بۇرناعى كۇنى وتكەن القالى جيىندا الماتى قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانات قاسىمجانوۆانىڭ ەكى ميلليونعا جۋىق حالقى بار ۇلكەن مەگاپوليستەگى وسى سالانىڭ ءبىر جىلدا اتقارىلعان جۇمىس ناتيجەسى جايلى جاساعان بايانداماسىن تىڭداپ, وندا قىرۋار شارۋانىڭ اتقارىلعانىنا كوز جەتكىزدىك. ول تۋرالى جاقىندا قالا اكىمى الماتىلىقتارعا بەرگەن ءوز ەسەپ جيىنىندا دا اتاپ وتكەن-ءدى.
الدىمەن بايانداماشى قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى 2014 جىلى دامىپ, ءارى جەتىلدىرىلگەنىن, ەلباسىنىڭ ءداستۇرلى جولداۋى اياسىندا «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جانە الماتى قالاسى دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتكەنىن العا تارتتى. ەڭ باستىسى, كەشەندى جۇرگىزىلگەن شارالار ناتيجەسىندە تۇرعىندار دەنساۋلىعى ينديكاتورىنىڭ ديناميكاسىندا ەلەۋلى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلگەن. اتاپ ايتقاندا, تۇرعىنداردىڭ تابيعي ءوسىمى 12 پايىزعا ارتىپ, جالپى ءولىم كورسەتكىشى 3 پايىزعا تومەندەگەن. اسىرەسە, بالا ءولىمى 27 پايىزعا ازايعان. بۇل – ەلىمىز بويىنشا بۇرىن-سوڭدى قول جەتكىزىلمەگەن ۇزدىك كورسەتكىش. انا ءولىمى سانى 2 ەسەدەن استام كەمىپ, انا دەنساۋلىعىن قورعاۋدا رەسپۋبليكا بويىنشا ءۇشىنشى ورىندى يەلەنىپ وتىر. سونداي-اق, قان اينالىمى جۇيەسى اۋرۋلارىنان ءولىم سانى 29, ونكوپاتولوگيا بويىنشا اۋرۋدان ءولىم-ءجىتىم 8, تۋبەركۋلەز بويىنشا 10 پايىزعا تومەندەگەن.
– باسەكەگە قابىلەتتى جاعدايدىڭ قالىپتاسۋى جالعاستىرىلىپ, مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ورىنداۋعا قاتىسقان جەكە جانە ۆەدومستۆولىق مەكەمەلەر سانى وتىز پايىزعا ارتتى, – دەدى قالانىڭ باس دارىگەرى. – 2015 جىلدىڭ ءساۋىر-مامىر ايىندا قۇرىلىسى اياقتالۋعا ءتيىس جوسپارلانعان 3 نىساننىڭ قۇرىلىسى باستالدى. باستاپقى مەديكو-سانيتارلىق كومەكتىڭ تۇرعىندارعا دەر كەزىندە كورسەتىلۋىن جاقسارتۋ ءۇشىن مامىر ىقشاماۋدانىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن الاڭى 4387,4 شارشى مەتر عيمارات ساتىپ الىندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋ مەن الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارمالارى, قازاقستان-رەسەي مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتى بىرلەسە قول قويعان مەموراندۋمدى ورىنداۋ ماقساتىندا 8 الەۋمەتتىك ۇيدە, مۇگەدەكتەر مەن ارداگەرلەرگە ارنالعان ورتالىقتارداعى تۇرعىندار پروفيلاكتيكالىق مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىلدى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلاردى دەر كەزىندە انىقتاۋ ءۇشىن الدىن الا جۇرگىزىلەتىن شارا ساپاسىن كوتەرۋ ماقساتىندا 5 ەندوسكوپيالىق سكرينينگ ورتالىقتارى جانە امبۋلاتوريالىق گەپاتولوگيالىق ورتالىق قۇرىلدى.
بارشاعا ايان, بۇگىندە ەلىمىزدە ۇلتتىق سكرينينگتىك باعدارلامالار بويىنشا تەكسەرۋدەن وتكىزىلۋ ۇيىمداستىرىلۋدا. وسى ماقساتتا جىلدىق جوسپار 100 پايىزعا ورىندالىپ, 1 ملن. 200 مىڭنان استام قالا تۇرعىنى قامتىلعان. سكرينينگ ناتيجەسىندە 128 مىڭنان اسا اۋرۋ ءتۇرى انىقتالىپ, ونىڭ ىشىندە 234-ىنەن قاتەرلى ىسىك اۋرۋى تابىلعان.
