سۋرەتشى تيمۋر كوەسوۆتىڭ شەشىمىمەن ساحنا زاماناۋي ۇلگىدە بەزەندىرىلگەن. ياعني ونىڭ قىرمانبايدىڭ شاڭىراعىن شارتتى تۇردە ەكىقاباتتى كوتتەدج رەتىندە كورسەتۋى قويىلىمنىڭ مازمۇنىن دا, رەجيسسەردىڭ يدەياسىن دا اشىپ تۇر. اۋلاسى جاسىل باقپەن كومكەرىلگەن ءزاۋلىم ءۇي ساحناداعى قىزۋقاندى ارەكەتتى ارتتىرۋعا, ءرول ورىنداۋشىلاردىڭ سول ءۇيدىڭ استىڭعى جانە ۇستىڭگى قاباتتارىندا ەركىن قيمىلداۋىنا مول مۇمكىندىك بەرگەن. پەساداعى ء«شوپ قورانىڭ» جاڭاشا وقىلىمداعى سپەكتاكلدە «پودۆال» بولىپ اۋىسۋى دا زاماناۋي ءۇيدىڭ قۇرىلىمىنا ادەمى ۇيلەسىپ تۇر. جانە ناسىباي توستاقتى ىزدەۋدەن باستالعان قويىلىمدا اكە مەن بالالار ديالوگىنىڭ ولەڭ تۇرىندە ورىندالۋىن دا ۇتىمدى شەشىم دەيمىز.
ايەلى قايتىس بولعان سوڭ وتباسىنداعى بارلىق جاۋاپكەرشىلىك, بالالارىنا جاقسى تاربيە بەرۋ, ارقايسىسىن ۇيلەندىرىپ, ولاردىڭ ومىردەن, قوعامنان ءوز ورىندارىن جاڭىلماي تابۋىنا جول سىلتەۋ قىرمانبايدىڭ موينىنا ارتىلعان. دەمەك, ول – شىعارماداعى باستى كەيىپكەر ءارى ونىڭ قويىلىمداعى كوركەمدىك سالماعى باسىم. بۇل رولدەگى ءسابيت قوجابەكوۆتىڭ كوپ جىلعى ساحنالىق تاجىريبەسى كورىندى. اكتەر ۇل-قىزدارىنىڭ ەرتەڭىنە الاڭدايتىن اكەنىڭ بەينەسىنە ويلىلىق, جۇمساقتىق, اڭعال مىنەز بەرگەن. س.قوجابەكوۆتىڭ قىرمانبايى اڭعال بولعانىمەن باقىتىنان باس تارتپايدى. ساحناعا گۇلبارام شىققان ساتتەن باستاپ بولمىسى ءتىپتى اشىلا, ىشكى الەمى ايقىندالا تۇسكەن قىرمانباي بەينەسى ايەلدىڭ ءوزىن ەۋروپالىقتارعا تەڭەگەن تۇسىندا, ءبىر جاعىنان ىڭعايسىز كۇيگە تۇسكەنىمەن, ەكىنشى جاعىنان ءوز باعاسىن ارتتىرىپ, ماقتانادى. سول ساتتەگى قارا كوزىلدىرىك كيگەن س.قوجابەكوۆتىڭ ءجۇرىسى, ءوزىن ۇستاۋ مانەرى «كرۋتوي» شالدىڭ بەينەسىن بايقاتادى. اكتەر ماراتتىڭ «ولگەن» ساحناسىندا نە ىستەرىن بىلمەي قاتتى ابىرجىپ, كوڭىلى بوساعان قىرمانبايدىڭ درامالىق كۇيىن, بالالارىنا بىلدىرگەن وكپە-نازىن ءتۇرلى يىرىمدەگى داۋىس ىرعاعىمەن-اق شىنايى جەتكىزەدى.
دەگەنمەن ءبىر وتباسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى, بالالارىنىڭ تاربيەسى ءبىر وزىنە جۇكتەلگەن ادامعا قاتالدىق جەتىسپەي جاتىر. قويىلىمدا قىرمانبايدىڭ ۇل-قىزدارىن ىقتىراتىن مىسىنىڭ كورىنۋى ماڭىزدى. مۇنىڭ نەگىزگى كىلتى پەساداعى بالالارىنىڭ ناسىباي توستاعىن ىزدەگەن اكەلەرىنىڭ الدىندا قورىققاندارىنان تىزەلەرىن بۇگە وتىرىپ, «مەن العان جوقپىن, مەن كورگەن جوقپىن» دەيتىن ۋاجدەرىندە جاتقانىن ايتقىمىز كەلەدى. سونىمەن بىرگە قارتايسا دا ۇيلەنۋگە نيەتتى قىرمانباي كومەديالىق قيمىل-قوزعالىستارعا سۇرانىپ-اق تۇرعان كەيىپكەر بولعاندىقتان, اكتەرگە وسى تۇسىن دا ويلاستىرعان ابزال.
