بۇرىن, بالا كەزىمىزدە, «كوڭىلىم نىلدەي بۇزىلىپ», « ۇلىن – ۇرىمعا, قىزىن – قىرىمعا قوندىرعان» دەگەن ءسوز تىركەستەرىن ەستىگەندە, «كوتەرمەلەۋ ءۇشىن ايتىلا سالعان ءسوز عوي, ايتپەسە, مال سوڭىندا جۇرگەن مومىن قازاققا ۇرىم (ريم) قايدا, قىرىم قايدا, ءنىل قايدا» دەپ ويلاۋشى ەدىك. ول كەزدە كەڭەستىك قۇندىلىقتارمەن تاربيەلەنگەن بىزدەر ءۇشىن قازاق بابالارىمىز ۇرىم, قىرىمعا بارماق تۇگىلى ونىڭ قايدا ەكەنىن بىلمەگەن دە سياقتى بولىپ كورىنەتىن.
بىراق, بۇل ءبىزدىڭ ناعىز اتا-بابا تاريحىن بىلمەگەندىكتەن تۋىنداعان كوزقاراس ەكەن.
سوڭعى ەسەپتەۋلەر بويىنشا ورتالىق ازيانىڭ سولتۇستىك باتىسىندا (جوبامەن قازىرگى قازاقستان اۋماعى) ورتا عاسىرلاردا قورعانمەن قورشالعان 1334 قالا بولىپتى. تەك تۇرىكتەردىڭ سوڭعى عاسىرلارداعى ۇزدىكسىز ءوزارا سوعىستارى قالالاردى تىپ-تيپىل ەتىپ, تۇرىك حالىقتارىن ناعىز كوشپەندىگە اينالدىرعان, وركەنيەتتەن ارتقا جىبەرگەن.
ەۋروپانىڭ ماقتان تۇتاتىن, ەڭ العاشقى جوعارى وركەنيەتكە قول جەتكىزگەن ەلى – گرەكتەر. ۇلى دالا پەرزەنتتەرىنەن گرەكتەردىڭ اراسىندا بولعان ەكى-اق ادام تۋرالى تاريحتا مالىمەت بار. ولاردىڭ ءبىرىنشىسى – توقسارى. توقسارى تۋرالى «ەللادالىقتار وعان جات ەلدەن كەلگەن بالگەر-اۋليە رەتىندە جىل سايىن قۇرباندىق شالادى» دەيدى لۋكيان «سكيف جانە قوناق» اتتى ەڭبەگىندە.
ەللادا ەلىنە ەكىنشى بولىپ اياق باسقان كوشپەندىلەر وكىلى – اناقارىس دانىشپان. «اناقارىس – اڭىزعا اينالعان سكيف, ءوزىنىڭ گرەكياعا جاساعان ساياحاتى كەزىندە دانالىعىمەن داڭققا بولەندى» – دەيدى پلاتون.
گرەكتەر اناقارىستى دوڭگەلەكتى, كەمەنىڭ زاكىرىن, ۇستا كورىگىن جانە قۇمىرا جاساۋعا ارنالعان دوڭگەلەك جوزىنى ويلاپ تاپقان دەگەندى ايتادى. ال شىن مانىسىندە اناقارىس ولاردى ويلاپ تاپقان جوق. بۇل بۇيىمداردى ۇلى دالا ۇلدارى ودان الدەقاشان بۇرىن ويلاپ تاۋىپ, كۇندەلىكتى ومىردە پايدالانىپ جۇرگەن. اناقارىس تەك سولاردى گرەكتەرگە ۇيرەتۋشى بولدى.
گرەكتەر ۇستا كورىگىن ەندى كورىپ جاتسا, بۇل كەزدە التايدا بولات قورىتاتىن پەشتەردى ويلاپ تاۋىپ, ونى كۇندەلىكتى ومىردە قولدانىپ جاتقان بولاتىن.
گرەكتەر «اناقارىس دانىشپان ويلاپ تاپتى», دەپ جۇرگەن ءبىزدىڭ اتا-بابالاردىڭ بۇيىمدارى, ادامزات وركەنيەتىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان عىلىم مەن تەحنيكانىڭ العاشقى جەتىستىكتەرى بولاتىن.
دوڭگەلەك دەگەنىڭىز قازىرگى بارلىق قوزعالىس قۇرالدارىنىڭ نەگىزى. دوڭگەلەكسىز ءبىر دە ءبىر كولىك ورنىنان قوزعالا المايدى.
