اعاش قالدىعىنان – بيووتىن ءونىمى

  ەلىمىزدەگى بىرەگەي كاسىپورىن ەكولوگيالىق جاعىنان دا, باعانىڭ قولجەتىمدىلىگىمەن دە ەرەكشەلەنەدى «ەكولوگياعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» اتالىمى بويىنشا «پارىز-2014» بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى بايقاۋىنىڭ باس جۇلدەسىن جەڭىپ العان «احمۋددينوۆ» جك-ءنىڭ جەتەكشىسى سەرمۇحامبەت ورال ۇلىن جۇرتشىلىق جاڭالىققا جانى قۇمار باسشى رەتىندە جاقسى بىلەدى. ول جيىرما جىلعا جۋىق جەكە كاسىپكەرلىكپەن اينالىسىپ ءجۇر. كۇرمەۋى قيىن سالاداعى العاشقى قادامىن ورمان پايدالانۋشىدان باستاپ, سودان بەرى بار كۇش-جىگەرىن تابيعات بايلىعىن ۇقىپتىلىقپەن پايدالانۋعا ارناپ كەلەدى. ونىڭ قورشاعان ورتاعا دەگەن مەملەكەتشىل كوزقاراسى مەن ۇستانىمى وزگەلەرگە ۇلگى ەتۋگە تۇرارلىق. جەكە باس قامى ءۇشىن «جۇمىرتقادان ءجۇن قىرقاتىن» كەيبىرەۋلەر قۇساپ «اۋىردىڭ ۇستىمەن, جەڭىلدىڭ استىمەن» ءجۇرۋ – وعان جات قاسيەت. بۇگىندە ونىڭ يەلىگىندەگى شارۋاشىلىق سان-سالالى, يننوۆاتسيالىق كلاستەردىڭ وزىق ادىستەرىن يگەرۋگە ۇمتىلىسى قۇپتارلىق. ماسەلەن, قىزىلجار اۋدانى ورتالىعىنداعى اعاش وڭدەۋ تسەحىندا جەرگىلىكتى اق قايىڭنان, تەرەكتەن اۋىلدىقتار ءۇشىن قولايلى باسپانا سالۋعا ارنالعان قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن ۇيىشىلىك جيھازدار دايىندالىپ, ءونىمنىڭ 50-گە جۋىق ءتۇرى استانا, قاراعاندى, شىمكەنت, الماتى قالالارىنا جونەلتىلەدى. ولاردىڭ اراسىندا ايىر, كۇرەك, بالعا, بالتا ساپتارى, قورشاۋ قادالارى, ەسىك-تەرەزەلەر, تاعى باسقالارى ۇلكەن سۇرانىمعا يە. جىلىنا 25 مىڭ شارشى مەتر القاپتىڭ جارتىسىنا جۋىعى وسى ماقساتقا جۇمسالىپ, قالعانى وتىن تۇرىندە ازىرلەنەدى. اعاش كەسىلگەن جەرلەرگە 300-350 گەكتار جاس وسكىندەر وتىرعىزىلادى. مەككە-ماديناعا بارىپ, قاجىلىق پارىزىن وتەپ كەلگەن, بويىنا يماندىلىق قاسيەتتەر ۇيىعان ازامات حالال تاعامدار شىعارۋعا دا دەن قويىپ ءجۇر. جۇمىسشىلار اسحانادا تەگىن تاماقتانادى. ولارعا 7 تۇرعىن ءۇي ارناپ سالىندى. ەكى قاباتتى كەڭسە ءۇيى تۇرعىزىلىپ, بوگوليۋبوۆو اۋىلىندا جاڭا ءوندىرىس ورنى اشىلدى. ءسويتىپ, جەكە كاسىپورىن 40-قا جۋىق ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتتى. بىردە وعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا نەگىزگى جەلى بولىپ تارتىلعان «جاسىل» ەكونوميكا, يننوۆاتسيالىق كلاستەر باعدارلامالار جايلى تالاپتار ۇلكەن وي سالدى. ال, وسى يدەيانىڭ جۇزەگە اسۋىنا «ورمان پايدالانۋشىلار جانە اعاش وڭدەۋشىلەر» بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى, اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى رەتىندە قاتىسقان القالى جيىن تۇرتكى بولدى. ءبىر باسشىنىڭ اۋزىنان ورمان الاڭقايلارىندا جىلىنا 40 مىڭ تەكشە مەترگە جۋىق اعاش قالدىقتارىنىڭ ورتەلەتىنىن ەستىپ, ەرىكسىز باس شايقادى. اعاش ءتىلۋ, وڭدەۋ تسەحتارىندا قانشاما شيكىزات قورى ىسىراپ بولىپ جاتىر دەسەڭشى, دەگەن ىشكى تاڭدانىسىن جاسىرا المادى. سودان باستاپ كەسىلگەن اعاشتاردىڭ بۇتاق, جاڭقا, ۇگىندى سياقتى قالدىقتارىن تەرەڭدەتىپ وڭدەۋ ارقىلى بيووتىن شىعارۋ جولدارىن تىنباي قاراستى­رىپ, رەسەيلىك كاسىپكەرلەرمەن ارىپتەستىك ىنتىماقتاستىق ورناتۋدى ءجون كوردى. نيجني نوۆگورود قالاسىنا ارنايى بارىپ, «ALB GROUP» كومپانياسىنىڭ شيكىزاتتى قالدىقسىز وڭدەيتىن وزىق تەحنولوگياسىن كوڭىلىنە توقىپ قايتتى. ونىڭ ەلباسى تالابىنا ورايلاستىرىلىپ جۇزەگە اسىرۋدى نيەت ەتكەن وزىق يننوۆاتسيالىق ۇسىنىسى ايماق باسشىلىعىنان قولداۋ تاۋىپ, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلدى. 150 مىڭ گەكتار ورمان القابى بار اۋداندا 40-تاي اعاش تسەحى بولعانىمەن, بىردە-ءبىرىنىڭ شيكىزاتتى تەرەڭدەتىپ وڭدەۋگە قاۋقارسىز ەكەنىن ەسكەرسەك, اعاش قالدىقتارىنان قاتتى وتىندىق تۇيىرشىكتەر شىعاراتىن زاۋىتتىڭ ىسكە قوسىلۋى ەرەكشە وقيعاعا بالانارى انىق. ايتۋلى شاراعا ارنايى قاتىسقان «ALB GROUP»ااق-نىڭ باس ديرەكتورى ماكسيم اندرەەۆ 110 ميلليون تەڭگەنىڭ زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارى ورناتىلعانىن, ەكى جاققا دا ءتيىمدى بايلانىس ارقاسىندا ەكىنشى كاسىپورىن اشۋعا نيەتتى ەكەندىگىن جەتكىزسە, رەسپۋبليكالىق ورمان پايدالانۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى دۋمان قىدىرباەۆ ازىرگە قازاقستاندا بالاماسى جوق كاسىپورىنعا ۇكىمەت تاراپىنان قولداۋ تەتىكتەرىن قاراستىرۋعا كۇش سالاتىندارىن مالىمدەدى. – يننوۆاتسيالىق جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەگى استانا كۇنى قارساڭىندا ىسكە قوسىلسا, ەندى تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەۋگە كوشىپ وتىرمىز. 25 ادام جۇمىسقا ورنالاستى. كاسىپورىن كۇنىنە 7 تونناعا دەيىن 30, 50 كيلولىق كارتون جانە پوليەتيلەن قاپشىقتارعا سالىنعان وتىندىق تۇيىرشىكتەر وندىرە الادى. الداعى ۋاقىتتا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا بۋ قازاندىقتارى ءوندىرىسىن ورىستەتپەك ويىمىز بار. سوندا بيووتىندى قولداناتىن جەكە سەكتورلار مەن ءوندىرىس ورىن­دارىنىڭ اۋقىمى ۇلعايا تۇسەتىن بولادى. ويتكەنى, اعاش قالدىعى مەن اعاش ۇگىندىسىنەن جاسالعان بريكەتتەردىڭ قىزۋى كۇشتى, پايدالانۋعا وتە قولايلى ەكەنىن, جانعان ۋاقىتتا اۋاعا زيان­دى قالدىقتار بولىنبەيتىنىن, كۇل وتە از بولىنەتىنىن, ونى تىڭايت­قىش رەتىندە ىسكە جاراتۋعا بولاتى­نىن جۇرتشىلىق سەزىنىپ وتىر, – دەدى تىلدەسكەنىمىزدە «احمۋد­دينوۆ» جك-ءنىڭ جەتەكشىسى س.ورال ۇلى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەكونو­ميكالىق, ەكولوگيالىق تيىمدىلىگى وتە زور بيووتىن تۇيىرشىكتەرىنە تۇسكەن تاپسىرىستار از ەمەس. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان». سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, قىزىلجار اۋدانى.