قانداي دا ءبىر جۇمىستىڭ وڭ ناتيجەسىن كورۋ ءبىر عانيبەت ەمەس پە؟! الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ جەتىسۋدىڭ ءتول داقىلى قانت قىزىلشاسىنىڭ كوكسۋ قانت زاۋىتىنىڭ قابىلداۋ پۋنكتىندە تاۋ-تاۋ بولىپ ءۇيىلىپ جاتقانىن كورىپ ءبىر قۋاندى. ءدال وسى كۇنى ىسكە قوسىلعان زاۋىت وسىناۋ ءونىمدى وڭدەپ بەرەكە بۇلاعىن اعىزاتىن كۇن كەلگەنىن دە توپشىلاسا كەرەك ءوڭىر باسشىسى. وڭىردەگى شارۋالار سالماعى 4 كيلودان اساتىن قانت قىزىلشاسىنىڭ «اقسۋ-گيبريد» اتتى جاڭا سورتىنان الىناتىن ءونىم دە ساپالى بولاتىندىعىن ايقىن كورىپ ءجۇر. كاسىپورىن الاڭىندا ءجۇرىپ جاتقان قاۋىرت تىرلىكپەن تانىسقان وبلىس باسشىسى بىردەن زاۋىت ىشىنە ەندى. كاسىپورىن توقتاۋسىز جۇمىس ىستەپ تۇر. داقىلدار ارنايى قۇرىلعىلار ارقىلى جۋىلىپ, شايىلىپ, تۋرالىپ, كادىمگى ءتاتتى قانتقا اينالۋدا. اپپاق قۇمشەكەردى الاقانىنا سالىپ, ءدامىن تاتقان اماندىق عابباس ۇلىنىڭ جۇزىنەن ەرەكشە قۋانىش لەبى سەزىلىپ, كوپتەن كۇتكەن جاقسى جەتىستىككە ءوز ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇل ەلباسى تاپسىرماسىمەن ءتاتتى ءتۇبىر تۇقىمىن سەۋىپ ساپالى دا سالماقتى ءونىم الىپ سول قانت قىزىلشاسىنان قۇمشەكەر الىپ قوس قۋانىشقا جەتۋ شاتتىعى!
«مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قانت قىزىلشاسىن قايتا تۇلەتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. سول تاپسىرمانى دەر كەزىندە ورىنداۋ ماقساتىندا بىرقاتار جۇمىس اتقارىلىپ, وڭىردە قىزىلشا وسىرۋگە بەيىمدەلگەن 5 اۋدان القاپتارىندا 4020 گەكتار جەرگە ءتاتتى ءتۇبىر تۇقىمى سەبىلگەن ەدى. سول كەزدە قانت قىزىلشاسىنىڭ جايىن كۇز كورسەتەتىنىن ايتقانبىز. كوپتەن كۇتكەن كۇزىمىز دە كەلدى. بيىلعى جىلى قانت قىزىلشاسى سەبىلگەن القاپتاردىڭ ءار گەكتارىنان 700-750 تسەنتنەردەن ءونىم الۋدامىز. سالماعى 5-7 كيلوعا دەيىن جەتۋدە. بۇل بۇرىن بولماعان جەتىستىك. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا شارۋالارىمىزعا جانار-جاعارمايعا, وتكىزىلگەن ونىمگە, تىڭايتقىشتار مەن تۇقىمعا سۋبسيديا ءبولىنىپ, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن الۋعا دا جاردەمدەستى. اۋا رايىنىڭ ءوزى دە وسى يگى ءىستى قولداعانداي جاعىمدى دا جايلى كۇن رايىن سىيلادى. زاۋىتىمىز دا اعىمدىق جوندەۋ جۇمىستارىنان ءوتىپ, شارۋالاردىڭ ءونىمىن قابىلداۋعا تولىقتاي دايىن قالىپقا كەلتىرىلدى.
ءوزىڭ وندىرگەن ءونىم ءاردايىم جانىڭا جاقىن ءارى ءدامدى بولادى. ەلباسىنىڭ ايتىپ جۇرگەن «قازاقستاندا جاسالعان» دەگەن لوگوتيپى بار ءونىمدەر شىعارۋ دەگەنى دە وسى.
