قازاقستاننىڭ تاعى ءبىر قادامى

دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ ەلىمىزگە بەرەرى مول الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياساتكەر, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ساليقالى ساياساتىمەن قازاقستان ساناۋلى جىلدار ىشىندە بۇكىل الەم ساناساتىن بەدەلدى, بولاشاعى زور, دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىنان ابىرويمەن كورىندى. قازىرگى كەزدە «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن باسشىلىققا العان ەلىمىز وركەنيەتتى 30 ەلدىڭ ساناتىنا ەنۋ جولىندا. ەگەمەن ەلىمىز وتكەنىنەن ساباق الىپ, بۇگىنگى بەتالىسىن سارالاپ, ەرتەڭگى باعىت-باعدارىن ناقتى ستراتەگيالىق باعدارلامالارمەن ايقىنداۋدا. حالقىمىزدى كەمەل كەلەشەككە باستاپ, ەل قامىن ويلاعان ەلباسى ءوزىنىڭ عالامدىق دەڭگەيدەگى كوشباسشىلىق قاسيەتتەرىمەن جالپىۇلتتىق ەكونوميكانىڭ, ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدە دامۋىنا ىقپال جاساۋدا. سونىڭ ايقىن دالەلى رەتىندە, جاقىندا عانا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي ىقپالىمەن قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا تولىق مۇشە بولۋىن ايرىقشا اتاپ وتۋگە بولادى. مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىن اي­قىنداي­تىن جاھاندىق سيپاتتاعى نەگىزگى ماسەلە­لەردىڭ ءبىرى – ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى. حالىقارالىق ازىق-ت ۇلىك جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ۇيىمىنىڭ (FAO) اقپاراتى بويىنشا قازىرگى كەزدە دۇنيە ءجۇزىنىڭ 1 ملرد.-قا جۋىق حالقى, ياعني ءاربىر جەتىنشى ادام ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعى سالدارىنان اشتىقتىڭ زاردابىن تارتۋدا. الەم بويىن­­شا وندىرىلگەن ازىق-ت ۇلىكتىڭ 30-40 پايى­­زى ءونىم ساپاسىنىڭ تومەندىگىنەن, ستان­دارت تالاپتارىنا ساي بولماۋىنان تۇتىنۋ­شىعا جەتپەيدى. عالىمداردىڭ زەرتتەۋ ناتي­جە­لەرىنە جۇگىنسەك, 2050 جىلى دۇنيە جۇزىندەگى حالىقتىڭ سانى 9 ميللياردقا جەتەدى. دەمەك, جەر شارى حالقىن ساپالى ازىق-ت ۇلىك­پەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى ءتىپتى كۇر­دەلەنە تۇسپەك. بۇل رەتتە باستى سالماق اۋىل شارۋاشىلىعىنا تۇسەتىنى ءسوزسىز. وسى ورايدا, قازاقستان اگرارلى مەملەكەت بولعان­دىقتان, اتالعان پروبلەمالاردى شەشۋدە ءوزىنىڭ تىڭ يننوۆاتسيالىق باعىتتارىن ۇسىنا الادى. بۇگىنگى كۇنى الەمدەگى حالىق سانى­نىڭ ءوسۋى مەن تۇتىنۋشىلىق قابىلەتتىڭ جوعارىلاۋىنا بايلانىستى ەلىمىزدە وڭدەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمنىڭ كولەمىن 70 پايى­ز­عا ارتتىرا وتىرىپ, حالىقارالىق نارىققا شىعۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنە قول جەتكىزۋدەمىز. