كەلىسىمدەر راتيفيكاتسيالاندى

سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەشەگى كەزەكتى جالپى وتىرىسىندا الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى وڭتايلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەردى كوزدەيتىن زاڭ جوباسى قارالدى. سونداي-اق, دەپۋتاتتار راتيفيكاتسيالاۋعا جاتاتىن ءۇش كەلىسىمدى جان-جاقتى تالقىعا سالدى. كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ سۋديالارىن بوساتۋ جانە سايلاۋ, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ ەكونوميكالىق سوتىنىڭ سۋدياسىن بوساتۋ تۋرالى ماسەلە ءوز شەشىمىن تاپتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنىمى بويىنشا ورنىنان تۇسۋىنە بايلانىستى ەلەنا اقمولداەۆا مەن ۆلاديمير بوريسوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ سۋديالارى قىزمەتىنەن, باسقا لاۋازىمعا تاعايىندالۋىنا بايلانىستى ۆەنەرا سەيتىموۆا تمد ەكونوميكالىق سوتىنىڭ سۋدياسى قىزمەتىنەن بوساتىلدى. تيىسىنشە, جالپى وتىرىستا اباي راحمەتۋلين مەن بەيبىت شەرمۇحامەتوۆ جوعارعى سوت سۋدياسى بولىپ سايلاندى. بۇدان كەيىن وتىرىس زاڭ جوبالارىن قاراۋعا ۇلاستى. الدىمەن قارالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ماكەدونيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى تابىسقا سالىناتىن سالىقتارعا قاتىستى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دەپۋتاتتار قولداۋىنا يە بولدى. كەلىسىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى ەلدەر اراسىندا ينۆەستيتسيالار ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ, سونداي-اق, ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جانە كەڭەيتۋ. قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, كەلىسىم ۋاعدالاسۋشى مەملەكەتتەردىڭ جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارىنىڭ تابىس­تارىنا قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرمايدى. «سونداي-اق, كەلىسىم ەكى مەملەكەتتىڭ جەرگىلىكتى ورگاندارى اراسىنداعى سالىق ماسەلەلەرى بويىنشا اقپارات الماسۋىن قاراستىرادى. سالىقتان جالتارۋدىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرىن شەشەدى. قۇجاتتىڭ جەكەلەگەن باپتارى ءوزارا كەلىسۋ ءراسىمى سەكىلدى بىرقاتار ورتاق شارالاردى رەتتەيدى», دەدى مينيستر. بۇل رەتتە, ۆەدومستۆو باسشىسى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋ­ار اينالىمى يمپورت ەسەبىنەن 2013 جىلى 1 ميلليون 745 مىڭ دوللاردى قۇراعاندىعىن, يمپورتتىڭ نەگىزگى باعىتتارى تەمەكى, پوليگرافيا ونەركاسىبى ونىمدەرى مەن كيىم-كەشەك زاتتارى بولعاندىعىن العا تارتتى. سونىمەن قاتار, كەشەگى وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى (ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە جاستار بىرلەستىكتەرىن دامىتۋ باعدارلاماسى ءۇشىن ءبىر دونوردىڭ تراست قورى اكىمشىسى رەتىندە ارەكەت ەتۋشى) اراسىنداعى گرانت تۋرالى كەلىسىمدى (ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جوباسى) راتيفيكاتسيا­لاۋ تۋرالى» زاڭدىق قۇجات تا قولداۋ تاپتى. زاڭ جوباسى بويىنشا بايانداما جاساعان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, حالىقارالىق بانك قازاقستاندا ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جوباسىنا گرانت ءبولۋدى قاراستىرسا, ونىڭ جالپى سوماسى 21 ميلليون 763 مىڭ اقش دوللارىن قۇرايدى. بۇل قاراجاتتار مەملەكەتتىك نىسانداردى, ناقتى ايتقاندا, مەكتەپتەر, بالاباقشالار, اۋرۋحانالار سەكىلدى الەۋمەتتىك نىسانداردى جانە دە كوشەلەردى جارىقتاندىرۋداعى ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالادى. بۇدان باسقا, حالىقارالىق بانكتىڭ قاراجاتى وسى سالاداعى باعدارلامالار مەن بازالاردى جەتىلدىرۋگە دە جۇمسالارى بەلگىلى بولدى. ءا.يسەكەشەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, جوبا 2017 جىلدىڭ 30 ماۋسىمىنا دەيىن جالعاسادى. ءسوز رەتى كەلگەندە مينيستر اتالعان حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتىنىڭ ۇسىناتىن ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى گرانتى ەلىمىز ستراتەگيالىق مىندەتتەرىنە سايكەس كەلەتىنىن دە تىلگە تيەك ەتە كەتتى. جالپى, جوبا ينۆەستيتسيالىق جانە تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋ سەكىلدى ەكى قۇرامداس بولىكتەن تۇرسا, ونىڭ ءبىرىنشىسى بويىنشا مەملەكەتتىك جانە الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ ەنەرگيا تيىمدىلىگى باعىتىنداعى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن 17,7 ميلليون دوللارعا دەيىن ارتتىرۋ كوزدەلگەن. مۇنىڭ اياسىندا