە كەيىننەن اتتەستاتتاي وتىرىپ, مەملەكەتتىك اۋديتورلاردى سەرتيفيكاتتاۋدىڭ تاۋەلسىز, بىرىڭعاي جۇيەسىن ەنگىزۋ دە بولجانعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. تەكسەرۋلەردى بارىنشا ازايتۋ ماقساتىندا بىرىڭعاي دەرەكقور, تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋ, اۋديتورلىق ەسەپتەردى, باقىلاۋ اكتىلەرىن تانۋ, ىشكى اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ فۋنكتسيالارىن شەكتەۋ جونىندەگى بىرقاتار تەتىكتەر دە زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلگەن. پالاتا وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ جۇمىسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكى وقىلىمدا قارالىپ, ءماجىلىسكە جىبەرىلدى. سەنات ەنگىزگەن تۇزەتۋلەر اۋداننىڭ (قالا, قالاداعى اۋدان) ىشكى ىستەر ورگاندارىنداعى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ باستىعىن تاعايىنداۋ جانە قىزمەتىنەن بوساتۋ ءتارتىبىن انىقتاۋعا باعىتتالعان. ەلباسى جەرگىلىكتى قوعامداستىققا ەسەپ بەرەتىن جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىن قۇرۋ كەرەكتىگى تۋرالى تاپسىرما بەرگەنى بەلگىلى. ال جەرگىلىكتى پوليتسيا قۇرۋ ىشكى ىستەر ورگانىن وڭتايلاندىرۋ جولىمەن جۇزەگە اسادى دەپ كۇتىلۋدە. ونىڭ قۇرىلىمىنا ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلار, جول پوليتسياسى, وڭىرلىك جانە تابيعاتتى قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى جانە دە ايەلدەردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ بولىمشەلەرى بىرىكتىرىلمەك. ءسويتىپ, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى ىشكى ىستەر ورگانىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىنە قۇرىلىمدى تۇردە ەنەتىن بولادى.
ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆتىڭ ايتۋىنشا, ەندى جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ باسشىلارىن ىشكى ىستەر ءمينيسترى وبلىس اكىمىنە ۇسىنىپ, وعان ءماسليحات دەپۋتاتتارى كەلىسىمىن بەرۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى باسشىسىنىڭ جەرگىلىكتى قاۋىمداستىققا ەسەپتىلىگى دە قاراستىرىلىپتى. اتاپ ايتقاندا, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ باسشىسى اكىمدىكتەر مەن ءماسليحات الدىندا جانە جىلىنا ءبىر رەت حالىق الدىندا ەسەپ بەرەتىن بولادى. ءمينيستردىڭ پايىمىنشا, مۇنداي ەسەپتىلىك پوليتسيا قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى. بۇدان بولەك, زاڭ جوباسىمەن جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنە شاعىمداردى قاراۋ بويىنشا قوعامدىق كەڭەستەردىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋ شارالارى دا كوزدەلگەن. وسىلايشا, جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا ەسەپتىلىگى مەن قوعامدىق كەڭەستەردىڭ جۇمىسى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن, سونىمەن دە ازاماتتاردىڭ سەنىمدىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزۋى ءتيىس دەلىنۋدە.
سەناتورلار مينيسترگە سۇراقتارىن قويىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. ماسەلەن, سەناتور مۇرات باقتيار ۇلى جول جانە پاترۋلدىك پوليتسيالاردى بىرىكتىرۋ ارقىلى امبەباپ پوليتسيا ومىرگە كەلگەنىن, ايتسە دە سولاردىڭ ءبىرازى جول بويىنا عانا شىققاندى ءجون كورەتىن سياقتى ەكەنىن كولدەنەڭ تارتتى. دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە, ولاردى بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن «الماستىرۋ» قاجەت. ونىڭ ءسوزىنە قاراعاندا, بۇۇ-نىڭ بىلتىرعى جۇرگىزگەن زەرتتەۋى ءناتيجەسىندە كوپتەگەن ەلدەردە 100 مىڭ ادامعا 100 پوليتسيا قىزمەتكەرىنەن كەلەتىنى انىقتالعان. ال قازاقستاندا بۇل كورسەتكىش 600-گە جۋىقتايتىن كورىنەدى.
ق.قاسىموۆ سۇراققا وراي جاۋابىندا بۇل ماسەلە كەشەندى تۇردە شەشىلىپ جاتقانىن العا تارتتى. ءمينيستردىڭ سوزىنشە, بەلگىلى ءبىر ادامدار سانىنا شاققاندا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ اراقاتىناس سانى قانشا بولۋى كەرەكتىگىن بەلگىلەۋ وڭاي ماسەلە ەمەس كورىنەدى. «ماسەلەن, اقش شەريفتەرىنىڭ سانى ايتارلىقتاي بولعانىمەن, ولار پوليتسيا قىزمەتكەرى رەتىندە سانالمايدى. ەكىنشىدەن, مۇنداي زەرتتەۋدە ەشكىم دە قازاقستاننىڭ اۋماعى ۇلكەن ەكەنىن ەسەپكە الىپ جاتقان جوق... سوندىقتان دا, ءبىز جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ سانىن بەلگىلەۋ ماسەلەسىن سول جەردىڭ اكىمدەرىنىڭ قۇزىرىنا قالدىرامىز. ولار وسى ماسەلەنى ءبىزدىڭ الدىمىزعا قويىپ تا ءجۇر», – دەدى قالمۇحانبەت نۇرمۇحانبەت ۇلى.
سونداي-اق, مينيستر الداعى ۋاقىتتا مۇمكىندىگىنشە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ورنىن بىرتىندەپ بەينەباقىلاۋ كامەرالارى باساتىنىن جەتكىزدى. وسىعان وراي, ول ويىن بىلايشا تۇيىندەدى: «ارينە, ءبارىن سانعا تىرەپ ەشتەڭە شەشە الماسىمىز انىق. سوندىقتان دا, قازىرگى كۇنى قاي جەردە قىزمەتكەردى تەحنيكامەن اۋىستىرۋعا مۇمكىندىك بولسا, ول ورىندالىپ جاتىر. الايدا, تەحنيكالار بولماعان ورىنداردا پوليتسيالار جۇرۋگە ءماجبۇر. دەگەنمەن, بۇل ماسەلە كەشەندى تۇردە شەشىلەتىن بولادى».
«مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ءارىپتەستىك تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن ونىڭ ءتيىستى ىلەسپە تۇزەتۋلەرى دە قابىلداندى. زاڭدىق قۇجات ءارىپتەستىكتىڭ قاتىسۋشىلار اياسىن كەڭەيتۋدى جانە قولدانىلۋ سالالارىن رەتتەۋدى كوزدەيدى. جانە دە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ كەلىسىمشارتتىق نىساندارىن كەڭەيتۋ, ينستيتۋتتىق مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك ماسەلەلەرىن رەتتەۋ شارالارىن دا قامتيدى. زاڭدىق قۇجاتتا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك شارتتارىنىڭ قۇرىلىمىن بەلگىلەۋ, جەكە قارجىلىق باستامانى ەنگىزۋ, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك جوبالارىنا كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ قاتىسۋ نىسانىن ايقىنداۋ ۇسىنىلاتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
كەشەگى وتىرىستا «قوعامدىق كەڭەستەر تۋرالى» زاڭ جوباسى دا ءتيىستى تۇزەتۋلەرىمەن سەناتورلار قولداۋىنا يە بولدى. ەلباسى تاپسىرماسىنا وراي ازىرلەنگەن زاڭ جوباسى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ ءمارتەبەسى مەن وكىلەتتىگىن بەكىتىپ, مەملەكەتتىك شەشىمدەردىڭ قابىلدانۋ اشىقتىعىن ارتتىرادى دەپ كۇتىلۋدە. سونداي-اق, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ەكى وقىلىمدا قارالىپ, قابىلداندى. ال «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانسا, «ءوزىن ءوزى رەتتەۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن وعان ىلەسپە جوبا ەكى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
سوڭعى جاڭالىقتار
كوكتەمگى ەگىسكە دايىندىق پىسىقتالدى
قوعام • بۇگىن, 00:07
يندونەزيا ەلشىسى ورالدىق عالىمدارمەن كەزدەستى
عىلىم • كەشە
بالاباقشالاردا تسيفرلىق باقىلاۋ تاجىريبەسى جۇرگىزىلىپ جاتىر
ايماقتار • كەشە
ەلىمىزدىڭ بەس وڭىرىندە سۋ تاسقىنى قاۋپى جوعارى
قازاقستان • كەشە
40 گرادۋسقا دەيىن اياز: ەلىمىزگە اركتيكالىق سۋىق كەلەدى
اۋا رايى • كەشە
استانا اۋەجايىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعى ۋاقىتشا جابىلادى
ەلوردا • كەشە
الەمدىك ەكونوميكانىڭ جاڭا كارتاسى: قازاقستان قاي ورىندا؟
ەكونوميكا • كەشە
