جاستار پارىزى

نەمەسە ەلباسىمەن كەزدەسۋدەن كەيىنگى پايىم ءساتىن سالسا, 2020 جىلدىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىندا ينتەللەكتۋالدى ءوندىرىس تاۋارلارىنىڭ ۇلەس سالماعى شاما­مەن 40 پايىزعا جەتەدى ەكەن. بۇل – ەكونو­ميكانىڭ پايىزدىق كورسەتكىشىمەن ينتەل­لەكتۋالدىعى جوعارى ماماندار جۇمىس ىستەيدى دەگەن ءسوز. دەمەك, ءبىزدىڭ پرەزيدەنتى­مىزدىڭ تۇپكى ماقساتى – ينتەللەكتۋالدى ۇلت قالىپتاستىرۋ بولسا, وعان نەگىز قالاۋ ەرتەدەن باستالعان جانە قازىر جالعاسىپ جاتىر. قازىرگى تاڭدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان 2010 – 2020 جىلدار ارالىعىن قامتيتىن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىنە ەنگەن بارلىق سەرپىندى جوبالار – ينتەللەكتۋالدىعى جوعارى ماماندار جۇمىس ىستەيتىن نىساندار بولماق. ول نىساندارعا جۇمىس ىستەۋگە تيىستىلەردىڭ كوبىسى شەتەلدەردە وقىپ, ءبىلىمىن جەتىلدىرگەن جاستار. قازىر دە وسى باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسۋدا. ەلىمىزدىڭ جوعارى جانە ارناۋلى ورتا ءبىلىم بەرەتىن ءبىلىم شاڭىراقتارىندا جاڭا ماماندىقتار يگەرىلۋدە. تاياۋدا ەلباسى ەلىمىزدىڭ ءبىر توپ جاستارىن قابىلدادى. بارلىعى 22 ادام قابىلداۋدا بولدىق. ءار ماماندىقتىڭ يەلەرى. مىنە, وسى جيىندا ارقايسىمىزعا ءسوز بەرىلىپ, كەزدەسۋدەگى ءوز ويىن, ماقساتىن قورىتىندىلاعان ەلباسىمىز بىلاي دەدى: “مەن بۇگىنگى جاستارعا قىزىعامىن. سەندەر باقىتتى ۇرپاقسىڭدار. ايتالىق, مەن 40 جاستان اسقان شاعىمدا عانا, ونىڭ وزىندە قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ سالالىق حاتشىسى قىزمەتىندە جۇرگەن كەزىمدە تۇڭعىش رەت شەتەلگە شىقتىم. ال قازىرگى جاستاردىڭ قاي-قايسىسى دا قايدا بارامىن دەسە ەرىك وزدەرىندە. بۇعان قوسا ءبىز “بولاشاق” باعدارلاماسى بويىنشا تالانتتى جاستارىمىز شەتەلدەردىڭ ەڭ تاڭداۋلى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋعا مەملەكەتتىك گرانت ءبولىپ, قامقورلىق جاساۋدامىز. جاستار وسى قامقورلىق پەن سەنىمگە لايىق بولۋى ءتيىس. ءبىز قولدان كەلگەنىنشە تاۋەلسىز ەلىمىزدى جان-جاقتى دامىتۋعا كۇش جۇمساپ جاتىرمىز. بىراق كوكەيدەگىنىڭ بارلىعىن جۇزەگە اسىرۋ – ءبىر ۇرپاقتىڭ قولىنان كەلمەيتىن ءىس. سوندىقتان ءبىزدىڭ باستاعانىمىزدى سىزدەر جالعاستىراتىن بولاسىزدار. ەلىمىزدىڭ ودان ءارى گۇلدەنۋىن قامتاماسىز ەتۋ سىزدەرگە سەنىپ تاپسىرىلادى. سوعان دايىندالىڭىزدار. سول سەنىمگە لايىق بولىڭىزدار”. پرەزيدەنتتىڭ وسىناۋ ءسوزى سالقىنقاندى رەسمي دوگما تۇرىندە ەمەس, ناعىز بۇگىندى جاساۋشى جانە ەرتەڭگە الاڭداۋشى قامقور اكەنىڭ جاناشىرلىق اقىلىنداي ەرەكشە سەزىممەن ايتىلدى. مۇنى وسى جيىنعا قاتىسقانداردىڭ بارلىعى دا سەزىنگەنىن كوردىك. جينالىستىڭ اسەرى ەرەكشە بولدى. ويتكەنى, پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءسوزىن ەستىگەن بىزدەر ادام سەنگىسىز اڭىزدىڭ ءوزىن اقيقاتقا اينالدىرۋعا بولاتىنىن تۇسىندىك. ماسەلەن, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مىناداي ەستەلىك ايتىپ بەردى: “جوعارعى بيلىكتىڭ الماتىدان اقمولاعا كوشكەن كەزى ەدى. استانا قۇرىلىسىنا ينۆەستور بولۋعا كەلىسكەن ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ تاق مۇراگەرى قاقاعان قىستا قوناققا كەلىپ, مىنا ميداي دالادا جاڭا استانا سالامىز دەگەن مەنىڭ ءسوزىمدى قيال-عاجايىپ ەرتەگىدەي قابىلدادى. دەسەك تە, مىنەكي, وزدەرىڭىز كورىپ وتىرسىزدار, سول قيال-عاجايىپ ەرتەگىدەي قابىلدانعان جوسپاردى جۇزەگە اسىرىپ, استانانى اقيقاتقا اينالدىردىق. مۇنداي ءىسىمىزدى باسىنان-اياعىنا دەيىن ءوز كوزىمەن كورگەن سول كەزدەگى تاق مۇراگەرى, قازىرگى كورول بىزگە سەنەتىن بولدى جانە تۇراقتى ينۆەستورىمىزعا اينالدى”. ەلباسىمەن كەزدەسۋدەگى وسى ەكى سوزدەن كەيىن جينالعاندار ءبىزدىڭ ۇلتتىق كوشباسشىمىزعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قۇرۋ, ونىڭ الىپ ەكونوميكاسىن ىرعاقتى جانە تۇراقتى دامۋ ارناسىنا سالۋ, بۇگىنگىدەي كۇن سايىن قۇلپىرا تۇسكەن استانانى ومىرگە اكەلۋ – قانشالىقتى قيىن بولعانىن تولىق ءتۇسىندى. سونىمەن بىرگە, وسىنىڭ ءبارى كىم ءۇشىن جانە نە ءۇشىن جاسالىپ جاتقانىن دا جانجۇرەگىمىزبەن ۇقتىق. بايقاپ وتىرساق, ەلباسىمىزدىڭ ەڭ باستى ماقساتى – ۇلتىمىزدى ساپالىق جاعىنان جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋ بولعان ەكەن. سول ءۇشىن “بولاشاق” باعدارلاماسى جاسالىپ, جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان كورىنەدى. سول ءۇشىن استاناداي اسەم قالا ارقا توسىندە بوي كوتەرىپتى. سول ءۇشىن ەلباسىنىڭ ءوزى باستاپ ونىڭ سوڭىنان ەرگەن يدەيالاس ۇزەڭگىلەستەرى, تۇتاستاي “نۇر وتان” حدپ مۇشەلەرى 19 جىل بويى تەر توگىپتى. بۇل ەڭبەك, بۇل تالپىنىس الدا دا ىركىلىسسىز جالعاسا بەرمەكشى. “ەۋروپاعا جول”, “الەمدەگى دامىعان 50 ەلدىڭ قاتارىندا بولۋ” سەكىلدى ۇزاق مەرزىمدى ومىرشەڭ ساياسات ءبىزدى جەتكىزەتىن جەر, سول ساپالىق جوعارى دەڭگەي ەكەنىن وسى جولى كوكىرەك