الەۋمەتتىك سالانىڭ 70-كە تارتا نىسانىن قايتا جاراقتاندىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر. ەكىنشىدەن, تەحنيكالىق كومەك كورسەتۋ باعىتىندا ينستيتۋتتىق, نارىقتىق تەتىكتەردى دامىتۋ, ورنىقتى ەنەرگەتيكانى قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى قامتىلادى. كەشەگى وتىرىستا قارالعان «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ باسەكەلەستىكتىڭ بىرىڭعاي قاعيدالارىنىڭ ساقتالۋىن باقىلاۋ جونىندەگى وكىلەتتىكتەردى جۇزەگە اسىرۋى كەزىندە قۇپيا اقپاراتتى قورعاۋ ءتارتىبى جانە ونى جاريا ەتكەنى ءۇشىن جاۋاپتىلىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دا دەپۋتاتتار قولداۋىنا يە بولدى. ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوساەۆ كەلىسىم ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسياسىنىڭ مەملەكەتتىك بيلىك ورگاندارى اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندەگى زاڭدى جانە جەكە تۇلعالارى قاتىساتىن قۇپيا اقپاراتتارعا قاتىستى قولدانىلارىن ەرەكشە اتادى. كەلىسىمدە قۇپيا اقپاراتتاردى جاريا ەتكەنى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلىپ وتىرعاندىعى دا ايتىپ ءوتىلدى. يممۋنيتەتتەن ايىرىلعان كوميسسيا قىزمەتكەرلەرى تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىككە, ال ازاماتتىعى بويىنشا قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى مۇمكىن. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا بايانداعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى مەملەكەتتىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى وڭتايلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى دەپۋتاتتاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزدى. زاڭدىق قۇجاتپەن الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى 36 مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 16-سىن وزگەرتۋ ۇسىنىلعان. جالپى, ەنگىزىلىپ وتىرعان جاڭا نورمالار بۇل قىزمەتتەردى ازاماتتاردىڭ تەك مەملەكەتتىك جانە جەرگىلىكتى ورگانداردا نەمەسە زەينەتاقى ورتالىقتارىندا عانا ەمەس, حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىندا, سونداي-اق, «ەلەكتروندى ۇكىمەت» پورتالى ارقىلى الۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرادى. ءمينيستردىڭ مالىمدەۋىنشە, قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەلەرىن تاڭداۋ قۇقىعى اركىمنىڭ ءوزىنىڭ جەكە شەشىمىنە بايلانىستى بولادى جانە قىزمەت الۋ ورىندارىن كەڭەيتۋ ءبىر جاعىنان مەملەكەتتىك قىزمەتكە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىرسا, ەكىنشى جاعىنان مەكەمەلەر اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ ارقىلى كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا يگى اسەر ەتەدى. جانە دە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ون ءتۇرىن قامتۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. سونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جانە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان بەرىلەتىن مۇگەدەكتىگى بويىنشا, اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ, جاسىنا بايلانىستى زەينەتكە شىعۋ, جۇمىسىنان ايىرىلۋىنا بايلانىستى تولەنەتىن بازالىق جاردەماقىلار مەن الەۋمەتتىك تولەمدەر دە قاراستىرىلعان. بۇل تولەمدەر قازىرگى تاڭدا 700 مىڭعا جۋىق ازاماتقا بەرىلەدى. ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, الەۋمەتتىك تولەمدەر ءۇشىن حقو-عا وتكىزەتىن قۇجاتتار ءتىزىمى دە قىسقارعان. ماسەلەن, زەينەتاقىعا ءوتىنىش بەرۋ ءۇشىن بۇرىن تالاپ ەتىلەتىن ءۇش قۇجاتتىڭ بىرەۋىن عانا – جەكە كۋالىكتى كورسەتسە بولعانى. ال قىزمەت كورسەتۋ ۋاقىتى 7 كۇننەن 1 كۇنگە دەيىن قىسقارادى. سونىمەن قاتار, جاسىنا بايلانىستى بەرىلەتىن الەۋمەتتىك جاردەماقى, جۇمىستان شىعىپ قالۋىنا نەمەسە بالا باعۋعا بايلانىستى الەۋمەتتىك تولەمدەر الۋعا ارنالعان قۇجاتتار دا ەلەكتروندى ۇكىمەت ارقىلى راسىمدەلەتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ودان باسقا, ماتەريالدىق ءوندىرىستىڭ بارلىق سالاسىنىڭ جۇمىسشىلارى مەن ەڭبەك­كەرلەرىن وندىرىستەگى اسا جوعارى كورسەتكىشتەرى ءۇشىن كوتەرمەلەۋ ماقساتىندا «ەڭبەك» وردەنىنىڭ ورنىنا «ەڭبەك داڭقى» مەملەكەتتىك ماراپاتى ەنگىزىلەدى, بۇل ءۇش دارەجەدەن تۇرادى. بۇل رەتتە, «ەڭبەك داڭقى» وردەنىنىڭ تولىق يەگەرلەرى مارتەبەسى بويىنشا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» اتاعىنا يە بولعان ادامدارعا تەڭەستىرىلەدى. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».