شىندىعىمدى ايتسام, كوكسۋ قانت زاۋىتىندا وندىرىلگەن قانتتىڭ ءدامىن دە ساعىنىپ قالىپپىن. قانت قىزىلشاسىنىڭ قايتارىمى جوعارى. الداعى جىلدارى ءونىم ءدال بيىلعىداي بىتىك شىعىپ جاتسا قانت قىزىلشاسى القاپتارىنىڭ كولەمىن كوبەيتەمىز. رەسپۋبليكالىق قانت ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى, كوكسۋ قانت زاۋىتىنىڭ قۇرىلتايشىسى نۇرلان تىلەۋباەۆ وسى جىلى بارلىعى ويداعىداي بولعان جاعدايدا الداعى جىلدارى 300 ملن. تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيۋعا ءسوزىن بەردى. وسىلايشا, زاماناۋي تەحنولوگيامەن ساپالى تۇقىمدى سەبۋ, جۇمىستى جۇيەلى جۇرگىزۋ, ەڭ باستىسى, مەملەكەتتىك قولداۋ بولعاندا 2020 جىلعا دەيىن وبلىسىمىزدا قانت قىزىلشاسىنىڭ كولەمىن 500 مىڭ تونناعا جەتكىزۋ جوسپارىمىزدا بار. الماتى وبلىسىنىڭ قانت زاۋىتىندا وندىرىلگەن ءونىمنىڭ ساپاسى جوعارى, ەكولوگيالىق تازا ءارى قۋاتتى. دايىن ونىممەن ءبىرىنشى كەزەكتە وبلىسىمىزدىڭ 2 ملن. حالقىن, سونداي-اق, الماتى قالاسىنىڭ جۇرتشىلىعىن, ارتىلعان جاعدايدا ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىن قامتاماسىز ەتەمىز. وبلىستا وندىرىلگەن قانت ءونىمى مەملەكەتتىك ستاندارتقا سايكەستەندىرىلگەن. سول سەبەپتى الداعى ۋاقىتتا رەسەي, وزبەكستان, قىرعىزستان جانە بەلارۋس مەملەكەتتەرىنە دە وبلىستا وندىرىلگەن قانت ءونىمىن ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىگىمىز بولاتىندىعىنا سەنىمىمىز مول», دەدى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ.
نەگىزى بۇل كاسىپورىندا قانت العاش 1934 جىلى شىعارىلعان ەكەن. اشىلعان كەزدە ونىڭ قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 180 توننانى قۇراپتى. 1940-1941 جىلدارى قانت زاۋىتى بولىپ قايتا قۇرىلىپ, ونىمدىلىگى 900 تونناعا, 1965 جىلى 1800 تونناعا دەيىن جەتكىزىلگەن. ال 1993 جىلى كيروۆ اتىنداعى تالدىقورعان قانت زاۋىتى «كوكسۋ شەكەر» اق «ورتالىق ازيا قانت كورپوراتسياسى» جشس-ءنىڭ فيليالى رەتىندە قايتا قۇرىلىپ, كاسىپورىننىڭ بارلىق اكتيۆتەرى كورپوراتسيانىڭ مەنشىگىنە بەرىلگەن. ال بىلتىردان باستاپ «كوكسۋ قانت زاۋىتى» جشس بولىپ اتالۋدا. 2013-2014 جىلدارى شيكىزات كولەمى زاۋىتتىڭ تولىق قاجەتتىلىگىن تولىق وتەي الماعاندىقتان ءونىم جامبىل وبلىسىنىڭ مەركە قانت زاۋىتىنا وڭدەۋگە جىبەرىلگەن-ءتىن.
بۇگىندە كاسىپورىن الاڭىنداعى تاۋ-تاۋ بولىپ ۇيىلگەن قىزىلشا الىستان كوز تارتادى. كاسىپورىنعا كىرە بەرە تىركەمەلەرىنە قىزىلشا تيەگەن اۆتوكولىكتەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى كەزەك كۇتىپ, ءونىم وتكىزۋگە اسىعۋدا.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى,
كوكسۋ اۋدانى.