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولۋ ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدى جاڭا كوكجيەكتەرگە باستايتىنى انىق. جاڭا وندىرىستەر مەن جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىكتەر تۋا­دى. كاسىپورىنداردىڭ شەتەل نارىقتارىنا شىعۋى قامتاماسىز ەتىلىپ, تۇتىنۋشىلاردىڭ تاۋارلار مەن قىزمەتتەردىڭ كەڭ اۋقىمىنا تاڭداۋ جاساۋىنا جول ­اشىلادى. بۇگىندە ساۋدا-ساتتىقتىڭ 90 پايىزى دۇنيە­جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە ەلدەرگە تيەسىلى. قازاقستاننىڭ دسۇ-عا ەنۋى ساۋدانىڭ جالپى قابىلدانعان, وركەنيەتتى ەرەجەلەرىن ساقتاۋدى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان, اتالعان ۇيىمعا مۇشە بولعان باسقا مەملەكەتتەر سياقتى, قانداي دا ءبىر قاراما-قايشىلىقتار مەن كەلىسپەۋشىلىكتەر ورىن العان جاعدايدا, قازاقستان وسى ۇيىمنىڭ ەرەجەلەرى مەن قاعيداتتارىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, ءوز مۇددەسىن شەشە الادى. ال قازاقستان ءۇشىن بۇل ۇيىمعا مۇشە بولۋدىڭ باستى ارتىقشىلىعى – شەت مەملەكەتتەردەن ينۆەستيتسيا تارتۋعا ۇلكەن مۇمكىندىكتەردىڭ تۋىندايتىنى. قازىرگى كەزدە شەت مەملەكەتتەردەن ەلىمىزگە تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ جالپى كولەمى 1 035,9 ملرد. تەڭگەدەن اسادى. پرەزيدەنت سەنىم ارتقانداي, دسۇ-عا ەنۋ الەمدىك ەكونوميكا ينتەگراتسياسىنا, دۇنيەجۇزىنىڭ جەتەكشى 30 ەلى قاتارىنا ەنۋگە جانە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ورىنداۋعا بارىنشا جاعداي تۋعىزادى. بۇگىندە قازاقستاننىڭ الدىندا ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ مۋلتيپليكاتيۆتى تيىمدىلىگىن ارتتىراتىن سالالاردى قارقىنمەن دامىتۋدى جالعاستىرۋ مىندەتتەرى تۇر. اۋىل شارۋا­شىلىعى ءدال وسى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا زور الەۋەتكە يە. جەر كولەمى بويىن­شا الەمدە توعىزىنشى ورىندا تۇرعان قازاق­ستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەسەلەپ ۇلعايتۋداعى مۇمكىندىكتەرى مەن دسۇ تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرگە اسا كوڭىل ءبولىنۋى قاجەت. مەملەكەت باسشىسى 100 قاداممەن اتاپ كورسەتكەن ۇلت جوسپارىندا ەكونوميكا­نىڭ اگرارلىق سەكتورىن جاڭارتۋعا ۇلكەن كوڭىل بولىنگەنىن ەرەكشە اتاعانىمىز ءجون. پرەزيدەنتتىك باعدارلامانىڭ 35-ءشى قادامىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلە­رىن ءتيىمدى پايدالانۋدىڭ جولى ونى نارىق­تىق اينالىمعا ەنگىزۋ ەكەندىگى ايتىلادى. پرەزيدەنت ءوزىنىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسىندا اگرارلىق سالانى دامىتۋدىڭ باسىمدىقتارىنا توقتالا كەلە, باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى رەتىندە جەر پايدالانۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارعان بولاتىن. بۇگىندە قازاقستان الەمدىك جەر رەسۋرستارىنىڭ 4 پايىزىن قۇرايتىن كولەمى 220 ملن. گەكتار اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالى جەردى يەلەنسە دە, سونىڭ 9 ملن. گەكتار مەملەكەتتىك قورعا جاتاتىن جايىلىمدىق ماقساتتاعى قۇنارلى جەرى مۇلدەم پايدالانىلماي وتىر. جەردىڭ 8 پايىزعا جۋىعى وندىرىستىك قالدىقتارمەن لاستانىپ جانە ت.ب. سەبەپتەرمەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا قولدانۋ اينالىمىنان شىعىپ قالعان. تەرەڭ تولعاندىراتىن باستى ماسەلەلەر­­­دىڭ ءبىرى, ەگىستىكتەردە سۋارۋ جۇيەلەرى تيىمدى­لىگىنىڭ كۇرت كەمۋى, سۋارۋ جانە درەناج جۇيە­­لەرىنىڭ توزۋى, جەر استى سۋلارىن پاي­دا­لانۋ بارىسىندا درەناجبەن تولىق قام­تا­ماسىزدانباعاندىعى جانە ت.