ۇستا كورىگى دەگەنىڭىز مەتالل وڭدەۋدىڭ باستاۋىندا تۇرعان بۇيىم.
قۇمىرا جاسايتىن جوزى دەگەنىڭىز, ەڭ العاشقى قوزعالتقىش, ەڭ قاراپايىم مەحانيكالىق جۇيە.
ال كەمەنىڭ زاكىرى دەگەنىڭىز تىپتەن, كوشپەندىلەرگە ءتان ەمەس بۇيىم, تەڭىزشىلەر قولداناتىن قۇرال.
بۇل, ءالى تاريحقا ساياسات ارالاسپاعان كەزدەگى گرەك عۇلامالارىنىڭ جازبالارى, كونە گرەكتەردىڭ وركەنيەتى قازىر «كوشپەندىلەر» اتاپ جۇرگەن ءبىزدىڭ بابالارىمىزدىڭ وركەنيەتىنەن الدەقايدا تومەن بولعانىن دالەلدەيدى.
بىراق, الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى ءوركەنيەتتەرىمەن يىق تەڭەستىرىپ جۇرگەن گرەكتەردىڭ «مينوي وركەنيەتى», «ەگەي وركەنيەتى» دەگەندەرى بار ەمەس پە ەدى؟ ولار سوندا قاي حالىقتىڭ وركەنيەتى؟
جاقىندا وسى جانە باسقا دا سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەتىن ءبىر ەڭبەك جارىق كوردى. اۆتورى ءوزىنىڭ كەرەمەت تۋىندىلارىمەن قازاق حالقىنىڭ العىسىنا بولەنىپ جۇرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ جانە كۇلتەگىن سىيلىعىنىڭ يەگەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, بەلگىلى عالىم ءارى جازۋشى قويشىعارا سالعارا ۇلى. ەڭبەك «جەر-جاھاندا ارعى اتاڭنىڭ ءىزى بار» دەپ اتالادى. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «ەۋرازيا» گۋمانيتارلىق عىلىمي-زەرتتەۋلەر ورتالىعىنان تاياۋدا جارىق كورگەن اتالمىش ەڭبەك تىڭ دەرەكتەر, سونى ماتەريالدارمەن ايرىقشا نازار اۋدارتادى. تاقىرىبى – ادامزات وركەنيەتىنىڭ باستاۋىنداعى تۇرىكتەردىڭ قالدىرعان ىزدەرى, اتقارعان ءرولى. بۇرىن-سوڭدى زەرتتەۋشىلەردىڭ قالامىنا ىلىكپەگەن الەم حالىقتارىنىڭ ميفولوگياسىنداعى دەرەكتەردى بۇگىنگى عىلىم جەتىستىكتەرىمەن ساباقتاستىرا تالداۋ ارقىلى بابالارىمىزدىڭ ادامزاتتىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن كەرەمەت شەبەر كورسەتكەن.
اۆتوردىڭ بۇرىننان جەڭىل تاقىرىپتاردى تاڭدامايتىنى بەلگىلى. كەزىندە «التىن تامىر», «كومبە», «قازاقتىڭ قيلى تاريحى» اتتى كىتاپتارى ۇلتىمىزدىڭ قۇندى ەڭبەكتەرىنە اينالعان بولاتىن. ودان كەيىن جارىق كورگەن «قازاقتار», « ۇلى قاعانات», «ەجەلگى تۇرىكتەر», «شىعىستاعى تۇرىكتەر», «ورتا عاسىرلىق تۇرىكتەر» اتتى ەڭبەكتەر دە قازاق حالقىنىڭ ساناسىن وياتىپ, ەل تاريحىن تۇگەندەۋگە قوسىلعان زور ۇلەس بولدى. بۇل ەڭبەكتەردىڭ قاي-قايسىسى بولسا دا ۇزاق زەرتتەۋدىڭ تەرەڭ ءبىلىمدى قاجەت ەتەتىن كۇردەلى تاقىرىپتار بولاتىن. كەزىندە بۇل ەڭبەكتەردى وقىعان وقىرمان, كەڭەس وكىمەتى كەزىندە جاسىرىلىپ, ايتىلماي كەلگەن حالقىمىز تاريحىنىڭ جاڭا بەتتەرىن اشىپ, كونە تاريح تەرەڭىنەن سىر شەرتەتىنىن جاقسى بىلەدى.
ال مىنا جاڭا ەڭبەكتىڭ زەرتتەۋ اۋقىمى ءتىپتى, تەرەڭگە كەتىپ, ادامزاتتىڭ جاراتىلىس كەزەڭى مەن العاشقى وركەنيەتتەر تۋرالى سىر شەرتەدى.
اۆتور بۇل ەڭبەگىنىڭ الدىنا قويعان باستى ماقساتى تۋرالى: «ءبىز بۇل ەڭبەگىمىزدە زياتكەرلىك, رۋحاني-الەۋمەتتىك وزگەرىستەر توڭكەرىسىن جاساعان «كىندىك ۋاقىت» عۇلامالارىنىڭ وسىلايشا قايتا پايىمداۋلارىنان ءوتىپ, كەيىنگى زامانعا ەكشەلىپ, ىرىكتەلىپ, سۇزگىلەنىپ جەتكەن ميفولوگيانىڭ تانىمدىق تولعامدارىنان تىلدىك, تاريحتىق دەرەكتەرى ارقىلى ادامزات بالاسىنىڭ رەسمي ورتاق تاريحىنداعى تۇرىك حالىقتارىنىڭ عۇمىرناماسىنىڭ ح.ە. كەيىنگى VI عاسىردان باستالۋىنىڭ دۇرىس ەمەستىگىن, ولاردىڭ اتامزاماننان بەرى بار, ەجەلگى كونە حالىقتاردىڭ ءبىرى ەكەنىن دالەلدەۋگە تالاپتانىپ كورمەكپىز», – دەيدى.
بۇل ەڭبەك سول ەستەن وشكەن ەسكى زامانداردا-اق دەلفى حرامىنىڭ ماڭدايشاسىنا ايشىقتاپ جازىلعان «ءوزىڭدى تانى» قاعيداسىنىڭ ءمانىن تۇسىندىرۋدەن باستالىپ, بۇدان مىڭداعان جىلدار بۇرىن جازىلعان, الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن تابىلعان تاريحي ماتىندەردى قازاقشا سويلەتۋمەن اياقتالادى.
سويلەتكەندە قانداي سويلەتكەن!
ەۋروتسەنتريستىك پيعىلداعى زەرتتەۋشىلەردىڭ بىلە تۇرا «بىلمەي», «تانىلماعان جازۋلار» دەپ جاۋىپ كەتكەن جازۋلارىن تازا قازاق تىلىندە سايراتسا, قازاقتىڭ كونە اڭىزدارىن جەردىڭ باسقا ءبىر شەتىندەگى مىڭداعان جىلدار بۇرىن تاسقا شەكىپ جازىلعان جازۋلاردان سول كۇيىندە تاۋىپ كورسەتەدى.
ءۇش بىردەي ەگوتسەنتريزمدەردىڭ: تەحنيكالىق پروگرەستەن سوڭعى عاسىرلاردا عانا وزىپ العا شىققان ەۋروپالىقتاردىڭ ەۋروتسەنتريزمىنىڭ, وزدەرىنەن باسقانىڭ ءبارىن تومەن سانايتىن قىتايلىقتاردىڭ ازياتسەنتريزمىنىڭ, ۇلىورىستىق يدەيانىڭ تۋىن كوتەرگەن رۋسوتسەنتريزمنىڭ بۇرمالاۋلارىنىڭ زارداپتارىنان كوپ قياناتتى باستان كەشكەن, بۇگىنگە دەيىن ءبىز وقىپ كەلگەن «تۇرىك تاريحىنىڭ» بوياۋىنىڭ قالىڭ بولعاندىعىن اشىپ كورسەتەدى.
اۆتور «قۇدايلار ءداۋىرى» بولىمىندە, بۇرىنعى تاريح بويىنشا, بارلىق وركەنيەتتەردىڭ باستاۋى دەلىنەتىن ەۋروپانىڭ ەڭ كونە مادەنيەتى گرەكتەر تۋرالى تاريح اتاسى گەرودوتتىڭ «تاريحىنان» ءۇزىندى مالىمەت بەرەدى. وندا گەرودوت: «ۆووبششە پوچتي ۆسە يمەنا ەللينسكيح بوگوۆ پرويسحوديات يز ەگيپتا. ا تو, چتو ەتي يمەنا ۆارۆارسكوگو پرويسحوجدەنيا, كاك يا پولاگايۋ, سكورەە ۆسەگو-ەگيپەتسكوگو, ەتو يا توچنو ۋستانوۆيل يز راسسپروسوۆ», – دەيدى (35-بەت).
