ءتىل بىلمەي ءسۇرىندى

دۇيسەنبى كۇنى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديدات ءۋاليحان قايساروۆ پەن ەسەنبەك ۇكتەشباەۆتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەنىن انىقتاۋ جونىندەگى لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ وتىرىسى ءوتتى. سىناق ناتيجەلەرى بويىنشا لينگۆيستيكالىق كوميسسيا اشىق داۋىس بەرۋ ارقىلى پرەزيدەنتتىككە كانديدات ءۋاليحان قايساروۆتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەر­مەگەنى جونىندە ءبىراۋىزدان شەشىم قابىلدادى. كوميسسيا توراعاسى م.جولداسبەكوۆ كوميسسيانىڭ شەشىمىنە قاتىستى: «ءبىرىنشى جازباشا تاپسىرمادا كانديداتقا بەرىلگەن ۋاقىت جەتپەي, وعان قوسىمشا جارتى ساعات ۋاقىت بەرىلدى. وسىنىڭ ءوزى وعان «تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى: تاريحى مەن بۇگىنى» اتتى تاڭداپ العان تاقىرىپتى ورىنداۋعا كومەكتەسپەدى. ۇمىتكەر تاقىرىپتى دۇرىس تۇسىنبەدى جانە تيىسىنشە ونى اشا المادى. سونىمەن قاتار, ول 23 قاتە جىبەردى, ونىڭ ىشىندە 5 ورفوگرافيالىق, 11 پۋنكتۋاتسيالىق جانە 7 ستيليستيكالىق قاتەلەر. ەكىنشى تاپسىرمادا ءى. ەسەنبەرليننىڭ پروزاسىنان ءۇزىندى وقىعاننان كەيىن, كانديدات ءماتىننىڭ مازمۇنى بويىنشا كەيبىر سۇراقتارعا جاۋاپ بەرە المادى, سونداي-اق, وقۋ بارىسىندا ول قازاق ءتىلىنىڭ ورفوەپيالىق نورمالارىن بۇزدى», – دەدى. كوميسسيا توراعاسى اتاپ وتكەندەي, ۋ.قايساروۆ ءۇشىنشى تاپسىرما بويىنشا «وتان ءۇشىن وتقا ءتۇس, كۇيمەيسىڭ!» دەگەن تاقىرىپقا 15 مينۋتتىق ءسوز سويلەۋگە ءتيىس ەدى. اتالعان تاقىرىپتى كانديدات اشا الماعان, ول ءوزىنىڭ سوزدىك قورىنىڭ ازدىعىن, سونىمەن قاتار, قازاق تىلىندەگى سويلەم قۇرىلىسىنا قاتىس­­تى كەيبىر ەرەجەلەردى بىلمەي­تىنىن كورسەتتى. ناتيجەسىندە لينگ­ۆيس­تي­كالىق كوميسسيا ۋ.قايسا­روۆ­تىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەر­مەگەنى تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ال پرەزيدەنتتىككە كانديدات ەسەنبەك ۇكتەشباەۆ تا لينگ­ۆيس­تيكالىق كوميسسيانىڭ شەشىمىمەن مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرمەگەن دەپ تانىلدى. كوميسسيا توراعاسى م.جولداسبەكوۆ كوميسسيانىڭ شەشىمى اشىق داۋىس بەرۋ ارقىلى كوپشىلىك داۋىسپەن قابىلداعانىن اتاپ ءوتتى. «تاڭداعان تاقىرىپتى اشۋ تالاپ ەتىلەتىن جازباشا جۇ­مىسىندا كانديدات ءوز ويىن قيسىنىنا كەلتىرىپ جەتكىزە المادى, – دەدى ول. – ءسوز تىركەستەرىنىڭ ادە­بي نورمالارىن بۇزا وتىرىپ, سويلەمدەردى ستيليستيكالىق جاعىنان دۇرىس قۇرعان جوق. جاز­باشا تاپسىرمانىڭ كولەمى تالاپ ەتىلەتىن ەكى پاراقتان كەم بولدى. ودان كەيىنگى تاپسىرمادا ۇمىتكەر مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ «سەزىم» اتتى ولەڭىن وقۋدا قاتەلەر جىبەردى جانە وقىلعان ولەڭنىڭ مازمۇنى بويىنشا كوميسسيانىڭ قويعان سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرگەن جوق. «قوعام جانە دەموكراتيا» دەگەن تاقىرىپتا كوپشىلىك الدىندا ءسوز سويلەۋدە قاجەتتى 15 مينۋتتىڭ ور­نىنا كانديدات 10 مينۋت قانا ءسوي­لەدى. تاقىرىپتى اشپادى, ادەبي ءتىل نورمالارىن بۇزدى جانە سۇراق­تارعا قاناعاتتانعىسىز جاۋاپ بەردى». وتكەن سەنبى, 7 ناۋرىزدا پرە­زيدەنت­تىككە كانديدات قانات جۇمان دا لينگۆيستيكالىق كوميسسيا­عا سىناق تاپسىرعان ەدى. ءناتي­جەسىندە كوميسسيا ونىڭ دا مەم­لەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرمە­گەنى تۋرالى شەشىم قابىلدادى. «كانديدات جازباشا تاپسىرمادا «مەنىڭ ەلىم, مەنىڭ جەرىم» اتتى ءوزى تاڭداعان تاقىرىپتى اشا المادى, نەگىزگى ويدى جازباشا ساۋاتتى تۇردە جەت­كىزە ءبىلدى, – دەدى كوميسسيا ءتورا­عاسى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ. – جىبەرىلگەن ستيليستيكالىق جانە پۋنكتۋاتسيالىق قاتەلەردىڭ سانى – 31 بولدى. اباي قۇنانباەۆتىڭ پوەزياسىن وقۋ كەزىندە ورفوەپيالىق قاتەلەر جىبەرىلدى. قانات جۇمان قازاق تىلىندە ءبىر ولەڭ دە وقىپ بەرە المادى». توراعانىڭ ايتۋىنشا, كانديدات ءوزى تاڭداعان «قازاق مەم­لەكەتتىلىگىنىڭ باس­تاۋلارى» اتتى تاقىرىپتا كوميسسيا بەلگى­لەگەن 15 مينۋتتىڭ ورنىنا 5 مينۋت قانا ءسوز سويلەگەن, سويلەۋ بارى­سىندا ادەبي ءتىل نورمالارىن ساقتاماي, سوزدىك قورىنىڭ ازدى­عىن كورسەتكەن. ناتيجەسىندە لينگۆيس­تيكالىق كوميسسيا اتالعان كاندي­داتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرمەگەنى تۋرالى شەشىم قابىلدادى. ءاليسۇلتان قۇلانباي, «ەگەمەن قازاقستان».