ب. سەبەپتەر جەر بەتىنىڭ باتپاقتانۋىنا جانە قايتا تۇزدانۋىنا الىپ كەلۋدە. وسىعان بايلانىستى, ەلىمىزدە كەڭ كولەمدەگى جايىلىم جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ زاڭنامالىق دەڭگەيدە رەتتەۋدى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان, قازىرگى كەزدە «قازاقستاننىڭ جايىلىم جەرلەرى تۋرالى» ارنايى زاڭ دايىندالۋدا. قازاقستاننىڭ جالپى تەرريتورياسىنىڭ 67,0 پايىزى نەمەسە 187,0 ملن. گەكتارى جايىلىم جەرلەر. ال قالپىنا كەلتىرىلەتىن جىلدىق مال ازىعىنىڭ رەسۋرسى 25,0 ملن. توننا ازىق ولشەمىن قۇرايدى نەمەسە قورەكتىگى ­بويىنشا, 1,0 ملرد. پۇت استىق وندىرۋمەن تەڭ. دۇنيە­جۇزىلىك بانكتىڭ اقپا­راتى ­بويىن­شا, جىلدىق مال ازىعى 1,2 ملرد. اقش دوللا­رىنا باعالانادى. بۇگىنگى كۇنى مال ازىعى­نىڭ بالانسىندا جايىلىم شوپتەرمەن قامتاماسىزداندىرۋ 50 پايىزدى قۇرايدى, ال كەيبىر ايماقتاردا ودان دا تومەن. سوندىقتان, قابىلداناتىن زاڭنىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ماڭىزى زور. سۋارمالى جايىلىمدىق جەرلەردى پايدالانۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدا مىنا ماسەلەلەر شەشىلۋى ءتيىس: جايىلىمدىق جەرلەردى سۋارۋ جۇيە­لەرىنىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋدا بولۋى; ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋ – سۋ رەسۋرستارىن يگەرۋ بارىسىندا ءجيى جانە ۇزاق پايدالانۋىنا بايلانىستى سۋارمالى جايىلىمداردى توزدىرىپ جىبەرمەۋ, جەر استى جانە جەر بەتى سۋ كوزدەرىنە زيان كەلتىرمەۋ; ەكونوميكالىق ماسەلەنى شەشۋ – سۋارمالى جايىلىمدى پايدالاناتىن شارۋاشىلىقتار يەلەرى سۋارۋ جۇيەسىن پايدالانۋ كەزىندە الىناتىن پايداسىن, شىعىندارىن, ونىڭ ىشىندە امورتيزاتسيالىق تولەمدەرىن ەسەپتەپ, ونى وتەۋى كەرەك ەكەنىن ءتۇسىنۋى; تەحنيكالىق ماسەلەلەردى شەشۋ – سۋ شىعارۋ جۇيەلەرىن تەحنيكالىق نەگىزدەۋ جانە ەكونوميكالىق ءتيىمدى (ەلەكتر جۇيەسىنە تاۋەلسىز سۋ قوندىرعىلارى) شارالاردى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىن انىقتاۋ. ونىڭ ىشىندە وزەكتىسى ەسكى قۇدىقتاردى ىسكە قوسۋ جانە جاڭا قۇدىقتار سالۋ. بۇگىندە ەلىمىزدە اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمدى وندىرۋمەن 189,9 مىڭ اگروقۇرىلىم مەن 1632,8 مىڭ ءۇي شارۋاشىلىعى اينالىسادى. اگروقۇرىلىمداردىڭ جالپى سانىنىڭ 182,7 مىڭى نەمەسە 96,2 پايىزى شارۋا (فەرمەر) قوجالىقتارى بولىپ تابىلادى. ولاردىڭ 40 پايىزىنىڭ جەر كولەمى 10 گەكتاردان اسپايتىندىقتان, ۇساق اۋىلشارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنىڭ وزدەرى وندىرەتىن ءونىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, يننوۆاتسيانى ەندىرۋ, نارىققا ساپالى تاعام ونىمدەرىن شىعارۋ ماسەلەلەرىن دەربەس شەشە المايدى. سونىمەن قاتار, ولاردىڭ بىلىكتىلىگى جوعارى مامانداردى جۇمىسقا تارتۋعا مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى. وسى جانە باسقا دا سەبەپتەرگە بايلانىستى جەرگە يەلىك ەتۋ قۇقىعى اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسى سالاسىندا ءبىلىمى بار, شارۋاشىلىعى وزىق تەحنيكامەن جابدىقتالعان ءوندىرىس يەسىنە بەرىلۋى ءتيىس. جەر قاتىناسى پروتسەدۋرالارى اشىق بولىپ, ال تيەسىلى جەر شارۋاشىلىقتىڭ مامانداندىرىلعان سالاسىنا سايكەس ءتيىمدى پايدالانىلۋى كەرەك. وسى ورايدا ەلباسى ۇساق كاسىپورىندار مەن جەكە كاسىپكەرلەردى ورتا دەڭگەيگە كوشىرۋ ءۇشىن جاعداي جاساپ, ىرىلەندىرۋدىڭ العىشارتتارىن قالىپتاستىرۋ تالابىن قويىپ وتىر. وسى تالاپتاردى ورىنداۋدىڭ باستى جولى – ۇساق شارۋاشىلىقتاردى كووپەراتسياعا شوعىرلاندىرىپ, يننو­ۆاتسيا­لىق باعىتتا دامىتۋ. اۋىلشارۋا­شى­لىق كوو­پە­راتسياسىنىڭ ەكونوميكالىق تۇرعى­دان تيىم­دىلىگى شەتەل تاجiريبەسiمەن دالەل­دەنگەن. دۇنيە­جۇزىندە كووپەراتيۆ قوزعالىسى اۋىل­شارۋا­شىلىق ءوندiرiستىڭ 100 پايىزىن, تاماق ءوندىرۋ ونەر­كاسiبىنiڭ 45-50 پايىزىن قام­تيدى. كووپە­راتسياعا شوعىر­لانۋ – اۋىلدىق جەردە تۇراتىن حالىق­تىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا, اۋىلشارۋا­شىلىق جەرلەردىڭ تيىمدىلىگىن جانە قۇنار­لىلىعىن ارتتىرۋعا, جەرگىلىكتى حالىقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋعا ەرەكشە ىقپال ەتەدى. قازىرگى ۋاقىت­تا اگرارلىق سالاداعى عالىم­دار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­­لىگى ماماندارى بىرىگىپ «اۋىل شارۋا­شى­لىعى كووپەراتسياسى تۋرالى» زاڭ جوباسىن دايىنداپ, پارلامەنت ءماجىلىسى قاراۋىنا ۇسىندى. الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, ءوندى­رىس­تىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ باس­تى جولى بولىپ تابىلاتىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيانى يگەرۋ جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءوسۋىنىڭ 90 پايىزىن قۇرايدى. قازىرگى جاعدايدا ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعى تومەن, ونىڭ ۇلەسى 2 پايىزدان اسپايدى. 2014 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 166,4 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. قارجىنىڭ جەتىسپەۋى اۋىل شارۋاشى­لىعىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جەتىلدىرۋگە جانە زامان تالابىنا ساي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە كەدەرگى كەلتىرۋدە. قازاقستان ىشكى سۇرانىسىن تولىعىمەن قامتاماسىز ەتە الماعاندىقتان, كەيبىر ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىن شەت مەملەكەتتەردەن يمپورتتايدى. جۋىردا عانا ەلباسى ميلاندا وتكەن بيزنەس-فورۋمعا قاتىسىپ, كولەمى 500 ملن. دوللاردى قۇرايتىن 20 كەلىسىمشارتقا قول قويدى. سونىڭ ءبىرى ازىق-ت ۇلىك تاعامدا­رىن, اۋىل­­شارۋاشىلىق تەحنيكالارىن ءوندىرۋ. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا ەكونوميكا­نىڭ باسىم سالالارىنا, ونىڭ ىشىندە اگرو­ونەر­كاسىپ كەشەنىنە قوماقتى قارجى سالعان ينۆەستورلارعا جەڭىل­دىكتەر قاراستىرىلعان. ايتا كەتسەك, ينۆەس­تورلار كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى مەن جەر سالىعىنان 10 جىلعا, م ۇلىك سالىعىنان 8 جىلعا بوساتىلادى. جەر كودەكسىنە ەنگىزىل­گەن وزگەرىستەرگە سايكەس, شەتەلدىك ازاماتتار ءۇشىن اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتتاعى جەرلەردى جالعا بەرۋ مەرزىمى 10 جىلدان 25 جىلعا دەيىن ۇزارتىلعان. سونىمەن قاتار, سالىنعان نىساننىڭ قۇرى­لىسى اياقتالعاننان كەيىن, جۇمسالعان شىعىننىڭ 30 پايىزىن قايتارىپ بەرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ وتىر. دامىعان ەلدەردە جالپى اگرووندىرىستىك كەشەن ءونىمنىڭ 50-90 پايىزى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ءبىز­دىڭ ەلدە وسى كورسەتكىشكە جەتۋ جولىندا «ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلاما», «اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسى اياسىندا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. اۋىل شارۋاشىلىعىن باسقارۋداعى قازىرگى جۇيەنى قايتا قۇرۋ عىلىم مەن ءبىلىمدى بارىنشا ينتەگراتسيالاۋعا جانە يننوۆاتسيانى ءتيىمدى تۇردە وندىرىسكە ەنگىزۋگە, عىلىمي كۇش-جىگەردى تۇپكى ناتيجەگە شوعىرلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى ورايدا ەلباسى اۋىل شارۋاشىلى­عىن دامىتۋدا عىلىمنىڭ ءرولى وراسان زور ەكەن­دىگىن ەسكەرىپ, الەمدىك تالاپقا ساي كەلە­ت­ىن عى­لىم­دى باسقارۋدىڭ تۇبەگەيلى جاڭا «عىلىمي سالا­نىڭ دامۋىنىڭ ينستي­تۋتتىق نەگىزى» دەپ اتالا­تىن مودەلىن ۇسىندى. جاڭا مودەل عىلىم كەلە­شەگىنە جاستاردىڭ سەنىمىن ارتتىردى جانە عىلىمي ىزدەنىستەردە ولاردىڭ زياتكەر­لىك الەۋەتىن كەڭىنەن پايدالانۋعا مۇمكىن­دىك بەردى. وسى ماقساتتا 2020 جىلدارعا قاراي عىلىم­دى قارجىلاندىرۋدىڭ ىشكى جالپى ونىمدەگى ۇلەسىن 2 پايىزعا دەيىن ۇلعايتۋ قاراستىرىلعان. سوڭعى ۋاقىتتا جاس عالىمداردىڭ عىلىم­­مەن بەلسەندى اينالىسۋى كادرلىق الەۋەتتىڭ وسۋىنە ىقپال ەتتى. عىلىمي-تەحني­كالىق اقپا­راتتىڭ شەتەلدىك رەسۋرستارى قولجەتىمدىلىك جاعدايعا جەتتى. سوڭعى 5 جىلدا عىلىمي جاريا­لانىمدار سانى 1000-نان 10000-عا دەيىن ءوسىپ, قازاقستان بۇل كورسەتكىش بويىن­شا سەنىمدى تۇردە ەكىنشى ەلدەر توبىنا ەندى. ەلىمىزدە بەس ۇلت­تىق عىلىمي جانە 15 ينجەنەرلىك بەيىندەگى زەرت­حانا قۇرىلدى. وسىنىڭ ءوزى ماگيسترلەر مەن PhD دوك­تورلارىن دايىنداۋ بارىسىندا جانە عى­لىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە ولاردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرۋگە سەپتىگىن تيگىزۋدە. قازىرگى كەزدە ەلىمىزدىڭ ايماقتارىنداعى كوپتەگەن فەرمەرلەر مەن تاۋار وندىرۋشى­لەردىڭ اگرارلىق سالا بويىنشا ءتيىستى بىلىمدەرى بولماعاندىقتان, كاسىبي بىلىكتەرى تومەن. سوندىقتان, ءبىزدىڭ مامانداردىڭ كومەكتەرى مەن عىلىمي كەڭەستەرى وسى پروبلەمالاردى شەشۋگە بارىنشا ىقپال ەتۋدە. بۇل شارالار اقش پەن ەۋروپا عالىمدارىمەن بىرلەسە وتىرىپ يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتاردى, زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى ايماقتاعى اۋىل­شارۋاشىلىق سالاسىنا ەنگىزۋدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا ۋنيۆەرسيتەتتەگى «ەكستەنشن», «جوعارى فەرمەرلەر مەكتەبى» ارقىلى ىسكە اسۋدا. وسى ماقساتتا ءبىزدىڭ عالىمدار شەتەلدىك وزىق تاجىريبەنى كەڭىنەن قولدانۋدا. وقۋ ورنىمىزداعى قازاقستان-جاپون يننوۆاتسيالىق ورتالىعىندا جانە ۋنيۆەر­سي­تەتىمىزدىڭ 6 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن 31 زەرتحاناسىندا شەتەل عالىمدارىمەن بىرلەس­كەن عىلىمي جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. بۇعان قوسا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ىقپالداسۋ ماقساتىندا قۇرىلعان قازاق-كورەي يننوۆاتسيالىق ورتالىعىندا «جاسىل تەحنولوگيالاردى» دامىتۋ ماسە­لەلەرى ­زەرتتەلۋدە. عالىمدارىمىز اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپ­ورىندارى جانە شارۋا قوجالىقتارىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس اتقارۋدا. سولاردىڭ ءبىرى «بايسەركە اگرو» نەگىزىندە قۇرىلعان وقۋ عىلىمي-ءوندىرىس ورتالىعى. ول ءتۇرلى اۋىل­شا­رۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرۋمەن قاتار, ولاردى وڭدەۋمەن دە شۇعىلدانادى. ءبىر جاعىنان عالىمدار وندىرىستە وزىق يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋگە جاردەم بەرسە, ەكىنشى جاعىنان ستۋدەنتتەر تاجىريبە الادى, ال ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتارىمىز عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن شۇعىلدانادى. «بايسەركە اگرو» شارۋاشىلىعىندا جىل سايىن ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ ءۇش مىڭنان استام ستۋدەنتتەرى, ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتارى وقۋ-وندىرىستىك, تەحنولوگيالىق جانە كلينيكالىق تاجىريبەدەن وتەدى. ەلباسى الماتى وبلىسىنا ارنايى ءىس-ساپارمەن كەلگەندە «بايسەركە اگرو» جۇمىسىمەن تىكەلەي تانىسىپ, وندا اتقارىلىپ جاتقان ءىس-شارالارعا وڭ باعاسىن بەرىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وسى تاجىريبەسىن ەلىمىزدىڭ ءبىلىم نارىعىندا كەڭىنەن قولدانۋدى تاپسىردى. عىلىم, ءبىلىم, ءوندىرىستى ينتەگراتسيالاۋ باعىتىندا ۋنيۆەرسيتەت 2002 جىلدان باستاپ جۇيەلى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ءبىلىم سالاسىنا جاڭا يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك سەرىكتەستىكتىڭ ءتيىمدى مەحانيزمدەرىن ازىرلەۋ, ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋعا قول جەتكىزىلدى. 2011 جىلدان باستاپ ۋنيۆەرسيتەتتە اگرارلىق عىلىمي-وندىرىستىك «اگرودامۋ» كونسورتسيۋمى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ قۇرىلىمىنا الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالار, ۇلتتىق باسقارۋ حولدينگتەرى, «قازاگرويننوۆاتسيا» اق-تىڭ 23 عزي, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ 10 عزي, تاعى باسقا ءىرى اۋىلشارۋاشىلىق كاسىپورىندارى مۇشە بولدى. سوڭعى جىلدارى وقۋ ورنىمىز اگروقۇرىلىمدارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان. بۇگىندە ءبىزدىڭ تۇلەكتەرىمىزدىڭ 84,5 پايىزى جۇمىسقا ورنالاسادى. 2014-2015 وقۋ جىلىنان باستاپ  اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە قارايتىن 12 عزي مەن قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى بىرىگىپ 100 ماگيسترانت, 22 دوكتورانت دايىنداۋدا. قورىتا ايتقاندا, ۇلت كوشباسشىسى نۇر­سۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ۇتقىر سايا­ساتىنىڭ ارقاسىندا دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيى­مىنا مۇشە بولىپ, الەمدە ءوز ورنىن ناقتىلاپ وتىرعان تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاڭا يندۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق باعىتتاعى ۇلت­تىق ەكونوميكاسىن وركەندەتۋدە مۇمكىندىگى مول. تىلەكتەس ەسپولوۆ, قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, قر ۇعا ۆيتسە-پرەزيدەنتى, اكادەميك. الماتى.