ال ەگيپەت جەرىندەگى قۇدايلار تۋرالى تاعى دا گرەك اڭىزدارىن اۆتور بىلايشا سويلەتەدى: زەۆس (باس قۇداي دەپ ءتۇسىنىڭىز) سۇيىكتىسى يونى اق تاناعا اينالدىرىپ, ايەلى گەرادان جاسىرادى. بىراق, ءبارىبىر ءبىلىپ قويعان گەرا اق تانانى قۋعىنعا سالادى. سكيف دالاسىندا جولىققان پرومەتەي يو-اق تاناعا «سەن ءالى ۇزاق جول جۇرەسىڭ. سكيف دالاسىنان سوڭ كاۆكازدان, بوسفوردان ءوتىپ, ازيانىڭ كوپتەگەن ەلدەرىن شارلاپ, اقىرىندا ءبيبىلى تاۋلارى مەن قۇنارلى ءنىل وزەنىنە جەتىپ, ءنىلدىڭ تەڭىزگە قۇيار ساعاسىنا تۇراقتايسىڭ. وسىندا ەپاف اتتى ۇل تاباسىڭ. ول ۇلىڭ بۇكىل ەگيپەتتى بيلەيتىن داڭقتى اۋلەتتىڭ باسى بولادى», – دەيدى. پرومەتەيدىڭ جورامالدارى ءبارى دۇرىس كەلەدى.
وسى ەگيپەت جەرىندەگى جەر اتاۋلارىن «ءبيبىلى تاۋى», «ءنىل دارياسى», «تىنىس نومى», «تانا وزەنى», «تانا كولى», «تانا جۇرتى», «ەرگەنە قون» (يەريحون قالاسى) دەپ وقيدى.
ەگيپەت اڭىزى بويىنشا سەت ولتىرگەن ءوسىر(وسيريس) مەن ىسەتتەن(يسيدادان) ەگيپەتتىڭ بولاشاق پاتشاسى گور تۋادى. بۇل تۇرىكتەردىڭ ولگەن اناسىنان كوردە تۋاتىن كوروعلى داستانىن قايتالايدى. ەكى اڭىزدا دا ولىك وسىردەن تۋعان گور (كور) مەن ءولى اناسىنان تۋعان كوروعلى ەلىنە پاتشا بولادى.
«اجەمنىڭ ەرتەگىسى جانە گەرودوتتىڭ دەرەگى» اتتى تاراۋدا جەر شارىنىڭ الىس تۇكپىرلەرىندە جاتقان ەگيپەت پەن قازاق ەلىندەگى اڭىزداردىڭ ءبىرىن-ءبىرى دالمە-ءدال قايتالايتىنى كەرەمەت كورسەتىلگەن. ح.ە.د. V عاسىردا ءومىر سۇرگەن گرەك تاريحشىسى گەرودوت, بۇدان 4700 جىل بۇرىنعى ەگيپەت بيلەۋشىسى پروتەي بالاسى ءرامپسينيتتىڭ باسىنان وتكەن دەپ باياندالاتىن وقيعا, ەگيپەت ابىزدارىنىڭ اۋزىنان جازىلىپ الىنعان. ال شانشار حان مەن ۇبەدەيدىڭ اراسىنداعى وقيعا قازاقتاردىڭ اۋىزشا ادەبيەتىنىڭ دەرەگى.
ەندى وسى اڭىزداردى قورىتىندىلاساق:
1) تاريح اتاسى گرەك گەرودوت «گرەكتەردىڭ بارلىق قۇدايلارى ەگيپەتتەن الىنعان, «جابايىلاردىڭ» قۇدايلارى» دەپ مويىندايدى.
2) ال ەگيپەتتىڭ بيلەۋشىلەر اۋلەتىن «اق تانا-يو» ارقىلى, پرومەتەيدىڭ ەلى-سكيفتەردەن شىعارىپ, قانشاما جول جۇرگىزىپ, ەگيپەتكە ورنالاستىرادى. وسى اق تانادان ەگيپەتتى قانشاما عاسىرلار بيلەگەن اۋلەت شىعادى.
