«قازىنالى وڭتۇستىك» كىتابىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى

تاياۋدا استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحاناسىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ باستاماسىمەن جارىق كورگەن «قازىنالى وڭتۇستىك» جوباسى – ەلباسىنىڭ ماڭگىلىك ەل, ۇلى دالا ەلى يدەياسىمەن ۇندەسىپ وتىرعان كوپتومدىعىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى. اتالمىش كوپتومدىق كىتاپ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ باستاماسىمەن بەس جىل بويى جارىق كورىپ كەلەدى. «تۇركىستان كىتاپحاناسى» سەرياسىمەن الماتى قالاسىندا «نۇرلى الەم» باسپاسىنان قازىرگى تاڭدا 311 تومى جارىق كوردى. جالپى, كىتاپ 500 تومدى قۇرايدى ەكەن. «قازىنالى وڭتۇستىك» كوپتومدىعىن شىعارۋداعى ماقسات – وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن, ساياسي-ەكونوميكالىق جاعدايىن ناسيحاتتاۋ. سونىمەن قاتار, ۇلتقا قاجەت مادەني مۇرالاردى جيناقتاپ, ۇرپاققا اماناتتاۋ جۇمىستارى تۇڭعىش رەت وڭتۇستىك وڭىردە باستاۋ الىپ وتىر. اتالعان سەريانىڭ ەكىنشى تومى ەرتەگىلەرگە, تاعى ءبىر تومى تولىعىمەن مايداننان كەلگەن حاتتارعا ارنالعان. ايتالىق, ايگىلى فولكلوريست ءارى ەتنوگراف ءا.ديۆاەۆ پەن تاشكەنت مۇعالىمدەر سەمينارياسىنىڭ وقىتۋشىسى بولعان يا.ءليۋشتىڭ بۇرىن باسپا بەتىن كورمەگەن ەرتەگىلەرى العاش جاريالانىپ وتىرعانىن ايتا كەتسەك دەيمىز. سول سەكىلدى «وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەرى», «وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ تابيعاتى», «ا.ياساۋي كەسەنەسى», «وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكونوميكاسى» سەكىلدى تاقىرىپتار دا قامتىلعان. اتالعان شارانى «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىنىڭ كەڭەسشىسى بەرىك قۇرمانعالي اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. ول ءوز سوزىندە «پرەزيدەنتىمىزدىڭ «ءبىز ءوز تاريحىمىزدى وزگەلەر تۇرماق, وزىمىزگە دە تولىق تانىتا الماي كەلە جاتقان حالىقپىز. زەرتتەمەسەك, جازباساق, جاريالاماساق كىم, نە دەپ تانيدى؟» دەگەن ءسوز بار. وسىعان وراي, مىنە, بۇگىن «قازىنالى وڭتۇستىك» كىتابىنىڭ 311-ءشى تومىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ وتىر. ۇلت تۇتاستىعىنىڭ كىلتى – تۋعان تاريح, ءدىن, مادەنيەت, ءتىل, ادەت, ءداستۇردى قاستەرلەۋ مەن باعالاۋعا باعىتتالعان كىتاپتار سەرياسى بۇگىندە وقىرمانعا جول تارتتى. تاريحي فولكلور مەن جاريالانباي قالعان جىرلاردى جانە اقىنداردىڭ شىعارمالارىن زەرتتەپ, ۇرپاققا امانات ەتەتىن بۇل جيناقتى شىعارۋ اسقار يسابەك ۇلىنىڭ باستاماسى بولىپ تابىلادى», – دەدى. سوسىن كوپتومدىقتىڭ رەداكتسيالىق القا توراعاسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ كىتاپ تاريحىنا شەگىنىس جاساپ, وسىنداي يگى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن عالىمدارعا, زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن وعان قولداۋ بىلدىرگەن ازاماتتارعا ءوزىنىڭ جۇرەكجاردى ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. شارا شەڭبەرىندە پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ءالي بەكتاەۆ: «ەلباسىمىزدىڭ «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى كوپ نارسەگە تۇرتكى بولدى. «قازىنالى وڭتۇستىك» كوپتومدىعى دا سول باعدارلاما اياسىندا وقىرمانعا جول تارتىپ وتىر. نەگىزى بۇل قۇندى دۇنيەلەردىڭ جارىق كورۋىنە باستاماشى بولىپ جۇرگەن فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ اعامىز. العاشىندا 200 توم ەتىپ شىعارۋدى جوسپارلاعان ەدىك, بىراق, تاقىرىپقا كىرگەن سوڭ بۇل 200 توممەن شەكتەلمەيتىنىنە كوزىمىز جەتتى. عالىمداردان, ۇستازداردان قۇرالعان 5 باعىتقا ارنايى ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, وڭتۇستىكتەگى بارلىق ەلدى مەكەن, اۋىلدارداعى مۇراجايلار, كەسەنەلەر, ءتىپتى كونەكوزدەر دە نازاردان تىس قالعان جوق. كەيبىر ازاماتتاردىڭ مىناۋ مەنىڭ اتامنان قالعان قۇران كىتاپ دەپ ساقتاپ جۇرگەندەرى XIV-XV عاسىرلاردا اراب تىلىندە جانە توتە جازۋمەن جازىلعان شىعارمالار بولىپ شىقتى. وسى 311 تومنىڭ 221 تومى وسى كۇنگە دەيىن مۇلدەم جارىق كورمەگەن رۋحاني قۇندىلىقتار. مىسالى, «قوبىلاندى باتىر», «الپامىس باتىردىڭ», «قىز جىبەك» پەن «مۇڭلىق-زارلىقتىڭ» جاڭا نۇسقالارى ەنگىزىلدى. جيناققا كىرگەن ءنۇرالى اقىننىڭ تەرمەلەرى تۇگەلدەي يسلام تاقىرىبىنا ارنالعان. بەكاسىل اۋليەنىڭ كىتابىن وقىساڭىزدار قازىرگى زامانداعى ەمدىك قاعيدالار ايتىلعان ەكەن. مەن وسىنى زەرتتەپ, زەردەلەپ جاتقان عالىمدارىمىزعا ۇلكەن العىسىمدى ايتقىم كەلەدى. وسى كىسىلەر بولماعاندا ءبىزدىڭ بار قۇندىلىعىمىز قابات-قابات تاريحتىڭ استىندا قالار ەدى. سوندىقتان دا وڭتۇستىك قازاقستاننىڭ تاريحى قازاقستاننىڭ تاريحىمەن تۇبەگەيلى بايلانىستى», – دەدى. سونىمەن قوسا, تاقىرىپ اياسىندا پروفەسسور باقتيار سمانوۆ, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ساتتار ومىرزاقوۆ, جازۋشى-جۋرناليست شويبەك ورىنباي, رەداكتسيالىق القا مۇشەلەرى مەن عالىمدار تۇشىمدى وي-پىكىرلەرىن ايتىپ, كىتاپتى شىعارۋ جولىنداعى ءبىراز قىزىعى مەن قيىندىق-كەدەرگىلەرگە كەزىككەن جاعدايلارمەن ءبولىسىپ, وتكەندى ءبىر شولىپ ءوتتى. راۋشان تاۋىرحانقىزى, جۋرناليست.