«تورعاي – ىرعىز» باعىتىنىڭ ماڭىزدىلىعى ەسكەرىلسە

«نۇرلى جول» باعدارلاماسى بۇگىنگى الەمدىك داعدارىس كەزەڭىندە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان ەل ەكونوميكاسىنىڭ تەجەلمەۋىنە, قايتا دامۋدىڭ سول دەڭگەيدە ساقتالۋىنا, ونىڭ ۇستىنە جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا بارلىق مۇمكىندىكتەردى تۋدىرىپ وتىر. «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى – ەلىمىزدىڭ ۋاقىتشا بولسا دا كۇرمەۋى قيىن ۋاقىتتاردان قىسىلماي, جاڭا بيىك بەلەستەرگە قۇلاش سەرمەۋدىڭ بەكەم باعدارلاماسى. ەلباسىمىز ناقتى كورسەتىپ بەرگەندەي, جاڭا سىن-قاتەرلەردەن شىعۋ جولدارى. جول – ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاندى كۇرەتامىرىنداي. تەمىر­جول, تاسجول, نە اۋە جولى بولسىن ەلدىڭ الەۋەتىن ارتتىرادى. دامىعان ەلدەر ەكونوميكانى كۇشەيتۋگە بەت العاندا جول ماسە­لەسىن العا شىعارىپ, سونى شەشۋدەن باستايدى. شالعاي ءوڭىر, شەت ايماقتاردىڭ ەكونوميكالىق بايلانىستارىن, ساۋدا-ساتتىعىن كۇشەيتۋ ارقىلى, ءبىرتۇتاس دامۋعا جول اشادى. ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» 26 اقپانداعى «كوزقاراس» ايدارىمەن بەرىلگەن «تاسجول تاعدىرى» اتتى ماقالا ءبىزدىڭ دە كوڭىلىمىزدى اۋداردى, ويعا جەتەلەدى. ويتكەنى, ميلليونداپ قوماقتى قارجى جۇمسالاتىن جوبالاردىڭ ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن وتە ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋى باستى شارت. «تورعايدان – ىرعىزعا باراتىن جول ءارى قاراي شالقار, ودان ءارى بەينەۋ ارقىلى اقتاۋعا تۋرا اسىپ كەلەدى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ازىرگە وسى باعىت ەشكىمنىڭ ەسىنە تۇسەر ەمەس. تەمىرجولمەن قاتار سالىنعان اۆتوجولدىڭ ستراتەگيالىق ماڭى­زىن دا ۇمىتپاۋىمىز كەرەك ەمەس پە؟» دەيدى اۆتور. جانە دە وسى باعىتتىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەپ كور­سەتكەن ايعاقتارى كىم-كىم دە قۇلاق قويارداي. جول ماسەلەسى – ەلدىڭ ماسەلەسى. جول ماسەلەسى – حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ءومىرىنىڭ دە جاڭعىرۋىنىڭ ماسەلەسى. ءيا, ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ بىرەگەيى. ءتيىستى سالانىڭ بىلىكتى ماماندارى, عالىمدار, جالپى جۇرتشىلىق تاراپىنان بىلدىرىلگەن دالەلدى ۇسىنىستاردى, ۇستانىمدى, پىكىرلەردى ەسكەرە وتىرسا, دۇرىس شەشىمدەر شىعارىلاتىنى ايدان انىق. ماقالادا اۆتور جازىپ, تيىمدىلىگىن جان-جاقتى ناقتى دالەلدەپ وتىرعان. «تورعاي – ىرعىز» اۆتوكولىك جولى, شىنىمەن دە, وسى ايماق تۇرعىندارى ءۇشىن بىردەن-ءبىر دۇرىس تابىلعان نۇسقا دەپ بىلەمىز. ەلوردامىز استانادان قازاقستاننىڭ ءتورت تاراپىنا تارايتىن ۇلى اۆتو­جولداردىڭ ءبىر باستى باعىتى – كاسپي جاعالاۋىنداعى اقتاۋ. ال وسى «تورعاي – ىرعىز» جولى وسى ۇلكەن اۆتوجولدىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە قاي جاعىنان دا ۇتىمدى شىعارى ءسوزسىز. جۇزدەگەن شاقىرىمعا جولدىڭ قىسقارۋى, ەكىنشى جاعىنان قارجىنىڭ ۇنەمدەۋگە دە اسەرى تيەدى. ىرعىز – ەلىمىزدىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا وزىندىك ورنى بار ەلدى مەكەن. سوڭعى عاسىردا نەگىزگى تەمىرجولداردان الشاق ورنالاسۋىنا بايلانىستى بۇل ءوڭىردىڭ دامۋى كەنجەلەپ, تۇرعىندار سانىنىڭ دا وسپەي, دەموگرافيالىق جاعىنان تەجەلىپ تۇرعانى اقيقات. ال شىن مانىندە ىرعىز قازاقستاننىڭ ورتالىعى, وڭتۇستىگى, باتىسىنىڭ كىندىگىندەي بولىپ تۇرعان جەر. سوندىقتان وسى تاسجولدار «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» تاسجولىمەن قيىلىسقان جاعدايدا اۋداننىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى دا وزىنەن-ءوزى كوتەرىلىپ شىعا كەلەدى. تاعى ءبىر دايەگى از پىكىرلەردە ايتىلىپ جۇرگەندەي, تورعايدان شىققان جول قارابۇتاق ارقىلى كەتكەن جاعدايدا جولدىڭ ءبىر بۇيىردە, تەك اقتوبە وبلىسى ءۇشىن عانا ماڭىزى جوعارى بولاتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ال «تورعاي – ىرعىز» باعىتى قالاي بولعاندا دا ماڭعىستاۋ, اتىراۋ وبلىستارىنا جۇك جەتكىزۋ مۇمكىندىكتەرىن, اقتاۋ ارقىلى وڭتۇستىك باعىتتاعى ەلدەرگە شىعۋعا تۋرا بولاتىنى ءسوزسىز. ەكىنشى جاعىنان, بۇل جول كورشى قىزىلوردا وبلىسى ءۇشىن دە وتە ءتيىمدى بولىپ شىعادى. ال قىزىلوردا وبلىسى كەشە عانا پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ وتكەندەي, ەل تاۋەل­سىزدىك العاننان بەرى جەدەل دا­مىپ كەلە جاتقان پەرسپەكتيۆا­لى ايماق. جانە بولاشاعى زور وبلىسقا اينالۋدا. ەكونوميكا وسكەن سايىن جۇك تاسىمالى, ارينە, ارتىپ وتىرادى. ءيا, ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول» ساياساتى بۇكىل حالقىمىز ءۇشىن دەر كەزىندە قولعا الىنعان باستاما. ەندى, وسى ماڭىزى زور باستامانىڭ حالقىمىز ناتيجەلەرىن كورىپ سەزىنۋى ءتيىس. سودان دا بىزدەر «تورعاي – ىرعىز» تاسجولى­نىڭ سا­لىن­ۋىنا ۇلكەن ۇمىتپەن قارايمىز.  كولباي داناباي, ارال اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى, كىشكەنە ايبوسىنوۆ, ارال اۋداندىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى. قىزىلوردا وبلىسى