3) ەگيپەتتىك اڭىزدار مەن تۇركىلىك اڭىزداردىڭ اينا قاتەسىز قايتالانۋى جانە ەگيپەت جەرىندەگى جەر-سۋ اتاۋلارى مەن ءتىپتى, قۇدايلاردىڭ اتتارىنا دەيىن تۇرىكشە بولىپ كەلۋى ەكى ەل اراسىنداعى ەرتەدە بولعان تىعىز بايلانىستى بىلدىرەدى.
4) گرەك اڭىزدارىنىڭ ءوزى ادامزاتقا تەحنيكالىق پروگرەستى اكەلگەن ياپەتتىڭ ۇلى پرومەتەيدى سكيفتەر مەكەندەيتىن كاۆكاز تاۋىنا بۇعاۋلانعان دەيدى. پرومەتەيدىڭ بولاشاقتى بولجايتىن كورىپكەلدىك قاسيەتىن اق تانانىڭ بولاشاعىن ءدال بولجاۋى ارقىلى كورسەتەدى.
ول زاماننىڭ گرەكتەرى ءۇشىن كاۆكاز دۇنيەنىڭ شەتى ەسەپتى بولعان. سول پرومەتەي بۇعاۋلانعان كاۆكازدى «سكيفتەر ەلى» دەيدى.
قازىرگى تۇرىكتەر مەكەندەيتىن ولكەلەردەن ءبىر ەمەس بىرنەشە «پرومەتەي اڭىزىن» قايتالايتىن ورىندار تابىلعان.
«مۇحيتقا جۇتىلعان مۋ», «اڭىز ەل-اتلانتيدا», «ءتىلى – تۇرىك, جازۋى باسقا» اتتى تاراۋلاردا وسىعان دەيىن جارىق كورگەن ەڭبەكتەردى تالداۋ ارقىلى, ادامزات وركەنيەتىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان وتە كونە وركەنيەتتەرگە تۇرىك حالىقتارىنىڭ قاتىسى تۋرالى ءسوز بولادى.
...كونتينەنت مۋ راسپولوگالسيا ۆ تيحوم وكەانە ي پروستيرالسيا وت گاۆايسكيح دو وستروۆوۆ فيدجي ي پاسحي. ۆ ەتوي سترانە جيل نارود, كولونيزيروۆاۆشي ۆسيۋ زەمليۋ, ي ەتوت كراي بىل ۋنيچتوجەن ۋجاسنىمي زەملەترياسەنيامي ي پوگرۋزيلسيا ۆ وكەان وكولو 12 تىسياچ لەت نازاد» دەپ جازادى زەرتتەۋشى دجەيمس چەرچۆارد.
يۋكاتاننان تابىلعان جازۋدا: «پەرۆوسۆياششەننيك سترانى مۋ پروروچەستۆوۆال ەە گيبەل, ي نەكوتورىە, پريسلۋشاۆشيس ك پرەدسكازانيۋ, پوكينۋلي ەتي زەملي, وتپراۆيليس ۆ كولوني ي تاك سپاسليس» دەگەن دەرەك ۇشىراسادى.
مۋ قۇرلىعىنىڭ بايىرعى تۇرعىندارى ىشىنەن قازىرگى بار ەكى حالىق – مايالار مەن ۇيعىرلار اتالادى. مايالاردىڭ تەگى ءتۇرىك تەكتى ەكەنى جان-جاقتى دالەلدەنگەن. م.چەرچۆارد مۋ قۇرلىعىنىڭ بايىرعى تۇرعىندارى قاتارىندا مايالارمەن بىرگە ۇيعىرلاردى دا اتاپ, ولار اۋەلدە مۋ يمپەرياسىنىڭ وتارى بولعانىمەن, كەيىن ايتارلىقتاي دامىپ, ولار دا ۇلكەن يمپەرياعا اينالعان دەيدى. ءوزى تاپقان مالىمەتتەر بويىنشا ۇيعىر يمپەرياسىنىڭ جەر كولەمىنىڭ دەڭگەيىن انىقتاپ, ونىڭ كارتاسىن جاسايدى.