گۇلبارام رولىندەگى ماعريپا شانەنوۆا دا ءبىر كۇيدەن ەكىنشى كۇيگە جىلدام وتۋدەگى شەبەرلىگىن كورسەتتى. گۇلبارام – م.شانەنوۆا بىردە جاس قىزداي سىزىلا قالىپ, كەيبىر سيتۋاتسيالاردا داۋىس ءيىرىمىن قۇبىلتىپ, بويداق شالدى وزىنە قاراتۋعا ارەكەت جاسايدى. مۇنى اسىرەسە شالدى وزگە ايەلدەن قىزعانعان تۇستارىندا بايقايمىز. الايدا قىرمانباي سياقتى باسى بوس, ءتورت قۇبىلاسى تۇگەل, كەلىستى اقساقالدى قايتكەندە «قولعا ءتۇسىرۋ» ءۇشىن اكتريسا شيراي تۇسكەن ءجون. نەگىزىنەن شىعارماداعى باستى بەينەلەر بولعاندىقتان س.قوجابەكوۆ پەن م.شانەنوۆاعا شىعارماشىلىق تاندەمدە جۇمىس جاساۋدىڭ جولىن تابۋ ماڭىزدى دەر ەدىك.
جالپى سپەكتاكلدەن كەيىپكەرلەردىڭ بىزگە پەسادان تانىس مىنەزدەرىن ەمەس, كەرىسىنشە اكتەرلەردىڭ ءوز قاھارماندارىنىڭ ارقايسىسىنا بەرگەن ءبىر-بىرىنە ۇقسامايتىن تراكتوۆكاسىن كورەمىز. اسىرەسە قىرمانبايدىڭ ۇلدارى: باربول, ناربول, جاربول بەينەلەرىندە وزگەشەلىك بار. ماسەلەن, ومىرگە جەڭىل قارايتىن ناربول قاي كەزدە دە ەركىن بولۋعا ۇمتىلادى. ۇنەمى سپورتتىق كيىمدە جۇرەتىن بۇل جىگىتتىڭ رولىندەگى مادي ماڭعىستاۋوۆ قۇلاققابىن تاستامايتىن قازىرگى جاستاردىڭ بەينەسىن كورسەتەدى. ءوزى جاساعان «قىلمىستى» مويىنداماي, وزگەگە ارتۋ – ول ءۇشىن قالىپتى جاعداي. الايدا ويسىز, اسىعىس سويلەگەنىنەن ءوز سوزىنەن ءوزى ۇستالىپ قالاتىن تۇستارى دا بار. م.ماڭعىستاۋوۆ وسىنداي پسيحولوگيالىق قايشىلىققا تولى كەيىپكەرىن كومەديالىق سارىنداعى ويىنىمەن كورەرمەنگە شىنايى جەتكىزە الدى.
ال ۇنەمى جۇمىستان, جينالىستان قولى بوسامايتىن, جەكە ومىرىنە كوڭىل بولەتىن ۋاقىتى جوق باربول شالا قازاق بەينەسىندە كورىنەدى. ارينە بۇگىنگى قوعامدا مۇنداي انا تىلىنە نەمقۇرايدى قارايتىن «ىسكەر» جىگىتتەر جوق دەپ ايتا المايمىز. رولدەگى نۇربەك سەزحان ءتىلىن بۇراي سويلەپ, وزگەگە ەلىكتەيتىن «جاڭا قازاقتىڭ» بەينەسىن جاساعان. وتباسىنداعى ءىنى-قارىنداستارىنىڭ باقىتىن «بايلاپ» جۇرگەن دە وسى – باربول. جۇمىس پەن جينالىستى ءومىرىنىڭ مانىنە اينالدىرعان ول ءۇشىن ەڭ باستىسى – كارەرا. مۇنى اكتەر سالماقتى جۇرىسىمەن, وتباسى ماسەلەسىنە سونشالىقتى باس اۋىرتا بەرمەيتىن كوزقاراس-يشاراتىمەن بايقاتادى. باربولدىڭ كيىمى دە ءوزىنىڭ ومىرلىك ۇستانىمىنا ساي كەلىپتى: باسىنداعى ءساندى قالپاعى, جاعاسى كوتەرىلگەن شەكپەنى (پلاشش), قىمبات مويىن وراعىشى, كوزىندەگى قارا كوزىلدىرىك, بارلىعى دا اكتەردىڭ كەيىپكەرىنە بەرگەن تراكتوۆكاسىمەن ۇيلەسىپ تۇر.