بۇگىنگىدەي مەديتسينانىڭ قارىشتاپ دامىپ وتىرعان ۋاقىتىندا بىلىكتى ماماندار دايىنداۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن وزەكتى ماسەلە. قالادا مەديتسينالىق كادرلاردى جۇيەلى دايىندىقتان وتكىزۋ ءىسى دە ناقتى ۇيىمداستىرىلعان. وسى رەتتە ءاربىر ءۇشىنشى دارىگەر جانە ءاربىر ءتورتىنشى ورتا بۋىن مەديتسينا قىزمەتكەرى وقىتىلىپ, 164 شەبەرلىك-سىنىبى, ونىڭ ىشىندە تەڭ جارتىسى شەتەلدىك (87) مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلگەن. سونىڭ نەگىزىندە 182 كورسەتكىشتىك وپەراتسيا جاسالعان. شەتەلدە 97 مامان مەنەدجمەنت جانە وزەكتى كلينيكالىق پروبلەمالار بويىنشا ءبىلىمىن جەتىلدىرگەن. يننوۆاتسيالىق دامۋ جالعاسىن تاۋىپ, ەلىمىزدە ەنگىزىلگەن جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەكتىڭ 182 ادىستەمەسىنىڭ 135 ءتۇرى الماتى قالاسىندا جۇرگىزىلۋدە. مەديتسينالىق تۋريزم اياسىندا 28 ەلدەن كەلگەن 81 شەتەلدىك ازاماتتارعا جوسپارلى كومەك كورسەتىلگەن.
وڭتۇستىك استانادا كارديولوگيالىق قىزمەت تە جولعا قويىلعان. ماسەلەن, قازاقستاندا تۇڭعىش رەت قالالىق كارديولوگيالىق ورتالىقتا «روتوبلاتور» اپپاراتىمەن كورونارلىق قان تامىرىن تازارتۋ ادىستەمەسى ەنگىزىلدى. جەدەل كورونوگرافيا دا قارقىندى جاسالۋدا. راديوجيىلىك ابلاتسيا ادىسىمەن جۇرەك سوعىسىنىڭ بۇزىلۋىن انىقتايتىن جانە ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ەلەكتروفيزيولوگيالىق ستانسا قاتارعا قوسىلدى. اتالعان ورتالىق شۆەيتساريانىڭ «S.I.Q.S.» ستاندارتتىق ساپا ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق سەرتيفيكاتىن جانە وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سوكرات كوميتەتىنىڭ «قازاقستاننىڭ ۇزدىك مەديتسينالىق كاسىپورىنى» اتاعىن يەلەنگەن.
جانات قاسىمسەيىتقىزى ەلىمىزدە جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەكتىڭ باسىم بولىگىن كورسەتەتىن №4 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانادا بۋىن-سان سۇيەكتەرى سىنىعى مەن اۋىر جاراقاتتارى كەزىندە مۋلتيديستسيپلينارلىق بريگادالاردىڭ جەدەل كومەك كورسەتۋ الگوريتمى ەنگىزىلگەنىن, سونداي-اق, اياق-قول بۋىندارىن اسا كۇردەلى ەندوپروتەزدەۋ تۇرلەرى دە وسى كلينيكا ماماندارىنىڭ كۇشىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ, كومپيۋتەرلىك ناۆيگاتسيا ارقىلى ەندوپروتەزدەۋ جۇرگىزىلەتىنىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى. ال №7 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانا ماماندارىنىڭ جوعارى مامانداندىرىلعان تەحنولوگيانىڭ باسىم بولىگىن يگەرىپ وتىرعانىن جانە ەلىمىزدە ورگانداردىڭ ترانسپلانتولوگياسىن جاساۋ بويىنشا كوش باستاپ كەلە جاتقانىن دا ەكپىن تۇسىرە جەتكىزدى. سونىڭ نەگىزىندە 2012 جىلدىڭ ماۋسىمىنان باستاپ كلينيكادا 99 بۇيرەك جانە 6 باۋىر ترانسپلانتولوگياسى جاسالعان. سونىمەن قاتار, اۋرۋحانادا ەندوۆاسكۋليارلىق حيرۋرگيا جانە گەپاتوبيليارلىق بولىمشەلەر دە اشىلعان.
قالانىڭ تاعى ءبىر قول جەتكىزگەن جەتىستىگى – پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعىندا ءتۇرلى تۋا بىتكەن جۇرەك اقاۋىنىڭ فورمالارى انىقتالعان سابيلەر مەن بالالارعا جاسالاتىن وپەراتسيا سپەكترىنىڭ ارتۋى. ماسەلەن, 2014 جىلى بۇل ورتالىقتا 244 كارديولوگيالىق وپەراتسيا, ونىڭ 131 وپەراتسياسى 1 جاسقا دەيىنگى بالالارعا جاسالعان.