چەرچۆارد ۇيعىر مەن مايا حالىقتارىنىڭ شىققان تەگى ورتاق, ءبىر حالىق دەپ بىلەدى. ونى ارحەولوگ ۋيليام نيۆەن تاپقان, بۇدان 35-40 مىڭ جىل بۇرىن ءومىر سۇرگەن ادامدار قالدىرعان تاس تاقتايشاداعى جازۋلار دەرەگىنە سۇيەنىپ ايتقان ونىڭ مىنا وي تولعامىنان اڭعارۋعا بولادى. ول بىلاي دەيدى: «ەتي تابليچكي زادەيستۆۋيۋت دۆە فورمى پيسمەننوستي: ريسۋنكي, سوستاۆلەننىە يز سيمۆولوۆ, ي ساكرالنىە نادپيسي ۋيگۋروۆ-مايا. ساكرالنىي الفاۆيت ۋيگۋروۆ-مايا بىل سوزدان نا وسنوۆە الفاۆيتا پرارودينى ي ۆكليۋچاەت ۆ سەبيا منوجەستۆو سوۆەرشەننو نە يزمەنيۆشيحسيا بۋكۆ ەتوگو «پراالفاۆيتا».
مۇنداعى چەرچۆاردتىڭ «ۇيعىرلارىن» تۇرىكتەر دەپ تۇسىنگەن دۇرىس. قويشىعارا سالعارا ۇلى بۇل ەڭبەگىندە دجەيمس چەرچۆاردتىڭ ءوزىنىڭ بۇل ەڭبەگىن جازعان كەزىندە بۇل ومىردە «تۇرىك» دەگەن حالىقتىڭ بولعانىنان مۇلدەم حابارسىز ەكەنىن ايتادى. ول, ءتىپتى, ۇيعىرلاردىڭ «تۇرىك» اتتى الىپ بايتەرەكتىڭ كوپ بۇتاعىنىڭ ءبىرى ەكەنىن دە بىلمەيدى دەيدى.
اۆتور اتلانتيدا تاقىرىبىن جاس زەرتتەۋشى بەكجان بەيسەنبايدىڭ «اتلانتتار تۋرالى اڭىز بەن اقيقات» اتتى ەڭبەگىمەن بىرگە تالدايدى.
قازىرگى تاڭدا گەنەتيك عالىمداردىڭ دنك ءتاسىلى ارقىلى امەريكانىڭ ەجەلگى تۇرعىندارى – مايالاردى ەجەلگى تۇرىكتەكتەس حالىقتاردىڭ ءبىر تارماعى ەكەنىن دالەلدەپ, ونى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزگەنى بەلگىلى.
قورىتا كەلگەندە اۆتور, وسى ەڭبەكتى جازعانداعى باستى ماقساتى – «تۇرىكتەردىڭ, بۇرىنعى ەۋروتسەنتريستىك عالىمدار قالىپتاستىرعانداي, «ح.ە. كەيىنگى VI عاسىردا پايدا بولعان جاس حالىق» ەمەس, تامىرى ادامزاتتىڭ باستاۋىنا كەتەتىن, جەر بەتىنە وركەنيەتتىڭ ۇرىعىن سەپكەن, ەڭ تەكتى حالىق ەكەنىن» جان-جاقتى دالەلدەگەن.
اۆتور وسى ەڭبەگى ارقىلى, ءتۇرلى تسەنتريزممەن ۋلانعان شەت ەل تاريحشىلارىنىڭ تۇرىك تاريحىنا قاتىستى جاساعان قياناتتارىن اشكەرەلەۋمەن قاتار, قازاقتان شىققان جاس تالانتتاردىڭ ەڭبەكتەرىن دە تانىستىرا كەتۋدى ۇمىتپاپتى. بۇل ۇلكەن جۇرەكتى ازاماتتارعا ءتان قاسيەت.
قويشىعا سالعارا ۇلىنىڭ بۇل كىتابىنان وتانشىلدىقتىڭ, ەلشىلدىكتىڭ, ۇلتجاندىلىقتىڭ سامالى ەسەدى. جالعان, جاساندى «پاتريوتيزم» مەن شىنايى وتانشىلدىقتىڭ اراجىگىن اجىراتا ءبىلۋىمىز كەرەكتىگى تۋرالى تەرەڭىرەك ويلانۋعا بەكىنەسىز. رۋحىمىزدى كوتەرىپ, نامىسىمىزدى جانيدى.
كەرىمجان سەيىتجانوۆ,
تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى,
پروفەسسور,
ساعىنعالي ابۋباكىروۆ,
تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى,
پروفەسسور.
