قاتار وقىدىق. جۋرناليستىك جولىمىز دا ءبىر كەزەڭدە باستالدى. ودان دا ەمەس, قالامگەرلەردىڭ ءيىن تىرەسكەن جيىن-جينالىس, قۇرىلتايلارىندا 400-500 ادامنىڭ اراسىنان مەنى ىزدەپ تاۋىپ, مۇرتىنان جىميىپ تۇرعانىن كورىپ, ماعان الابوتەن ءىش تارتاتىنىن, قاس-قاباعى, قۋاقى كوزىنىڭ جىلتىلى, شىن كوڭىلدەن كۇلگەنىنەن انىق اڭدايتىنمىن. شىنىندا دا, ءبىز زامانى بىرگە زامانداسپىز. ونىڭ ءومىربايانىن نە جاستىق شاعىندا كورگەن-بىلگەندەرىن كوركەم دۇنيەگە اۋدارعان اڭگىمە, پوۆەستەرى كەيىپكەرلەرىنەن مەن ءوزىمدى كورەم, ال ءوزىمنىڭ بالالىق شاق حيكايالارىمدا تابىل بىرگە جۇرگەندەي ەلەستەيدى. ءبىز بەس جاسىمىزدان وزەن-كولدەردەن بالىق ءسۇزىپ, قويان مەن ۇيرەككە تۇزاق قۇرىپ, ورماننان وتىن تاسىپ, كولحوزدىڭ پىشەنىن شاۋىپ, شومەلەلەرىن سۇيرەتىپ, كونتەرى بولىپ, سىرىدەي قاتىپ وستىك. سيراعىمىز قىپ-قىزىل بولىپ, جالاڭ اياق قار كەشىپ, مۇز باسساق تا تۇشكىرۋ, جوتەلۋ دەگەندى بىلمەدىك. ءبىز «سوعىس بالالارى» ەدىك, جارىم-جارتىلاي سول اش-جالاڭاش, تاۋقىمەتتى جىلداردىڭ زوبالاڭىنان شىعا الماي, ءار بۇتانىڭ تۇبىندە جەر تومپايتتىق. ءبىزدى «جوعالعان ۇرپاقتىڭ» ولمەي ءتىرى قالعان جۇقانالارى دەسە دە بولادى. مەنىڭ جازعان بالالىق شاقتارىمدى تابىل دا جازىپ, ونىڭ جازعانىن مەن دە جازىپپىن. ءبىزدىڭ ءبىر-بىرىمىزگە ۇيىرسەكتىگىمىزدىڭ ءتۇپ تامىرى وسىندا. بىردە قوستانايدا جولساپاردا بولعانىمدا ۇيىنە ىزدەپ بارىپ, كورەر تاڭدى كوزبەن اتىرساق تا, بالالىق شاقتارىمىزدىڭ قيال-عاجايىپ ەرتەگىلەرىن ايتىپ تاۋىسا الماي تاراسقانبىز. ول اقتوبەنىڭ ويىلىندا تۋىپ, الماتىدا وقىپ, جامبىلدى توڭىرەكتەپ وسسە دە قۇت قونىسىن ارقادان تاۋىپ, وسىناۋ داستارقانى استا-توك, داليعان كەڭ ولكەگە تابانى جابىسىپ, تۇراقتاپ قالدى. ىرىس قازاندى الماتىدان جىراقتاپ, اۋىلعا, شەت وبلىستارعا كەتكەن قالامگەرلەردىڭ كىتاپتارىن شىعارا الماي قيىندىق كورىپ, قايسىبىرىنىڭ كادىمگىدەي جۇدەپ, توقىراپ قالاتىندارى بار. مەن الماتىدا باسپا توڭىرەگىندە جاۋاپتى قىزمەت اتقارىپ, ول الىس شالعايدا جۇرسە دە, مەنەن كىتابىمدى شىعارىپ بەر دەپ بىردە-ءبىر رەت كومەك سۇراماپتى. اياعىنان تۇرىسىمەن ءوز قامىن ءوزى قامداۋعا ۇيرەنگەن ول ءوز پروبلەماسىن ءوزى شەشۋگە داعدىلانعان. ساتيرا – باسپالار سۋساپ وتىراتىن قاشان دا ءوتىمدى جانر. ونىڭ ۇستىنە تابىلدىڭ اداممەن ءتىل تابىسقىش, جۇعىمدى مىنەزى دە جولىن اشۋعا سەپتەسكەن سىڭايلى. ول توقىراۋ دەگەندى بىلمەدى, شابىت پىراعىن دامىلسىز قامشىلاپ شاڭداتا شاپتى. تابىلدىڭ قالامگەرلىك ومىردە جولىنىڭ بولعاندىعى مەنمەنسۋدەن اۋلاق كىشىك تە بيازى مىنەزىنەن, اداممەن قىبىن تاۋىپ سويلەسە بىلەتىنىنەن دەپ تۇيسىنەم. بىراق شىعارماشىلىق تالانتىڭ بولماسا, دۇنيەاۋي بۇل تىرلىكتىڭ ءبارى ارامتەر, ابىگەرشىلىك. قالامگەر باعىن جاندىراتىن باسقا ەمەس, قابىلەت. تابىلدىڭ تالانتتى فەلەتونشى دەگەن اتى وتكەن عاسىردىڭ 70-ءشى جىلدارى اۋىزعا ىلىكتى. فەلەتون «ارا-شمەلگە» نە «سوتسياليستىك قازاقستانعا» شىققاندا عانا فەلەتون. ويتكەنى, بۇل جانر ورتالىق كوميتەت باقىلاۋىندا, جەرگىلىكتى پارتيا ۇيىمدارىنىڭ قىراعى قاداعالاۋىندا بولدى. سىن ساداعىنا ىلىككەندەر تاباندا جازالاندى. سوندىقتان فەلەتونشى تابىل ق ۇلىياستىڭ توبەسى كورىنسە بولدى جەرگىلىكتى قىزمەت ادامدارىنىڭ مازالارى ماي ىشكەندەي بولادى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, بارشا سانالى ءومىرىن فەلەتون, ساتيرا جانرىن زەرتتەۋگە ارناعان عالىم تەمىربەك قوجاكەەۆ ءوز زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىندە تابىلدىڭ 19 فەلەتونىنا تالداۋ جاساپ, جۋرناليستەرگە ۇلگى ەتىپ ۇسىنىپ, ستۋدەنتتەردىڭ وقۋ قۇرالىنا ەنگىزگەن. وتكىنشى مەرزىمدىك ءباسپاسوز ەمەس, شىعارمالارى عىلىمنىڭ كادەسىنە جاراپ, نىساناسىنا اينالۋى ىلۋدە ءبىر قالامگەردىڭ ماڭدايىنا جازىلعان باقىت. بازبىرەۋلەر وسىنداي ماراپاتقا قولى جەتسە, باس جارماعانمەن, تاس جارار ەدى. ال ءبىزدىڭ تابىل دوسىمىز – جايباراقات, ۇيرەنشىكتى جول بۇلكىلىنەن جاڭىلىسپاي كەلەدى. بىزدە دە فەلەتوننان باستاپ, ۇلكەن ساتيريك قالامگەرلەرگە اينالعان اقىن, جازۋشىلار جەتكىلىكتى. اسقار توقماعانبەتوۆ, سادىقبەك ادامبەكوۆ, ءجۇسىپ التايباەۆ, شونا سماحان ۇلى, وسپانحان اۋباكىروۆ, ۇمبەتباي ۋايدين, ەسەنجول دومباەۆ, تابىل ق ۇلىياس. شىعارماشىلىق قۋاتى تۇرعىسىنان تابىل وسى اتتارى اتالعان ساتيريكتەردىڭ ءىزىن باسىپ, ءداستۇردى جالعاستىرىپ كەلەدى. تابىل ساتيرالىق ەپوپەيا جازبادى دەمەسەڭ, ودان باسقاسىنىڭ ءبارىن – اڭگىمە, حيكايات, پوۆەست, ءتىپتى ساتيرالىق رومان دا جازدى. ونىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى ماقالالاردا الدىمەن اۋىزعا الىناتىنى «جىلاننىڭ ءتىلى» رومانى ساتيرالىق تۋىندىلاردىڭ وزىق ۇلگىلەرى قاتارىنان ورىن الادى. بۇل ورايدا «كەسىلگەن بۇرىم», «جالماۋىز», «ساۋدا ساقال سيپاسقانشا», «قوڭىراۋلى كۇلكىگرامما», «شي وق», «قارا تەرەڭ», «اق مىلتىق», «جەگى», «ميعا قويىلعان بومبا» جيناقتارى ساتيرا جانرىنىڭ ءسانىن كەلتىرگەن ءنارلى جيناقتار. تابىل قايدا ءجۇرىپ, قانداي قىزمەت اتقارماسىن گازەت-جۋرنال