سول سياقتى جاربول رولىندەگى ايبەك بەيبىتوۆ ەركە بالانىڭ بەينەسىن شىنايى جەتكىزۋىمەن, دەنە پلاستيكاسىنىڭ وزگەشەلىگىمەن كوپشىلىكتىڭ ەسىندە قالدى. اكتەردىڭ ويىنىندا قىرمانباي كەنجەسىنىڭ بالالىعى مەن ەرەسەك جىگىتتەرگە ەلىكتەگەن بوزبالالىق ارەكەتى قاتار كورىنەدى. مۇنىڭ ءبىر دالەلى – ناربول بەرگەن سنيكەرستىڭ سابىن بولىپ شىققاندا ەڭىرەپ جىلاعان ارەكەتى. اكەسىنە بىردە سىبىرلاپ, كەيدە كۇلكىلى ىم-يشاراسىمەن اعا-اپكەلەرىنىڭ «قىلمىسىن» ايتىپ قويىپ جۇرگەن جاربول – ا.بەيبىتوۆ اعالارى مەن بولاشاق جەزدەلەرىنەن «پارا» الۋعا ابدەن ماشىقتانىپ العان. جوق جەردەن پايدا تاپقانىمەن ونىڭ بالالىعى مەن اڭعالدىعى اۋزىندا ءسوز تۇرمايتىن شىدامسىزدىعىنان كورىنىپ تۇرادى. ءتىپتى, جاربولدىڭ وزىنە ءتان قۋلىعى دا جوق ەمەس. مۇنى ا.بەيبىتوۆ قۇبىلعان ميميكاسىمەن, باقىرايعان كوزىن توڭكەرىپ قاراۋىمەن-اق ۇقتىرادى. وسى رولىندە ساحنادا ءوزىن ەركىن ۇستايتىن, ءبىر ءسات تە ارەكەتسىز قالمايتىن اكتەر پلاستيكالىق مۇمكىندىگىنىڭ مول ەكەنىن اڭعارتتى.
دەگەنمەن شىعارماشىلىق انسامبل جاستاردىڭ بيىمەن باستالىپ, قويىلىمعا قاتىسقان اكتەرلەردىڭ بارلىعىنىڭ ورىنداۋىنداعى بيمەن اياقتالاتىن سپەكتاكلدەگى پلاستيكالىق ىرعاقتا سينحروندىلىقتىڭ ساقتالماۋى قويىلىمعا كوركەمدىك اسەر بەرمەگەنىن ەسكەرۋ كەرەك. حورەوگراف انار ەسەنعاليەۆا ايگەرىم قالاۋباەۆا ءبيىنىڭ ەلەمەنتتەرىن قولدانىپتى, بۇل جانر تابيعاتىن اشۋعا ادەمى ىقپال ەتكەن. دەگەنمەن مۇنىڭ ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ترەندتەن شىققانىن ەسكەرۋ قاجەت دەگەن ويدامىز. جالپى شىعارماشىلىق انسامبل ترەندتىڭ بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا عانا ءتان قۇبىلىس ەكەنىن ەستەن شىعارماۋعا ءتيىس.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى – قويىلىمدا جاربولدىڭ اكەسىن تەبەتىن تۇسى بار. بۇل رەجيسسەرلىك شەشىم تۇرعىسىنان دا, اكتەرلىك ىزدەنىس تۇرعىسىنان دا دۇرىس ارەكەت ەمەس. سەبەبى كومەديا بولعانىمەن قىرمانبايدىڭ شىعارماداعى الەۋمەتتىك ورنى وتە جوعارى. ونىڭ ۇستىنە قازاق حالقى, ءتىپتى ءبۇتىن ادامزات ءۇشىن «اكەنىڭ» ورنى وزگەشە. ال ساحناداعى مۇنداي تەرىس ارەكەتتىڭ كوپشىلىككە جاقسى وي سالمايتىنى بەلگىلى.
زۋحرا يسلامباەۆا,
تەاترتانۋشى, ونەرتانۋ كانديداتى