قازاقستان ۇيىمعا ءوز تالاپتارىمەن كىرىپ وتىر

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەكو­نو­ميكالىق ىقپالداستىق ءمينيسترى جانار ايتجانوۆا, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسىلجان مامىتبەكوۆ, ادىلەت ۆيتسە-ءمينيسترى ەلۆيرا ازيموۆا, ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى البەرت راۋ, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى راحىم وشاقباەۆ ءباسپاسوز ءماس­ليحاتىن وتكىزدى. ءبىرىنشى بولىپ ءسوز كەزەگىن العان ج.ايتجانوۆا دسۇ تاريحىندا قازاقستان كەلiسسوزدەر بو­يىنشا ەڭ كۇردەلiسى بولعانىن ايت­تى. «بiزدiڭ كەلiسسوزدەرiمiز 19 جىلدان استام مەرزiمگە سوزىل­دى. دسۇ حاتشىلىعىنىڭ جانە بiزبەن كەلiسسوز جۇرگiزگەن iرi مەملەكەتتەردiڭ پiكiرiنە زەر سالساق, دسۇ قۇرىلعالى بەرi بiزدiڭ كەلiسسوزدەر ەڭ كۇردەلi كەلiسسوز بولىپ تابىلادى ەكەن.  سەبەبى, بiز كەدەندiك وداقتامىز, مۇنىمەن بىرگە 2012 جىلدان باستاپ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا دا مۇشە بولىپ تابىلامىز. سوندىقتان, ماڭىزدى ماسەلەلەرىمىزدىڭ جارتىسى دەرلىك ەاەو كوميسسياسىنىڭ قۇزىرىندا. نەگىزى, بارلىق ماسەلەلەردى ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەرمەن اقىلداسىپ, كەلىسە وتىرىپ, وسى شەشiمدەردi قابىلدادىق دەپ ايتۋىمىزعا بولادى», دەدى مينيستر. كەلىسسوزدەر بارىسىندا ءوزىمىزدىڭ ەلدىك مۇددە-تالاپتارىمىز دا تاباندى قورعالىپ, كەلەلى ءىستىڭ وسىنشالىق سوزىلۋىنا سەبەپ بولىپتى. سپيكەردىڭ سوزىنە قاراعاندا, قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋداداعى ەڭ iرi ۇلەسi دسۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەرگە تيەسiلi ەكەن. سوندىقتان, ەلiمiزدiڭ اتالمىش ۇيىمعا ەنۋi زاڭدى دەپ سانايدى. «بۇگiنگi تاڭدا دسۇ-عا الەمنiڭ 161 مەملەكەتi مۇشە بولىپ وتىر. الەمدiك ساۋدانىڭ 98 پايىزى وسى مەملەكەتتەردiڭ ۇلەسiنە تيەدi. ەگەر قازاقستان تۋرالى ايتاتىن بولساق, 2014 جىلدىڭ سوڭعى دەرەكتەرi بويىنشا, بiزدiڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمىمىز 119,4 ملرد. اقش دوللارىن قۇرادى. وسى ساۋدانىڭ ەڭ iرi ۇلەسi دسۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەرگە كەلەدi. سىرتقى ساۋدانىڭ 40 پايىز ۇلەسiن ەۋرووداق ەلدەرi الىپ وتىر. ودان كەيiن رەسەي – 19, قىتاي – 18, شۆەيتساريا – 5, تۇركيا 3 پايىز بولىپ كەلەدi. سول سەبەپتەن بiزگە سىرتقى ساۋدا اينالىمىندا ارiپتەس بولىپ جۇرگەن مەملەكەتتەردىڭ بارلىعى دسۇ مۇشەلەرi بولىپ سانالادى. دسۇ-عا ءوتۋ دەگەن – تەك قانا سىرتقى ساۋدا ساياساتىن عانا ەمەس, ءوزiنiڭ ەكونوميكالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى, ونەركاسiپ سالاسىنداعى ساياساتتارىن وسى دسۇ ەرەجەلەرi مەن قۇقىقتىق بازاسىنا ساي جۇرگiزۋ دەگەن ءسوز. ول بiزدiڭ ەلگە كەلەتiن تiكەلەي شەتەلدiك ينۆەستيتسيانىڭ كولەمiن ارتتىرۋعا تiكەلەي سەپتىگىن تيگىزەدى. بiز تاۋەلسiزدiك العان باستاپقى جىلداردا باسقا ەلدەرمەن ەكi جاقتى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق كەلiسiمدەرگە قول قويعان بولاتىنبىز. سول كەلiسiمدەردiڭ ارقاسىندا بۇگiنگi كۇنi بiزدiڭ ەكونوميكامىزعا 200 ملرد. دوللاردى قۇرايتىن تiكەلەي شەتەلدiك ينۆەستيتسيالارى كەلدi. ول بiزدiڭ ەكونوميكامىزدىڭ وركەندەۋiنە تiكەلەي اسەر ەتتi. ەكونوميكامىزدىڭ قازiرگi دامۋى كەزەڭiندە بiزدiڭ ەڭ ۇلكەن ماقسات – ونى ءارتاراپتاندىرۋ. بiزدiڭ ەكسپورتىمىزدىڭ 80 پايىزى شيكiزاتتىڭ ەنشىسىندە. سوندىقتان بiز قازiرگi زامانعى ينۆەستيتسيالىق جانە ساۋدا كەلiسiمدەرiن جاساپ جاتىرمىز», دەپ قايىردى ءسوزىن ج.ايتجانوۆا. ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا دسۇ-عا كىرۋدى بارلىق ماسەلەلەردىڭ شەشىمى دەپ قاراۋعا دا بولمايدى ەكەن. «دسۇ-نى قانداي دا ءبىر ساناتوري نەمەسە بارلىق ماسەلەلەردىڭ شەشىمى دەپ قاراستىرۋعا بولمايدى. دسۇ – باسەكەلەستىكتىڭ جاڭا ساتىسى, جاڭا بەلەستەر مەن جاڭا تاۋەكەلدەر. بۇل يمپورتشىلاردىڭ مۇمكىندىكتەرىنىڭ ارتۋى», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى ايتقان ا.مامىتبەكوۆ. ءمينيستردىڭ پىكىرىن باجايلاساق, قازاقستاننىڭ دسۇ-عا كىرۋى جاڭا ينۆەستيتسيالار تارتۋعا, داۋ-جانجالداردى حالىقارالىق سوتتاردا شەشۋگە, سونداي-اق, حالىقارالىق ساۋدا ەرەجەلەرىن قۇرۋعا اتسالىسۋعا مۇمكىندىك تۋادى. «مەنىڭ ويىمشا, اۋىل شارۋاشىلىعى ءۇشىن كوپتەگەن مۇمكىندىكتەر بولادى. ءبىزدىڭ ەندىگى مىندەتىمىز سول مۇمكىندىكتەردى جىبەرىپ الماي, جۇزەگە اسىرا ءبىلۋ بولماق», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن مينيستر. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».