رەداكتسيالارى, رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق تەلەارنا جۋرناليستەرى ونى ىزدەپ تاۋىپ, تاپسىرمالار بەرۋدەن جالىقپادى. قالامگەر ءسوزى قاي جاريالانىمعا دا قاجەت ەدى. ونى قىزمەتسىز قويمادى. تابىلدىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىمەن قازاق تەلەۆيزياسىندا العاش رەت «جەبە» ساتيرالىق تەلەارناسى اشىلىپ, ەلەكتروندى ءباسپاسوز جۇيەسىندەگى ەلەۋلى قۇبىلىسقا اينالدى. اقمولا وبلىسى تەلەۆيزياسىنداعى «بۇعالىق» ساتيرالىق جۋرنالى دا جۋرناليستيكا تاريحىنىڭ تاماشا ءبىر بەتىنە اينالدى. استانا قالالىق گازەتىنىڭ قولقالاۋىمەن «قالاقاي» ساتيرالىق بۇرىشىن تابىل ۇزاق ۋاقىت جۇرگىزدى. ءوستىپ, قالامگەر ەل ءباسپاسوزى كەڭىستىگىندە ساتيرانىڭ ءورىسىن ورىستەتۋگە ۇنەمى ات سالىسىپ وتىرعانىنان بايقايمىز. مەنىڭ زامانداسىم ول ساتيرا جانرىمەن ساتيرا قازانىندا بىتە قايناسىپ, وسى كۇردەلى جانردى ءىلگەرى سۇيرەپ, ونىڭ تابىستارى مەن مەرەيلى بيىكتەرىنە ورتاقتاس بولدى. قالامگەر سوڭعى جىلدارى ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق سارا جولىنان ءبىر ساتكە اينىپ, تاريحي-دەرەكتى شىعارمالارعا دەن قويدى. اۋلەت, اعايىن-تۋعاندارى ستاليندىك زوبالاڭنىڭ ناۋبەتىن كوپ كورگەن قالامگەردىڭ بالا كوڭىلىندە وسى ءبىر كەزەڭ ۋاقيعالارى جازىلماس جاراعا اينالعان سىڭايلى. ءوز وتباسى نە اينالا توڭىرەگىندە كوز كورىپ, قۇلاق ەستىگەن اڭگىمەلەرىمەن شەكتەلسە, قازاققا قىرعىن اكەلگەن قاسىرەتتى تولىق قامتي المايتىنىن شامالاپ, ارحيۆتىك ماتەريالدارعا جۇگىنىپ, حالىقتىق تراگەديانىڭ اۋقىمىن باجايلاۋعا بەل بۋعانى بايقالادى. «قان جوسا عاسىر», «قىرعىن», «قان كەشۋ» جانرىن انىقتاۋ قيىن, كوز كورگەن وقيعالار, كەيىپكەرلەردىڭ ەستەلىكتەرى, دەرەك, ارحيۆتىك ماتەريالدار ميداي ارالاسقان قارالى كەزەڭ سۋرەتىن اينىتپاي سالعان, دالەلدى, شىنشىل زامان شەجىرەسى. تابىل – شىنىندا دا ارىپتەستەرىنەن وقشاۋ تۇرعان جازۋشى. ونىڭ وقشاۋلىعى – قولتاڭبا, جازۋ ستيلىندە. قالامگەر قازاق ادەبيەتىندە مەكتەپ بولىپ قالىپتاسقان بايانداۋ, بەينەلەۋ تاسىلدەرىن تولىق مەڭگەرە وتىرىپ, سول شەڭبەردە قالىپ قويماي, وزىنە عانا ءتان قولتاڭبا قالىپتاعان قالامگەر. ارىپتەسىمدە ءبىر سارىندى بايانداۋ نە ءبىر ىرعاقتى سۋرەتتەۋ جوق, وقيعا شاپشاڭ ءوربىپ, اۋىتقىپ, وزگەرىپ, جاڭاشا اۋناپ, تولقىپ وتىرادى. ءمىردىڭ وعىنداي ءدال, قىسقا, وتكىر ءتىل دە سول ىرعاققا لايىق. ول – ادەبيەتتە ءوز سوقپاعى بار قالامگەر. انەس ساراي, جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى. استانا.