قانداي دا ءبىر جۇمىستىڭ وڭ ناتيجەسىن كورۋ ءبىر عانيبەت ەمەس پە؟! الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ جەتىسۋدىڭ ءتول داقىلى قانت قىزىلشاسىنىڭ كوكسۋ قانت زاۋىتىنىڭ قابىلداۋ پۋنكتىندە تاۋ-تاۋ بولىپ ءۇيىلىپ جاتقانىن كورىپ ءبىر قۋاندى. ءدال وسى كۇنى ىسكە قوسىلعان زاۋىت وسىناۋ ءونىمدى وڭدەپ بەرەكە بۇلاعىن اعىزاتىن كۇن كەلگەنىن دە توپشىلاسا كەرەك ءوڭىر باسشىسى. وڭىردەگى شارۋالار سالماعى 4 كيلودان اساتىن قانت قىزىلشاسىنىڭ «اقسۋ-گيبريد» اتتى جاڭا سورتىنان الىناتىن ءونىم دە ساپالى بولاتىندىعىن ايقىن كورىپ ءجۇر. كاسىپورىن الاڭىندا ءجۇرىپ جاتقان قاۋىرت تىرلىكپەن تانىسقان وبلىس باسشىسى بىردەن زاۋىت ىشىنە ەندى. كاسىپورىن توقتاۋسىز جۇمىس ىستەپ تۇر. داقىلدار ارنايى قۇرىلعىلار ارقىلى جۋىلىپ, شايىلىپ, تۋرالىپ, كادىمگى ءتاتتى قانتقا اينالۋدا. اپپاق قۇمشەكەردى الاقانىنا سالىپ, ءدامىن تاتقان اماندىق عابباس ۇلىنىڭ جۇزىنەن ەرەكشە قۋانىش لەبى سەزىلىپ, كوپتەن كۇتكەن جاقسى جەتىستىككە ءوز ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇل ەلباسى تاپسىرماسىمەن ءتاتتى ءتۇبىر تۇقىمىن سەۋىپ ساپالى دا سالماقتى ءونىم الىپ سول قانت قىزىلشاسىنان قۇمشەكەر الىپ قوس قۋانىشقا جەتۋ شاتتىعى!
«مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قانت قىزىلشاسىن قايتا تۇلەتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. سول تاپسىرمانى دەر كەزىندە ورىنداۋ ماقساتىندا بىرقاتار جۇمىس اتقارىلىپ, وڭىردە قىزىلشا وسىرۋگە بەيىمدەلگەن 5 اۋدان القاپتارىندا 4020 گەكتار جەرگە ءتاتتى ءتۇبىر تۇقىمى سەبىلگەن ەدى. سول كەزدە قانت قىزىلشاسىنىڭ جايىن كۇز كورسەتەتىنىن ايتقانبىز. كوپتەن كۇتكەن كۇزىمىز دە كەلدى. بيىلعى جىلى قانت قىزىلشاسى سەبىلگەن القاپتاردىڭ ءار گەكتارىنان 700-750 تسەنتنەردەن ءونىم الۋدامىز. سالماعى 5-7 كيلوعا دەيىن جەتۋدە. بۇل بۇرىن بولماعان جەتىستىك. مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا شارۋالارىمىزعا جانار-جاعارمايعا, وتكىزىلگەن ونىمگە, تىڭايتقىشتار مەن تۇقىمعا سۋبسيديا ءبولىنىپ, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىن الۋعا دا جاردەمدەستى. اۋا رايىنىڭ ءوزى دە وسى يگى ءىستى قولداعانداي جاعىمدى دا جايلى كۇن رايىن سىيلادى. زاۋىتىمىز دا اعىمدىق جوندەۋ جۇمىستارىنان ءوتىپ, شارۋالاردىڭ ءونىمىن قابىلداۋعا تولىقتاي دايىن قالىپقا كەلتىرىلدى.
ءوزىڭ وندىرگەن ءونىم ءاردايىم جانىڭا جاقىن ءارى ءدامدى بولادى. ەلباسىنىڭ ايتىپ جۇرگەن «قازاقستاندا جاسالعان» دەگەن لوگوتيپى بار ءونىمدەر شىعارۋ دەگەنى دە وسى.
