كەدەن كودەكسىنىڭ نەگىزگى شارتتارى

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى ارداق تەڭگەباەۆ, مەملەكەتتىك كىرىس كوميتەتى كەدەندىك راسىمدەر دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى دينا ماماشەۆا جانە ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا جانە جوبالاردى ساراپتاۋ دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى اسەم قورعاسبەكوۆا ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى. وندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا ارەكەت ەتەتىن كەدەن كودەكسىنىڭ نەگىزگى باپتارى ءسوز بولدى. قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس اراسىنداعى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارت اعىمداعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەنگەنى ءمالىم. شارتتا ەكونوميكانىڭ ءارتۇرلى سالالارى, ونىڭ ىشىندە كەدەندىك رەتتەۋ, سالىقتار مەن سالىق سالۋ تۋرالى ەرەجەلەر قامتىلعان. ينتەگراتسيانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى كەدەن وداعىنىڭ كەدەن كودەكسىن ەنگىزۋ جولىمەن ءۇش ەلدىڭ كەدەندىك جۇيەلەرىن جاقىنداتۋ بولاتىن. «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا الاڭىندا ەاەو-نىڭ كەدەن كودەكسى ازىرلەندى. ول بيزنەس-قاۋىمداستىقتىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن دايىندالعان جوبادا ءۇش مەملەكەتتىڭ 16 حالىقارالىق كەلىسىمىنىڭ نورمالارى ەنگىزىلدى. ونىڭ نەگىزگى ءۇش ەرەكشەلىگى بار. ءبىرىنشىسى – ەلەكتروندى قۇجات اينالىمىنا باعدارلانعان, ەلەكتروندى دەكلاراتسيالاۋعا باسىم­دىق بەرىلەدى. ەكىنشىسى – دەكلاراتسيا­لاردى تىركەۋگە جانە تاۋارلاردى شىعارۋعا بايلانىستى كەدەن­دىك وپەراتسيالاردى كەدەن ورگان­دارىنىڭ زاڭدى تۇلعالارى قاتىس­پاستان, اقپاراتتىق جۇيەلەرگە اۆتوماتتى تۇردە ەنگىزۋگە مۇمكىندىك جاسالادى. ءۇشىنشىسى – نەگىزگە الىپ تولتىرىلعان قۇجاتتاردى ۇسىنباستان, دەكلاراتسيانى ەلەكتروندى تۇردە تاپسىرۋعا بولادى», دەدى ۆيتسە-مينيستر. سپيكەر ەكونوميكالىق وداق­قا مۇشە مەملەكەتتەردiڭ سالىق سالۋ سالاسىنداعى ءوزارا iس-قي­مىل­دارىنىڭ قاعيداتتارى ەكونو­ميكالىق وداق تۋرالى شارتتىڭ «سالىقتار جانە سالىق سالۋ» ءبولi­مiندە كوزدەلگەنىن دە تاپتىشتەپ ايتىپ ءوتتى. «ناقتىلاپ ايتار بولساق, وداققا مۇشە بiر مەملەكەتتiڭ اۋماعىنان ەكiنشi مەملەكەتتiڭ اۋماعىنا اكەلiنەتiن تاۋارلارعا جاناما سالىق سالىناتىن بولادى. ماسەلەن, ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرiندە جاناما سالىقتاردى سالۋ سالىق ورگاندارىنا 2010 جىلى بەرiلدى. تاعى بiر iشكi زاڭناماعا ەنگiزiلگەن جاڭالىقتى ايتار بولساق, ءۇشiنشi مەملەكەتتەردەن تاۋار يمپورتى كەزiندە كەدەندiك تازارتۋ ءراسiمiن جەڭiلدەتۋ ماقساتىندا iرi سالىق تولەۋشiلەر ءۇشiن جاناما سالىقتاردى تولەۋ كەدەندiك رەسiمدەۋ كەزiنەن باس­تاپ بiر جارىم ايعا دەيiنگi مەرزiمدە جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەت قاتىسۋشىلارىنىڭ اينالىمدىق قاراجاتىن ۇنەمدەيدi. سونداي-اق, وسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەنگiزiلگەن تاعى بiر جاڭالىققا توقتالار بولسام, تاۋارلاردىڭ ەكسپورت, يمپورتىن راستايتىن نەگiزگi قۇجات بولىپ تابىلاتىن تاۋارلاردى اكەلۋ جانە جاناما سالىقتاردى تولەۋ تۋرالى ءوتiنiش ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرiندە ەلەكتروندى تۇردە تاپسىرىلاتىن بولادى. بۇل رەتتە اتالعان ءوتiنiشتiڭ قولدانىستاعى قاعاز جۇزىندە جانە ەلەكتروندى تۇردە تاپسىرۋ ءتارتiبi ساقتالعان», دەدى ا.تەڭگەباەۆ. بريفينگتە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىنداعى بارلىق شەشىمدەرى «ءبىر ەل – ءبىر داۋىس» قاعيداسىمەن, ەرىكتى تۇردە قابىلداناتىندىعى اتاپ ايتىلدى.  نەگىزى, كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ تۇراقتى دامۋى باسقا مەملەكەتتەرمەن ينتەگراتسياسىنا بايلانىستى ەكەندىگىن ەسكەرسەك, وسى سەبەپپەن الەمنىڭ كوپتەگەن ايماقتارىندا ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەر دامىپ جاتقانى بەلگىلى. سونىمەن قاتار, الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرەتىن ەلدەر ايماقتىق جانە جاھاندىق ەكونوميكالىق بىرلەستىكتەردىڭ ەڭ بەلسەندى قاتىسۋشىلارى بولىپ تابىلادى. وسىنى ايتقان ءا.قورعاسبەكوۆا «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنىڭ بارلىق شەشىمدەرى «ءبىر ەل – ءبىر داۋىس» قاعيداسىمەن, ەرىكتى نەگىزدە قابىلدانادى. قايسىبىر مەملەكەت كەلىسپەگەن جاعدايدا شەشىم قابىلدانبايدى», دەدى. نۇرباي ەلمۇراتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».