ورتا بۋىن مەديتسينا ماماندارىنىڭ تاجىريبەلىك بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا الماتى قالالىق مەديتسينا كوللەدجىندە «ايماقتىق سيمۋلياتسيالىق ورتالىق» اشىلدى. مۇندا سيمۋلياتسيالىق تەحنولوگيا كومەگىمەن وقىتۋ, تەستتەن وتكىزۋ, اتتەستاتسيا جانە ستۋدەنتتەر مەن ماماندار بىلىكتىلىگىنىڭ دەڭگەيى جان-جاقتى باعالانادى.
قالانىڭ باس دارىگەرلەرىنىڭ تاعى ءبىر توقتالعان ماسەلەسى – قالاداعى ەمحانالاردا پەرسونال قىزمەتىن جەڭىلدەتەتىن جانە پاتسيەنتتەرگە قولايلى جاعداي تۋعىزاتىن يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن ەلەكتروندى شەشىمدەردىڭ 15 باعدارلاماسىنىڭ ەنگىزىلۋى. قالالىق جەدەل مەديتسينالىق جاردەم ستانتسياسىندا مالىمەتتەر بەرۋ جۇيەسىن تولىق اۆتوماتتاندىرىلۋىنا مۇمكىندىك بەرگەن «كومەك 103» دارا اقپاراتتىق باعدارلاماسى ەنگىزىلدى. قازاقستاندا العاش رەت ەلەكتروكارديوگراممانى اراقاشىقتىقتا انىقتاۋ جانە بەلگىلەۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى.
جيىندا سونداي-اق الماتى قالالىق تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ە.دۇرىمبەتوۆ ءبىر جىلعى اتقارىلعان جۇمىستارىنا ەسەپ بەرسە, كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور س.بەركىنباەۆ قالاداعى كارديولوگيالىق قىزمەتتىڭ جۇمىسىنا باعا بەرىپ, الداعى ۋاقىتتا بىرلەسىپ اتقاراتىن شارالارعا توقتالدى.
ودان ءارى الماتى قالاسى ءدارىگەرلەرىنىڭ 2014 جىلى اتقارعان جۇمىستارىنا ارنالعان القا جيىنىن قالا اكىمى احمەتجان سماعۇل ۇلى قورىتىپ, جۇمىستارىنا وڭ باعا بەردى. قالا اكىمى 2014 جىلى بىرقاتار پارامەترلەر بويىنشا مەگاپوليستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دەڭگەيى ورتا رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مىسالى, بالا تۋ ءوسىمى ارتتى, جالپى ءولىم ازايدى, وكپە اۋرۋىنىڭ الدى الىندى, انا مەن بالا ءولىمىن بولدىرماۋ بارىسىندا جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەن. وتكەن جىلى قالانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى قوسا ەسەپتەگەندە 62 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن. ياعني, ءوسىم 10 پايىز بولسا, قارجى 99,9 پايىزعا يگەرىلگەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ 10 نىسانى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ, جەتەۋىنىڭ سەيسميكالىق قۋاتى كۇشەيتىلگەن. مەديكتەر ءۇشىن 138 ورىندى جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلگەن.
شاھار باسشىسى بۇلاردان وزگە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى زاماناۋي ءارى جوعارى تەحنولوگيالى قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعانىن, وسى ماقساتتارعا 3 ملرد. تەڭگە ءبولىنىپ, مەديكتەردىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن 230 ملن. تەڭگە جۇمسالعانىن جەتكىزدى. سونداي-اق احمەتجان سماعۇل ۇلى سىرتتان كەلەتىندەردەن ساقتاندىرۋ پوليستەرىنىڭ بولۋىن تالاپ ەتۋدى ۇسىندى.
احمەتجان سماعۇل ۇلى كادر تاپشىلىعى ماسەلەسىن دە كوتەردى. قازىرگى تاڭدا قالادا 500 دارىگەر مەن 750 ورتا مەديتسينا ماماندارى جەتىسپەيتىنىن, بيىلعى جىلى الماتى مەديتسينالىق ۋچيليششەسىنە جاڭا عيمارات ماسەلەسىن شەشۋدى قولعا الاتىنىن ايتا كەلە, 2015 جىلى اتقارىلۋى ءتيىس نەگىزگى مىندەتتەردى اتاپ كورسەتتى.
– 2015 جىلى دا جاقسى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ, نەگىزگى ينديكاتورلاردى نىعايتا ءتۇسۋ قاجەت. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن دەنساۋلىق سالاسىنىڭ شىعىندى 2 ۇيىمىن مەملەكەتتىك-جەكە سەرىكتەستىككە بەرۋ كەرەك, قارجى ءتارتىبىن جاقسارتىپ, ۆەدومستۆولىق باعىنىشتى ۇيىمداردىڭ ءوزىن ءوزى اقتاۋىن ارتتىرعان ءجون», – دەپ قورىتىندىلادى ءسوزىن ا.ەسىموۆ.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