شىندىعىمدى ايتسام, كوكسۋ قانت زاۋىتىندا وندىرىلگەن قانتتىڭ ءدامىن دە ساعىنىپ قالىپپىن. قانت قىزىلشاسىنىڭ قايتارىمى جوعارى. الداعى جىلدارى ءونىم ءدال بيىلعىداي بىتىك شىعىپ جاتسا قانت قىزىلشاسى القاپتارىنىڭ كولەمىن كوبەيتەمىز. رەسپۋبليكالىق قانت ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى, كوكسۋ قانت زاۋىتىنىڭ قۇرىلتايشىسى نۇرلان تىلەۋباەۆ وسى جىلى بارلىعى ويداعىداي بولعان جاعدايدا الداعى جىلدارى 300 ملن. تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيۋعا ءسوزىن بەردى. وسىلايشا, زاماناۋي تەحنولوگيامەن ساپالى تۇقىمدى سەبۋ, جۇمىستى جۇيەلى جۇرگىزۋ, ەڭ باستىسى, مەملەكەتتىك قولداۋ بولعاندا 2020 جىلعا دەيىن وبلىسىمىزدا قانت قىزىلشاسىنىڭ كولەمىن 500 مىڭ تونناعا جەتكىزۋ جوسپارىمىزدا بار. الماتى وبلىسىنىڭ قانت زاۋىتىندا وندىرىلگەن ءونىمنىڭ ساپاسى جوعارى, ەكولوگيالىق تازا ءارى قۋاتتى. دايىن ونىممەن ءبىرىنشى كەزەكتە وبلىسىمىزدىڭ 2 ملن. حالقىن, سونداي-اق, الماتى قالاسىنىڭ جۇرتشىلىعىن, ارتىلعان جاعدايدا ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىن قامتاماسىز ەتەمىز. وبلىستا وندىرىلگەن قانت ءونىمى مەملەكەتتىك ستاندارتقا سايكەستەندىرىلگەن. سول سەبەپتى الداعى ۋاقىتتا رەسەي, وزبەكستان, قىرعىزستان جانە بەلارۋس مەملەكەتتەرىنە دە وبلىستا وندىرىلگەن قانت ءونىمىن ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىگىمىز بولاتىندىعىنا سەنىمىمىز مول», دەدى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى اماندىق باتالوۆ.
نەگىزى بۇل كاسىپورىندا قانت العاش 1934 جىلى شىعارىلعان ەكەن. اشىلعان كەزدە ونىڭ قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 180 توننانى قۇراپتى. 1940-1941 جىلدارى قانت زاۋىتى بولىپ قايتا قۇرىلىپ, ونىمدىلىگى 900 تونناعا, 1965 جىلى 1800 تونناعا دەيىن جەتكىزىلگەن. ال 1993 جىلى كيروۆ اتىنداعى تالدىقورعان قانت زاۋىتى «كوكسۋ شەكەر» اق «ورتالىق ازيا قانت كورپوراتسياسى» جشس-ءنىڭ فيليالى رەتىندە قايتا قۇرىلىپ, كاسىپورىننىڭ بارلىق اكتيۆتەرى كورپوراتسيانىڭ مەنشىگىنە بەرىلگەن. ال بىلتىردان باستاپ «كوكسۋ قانت زاۋىتى» جشس بولىپ اتالۋدا. 2013-2014 جىلدارى شيكىزات كولەمى زاۋىتتىڭ تولىق قاجەتتىلىگىن تولىق وتەي الماعاندىقتان ءونىم جامبىل وبلىسىنىڭ مەركە قانت زاۋىتىنا وڭدەۋگە جىبەرىلگەن-ءتىن.
بۇگىندە كاسىپورىن الاڭىنداعى تاۋ-تاۋ بولىپ ۇيىلگەن قىزىلشا الىستان كوز تارتادى. كاسىپورىنعا كىرە بەرە تىركەمەلەرىنە قىزىلشا تيەگەن اۆتوكولىكتەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى كەزەك كۇتىپ, ءونىم وتكىزۋگە اسىعۋدا.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى,
كوكسۋ اۋدانى.
كوكتەمگى ەگىسكە دايىندىق پىسىقتالدى
قوعام • بۇگىن, 00:07
يندونەزيا ەلشىسى ورالدىق عالىمدارمەن كەزدەستى
عىلىم • كەشە
بالاباقشالاردا تسيفرلىق باقىلاۋ تاجىريبەسى جۇرگىزىلىپ جاتىر
ايماقتار • كەشە
ەلىمىزدىڭ بەس وڭىرىندە سۋ تاسقىنى قاۋپى جوعارى
قازاقستان • كەشە
40 گرادۋسقا دەيىن اياز: ەلىمىزگە اركتيكالىق سۋىق كەلەدى
اۋا رايى • كەشە
استانا اۋەجايىنىڭ ۇشۋ-قونۋ جولاعى ۋاقىتشا جابىلادى
ەلوردا • كەشە
الەمدىك ەكونوميكانىڭ جاڭا كارتاسى: قازاقستان قاي ورىندا؟
ەكونوميكا • كەشە