كوزىمىزبەن ۇققانداي بولدىق. ۇلتىمىزدىڭ زاڭعار ۇلدارى اباي قۇنانباەۆ, ىبىراي التىنسارين جانە بۇلاردان كەيىنگى الاشتىڭ الىپتارى كوكسەگەن ارمان قازاقتىڭ عىلىم-ءبىلىمدى مەڭگەرىپ, سونىڭ يگىلىگىن كورۋى ەدى عوي. ەندەشە, پرەزيدەنتىمىزدىڭ جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ءىس-شارالارى تولىعىمەن وسى ىزگى ارمانعا باستايتىن بىردەن-ءبىر جول. ايتالىق, قازاقستاننىڭ 2010-2020 جىلدارعا ارنالعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى تۇتاستاي العاندا, ينتەللەكتۋالدىعى جوعارى ماماندارعا عانا جۇمىس بەرەتىن ءبىر يگىلىكتى ءىس بولماقشى. دەمەك, ءبىزدىڭ قازاق جاستارى قازىردىڭ وزىندە سول جوعارى ينتەللەكتۋالدىق دەڭگەيىنە جەتۋگە دايىندالىپ جاتىر نەمەسە ولاردى مەملەكەتتىك باعدارلاما بويىنشا دايىنداپ جاتىر دەۋگە بولادى. ىزگى نيەت! وسى ءبىر ءسوزدى قاي تىلدە ايتىلسا دا اركىم-اق ىستىق ىقىلاسپەن قابىلدايدى. ال قازاقستاننىڭ جانە ونىڭ كوشباسشىسىنىڭ بۇكىل قىزمەتى مەن ومىرىندە ىزگىلىك نيەتى كورىنىس تاپقان. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ەلدى دۇنيە ءجۇزىنىڭ ءداستۇرلى دىندەرىنىڭ جەتەكشىلەرى مەن ۇستانۋشىلارى ىزگىلىك نۇرى جاۋعان ەل دەپ باعالايدى. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ەلدى اقش, ەۋرووداق “ستراتەگيالىق ارىپتەسىمىز” دەپ اتايدى. ىرگەمىزدەگى قىتاي, رەسەي سەكىلدى ەكى الىپ كورشىمەن دە قارىم-قاتىناسىمىز كۇننەن-كۇنگە ساپالىق جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلۋدە. مۇنداي جارقىن دا باقىتتى بولمىستى باياندى ەتۋ, ەلباسىمىزدىڭ سوزىنە قاراعاندا, ءبىزدىڭ بۋىن وكىلدەرىنىڭ ءبىلىم-بىلىگىنە بايلانىستى بولماقشى ەكەن. پرەزيدەنت ن.ءا.نازارباەۆ ءوزى ۇدايى بيىككە ۇمتىلۋشى بولىپ كەلە جاتسا, سوڭىنان ەرگەن جاستاردىڭ بويىندا دا وسىنداي قاسيەتتىڭ بولۋىن قالايتىنىن بايقادىق. دەمەك, بىزگە جۇكتەلگەن سەنىمنىڭ سالماعى اۋىر. سوندىقتان ءبىز وزىمىزگە ەگەمەندىك پەن قارقىندى دامۋ الەۋەتىن سىيعا تارتقان, دوستاردى كوبەيتىپ, دۇشپانداردى ازايتقان بۇگىنگى اعا ۇرپاقتىڭ جوعارى سەنىمىنە لايىق بولۋعا ءتيىسپىز. “نۇر وتان” حدپ جانىنداعى “جاس وتان” جاستار قاناتىنىڭ ءار مۇشەسى وسى مىندەت بيىگىنەن كورىنۋگە ەلىمىزدىڭ بارلىق جاستارىنا ۇيىتقى بولۋى شارت. بۇل رەتتە, ارينە, ولاردىڭ جۇرەگىندە وتانشىلدىق سەزىمىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. ول رۋحاني سالاداعى جۇمىستىڭ جاندى بولۋىن جانە تارتىمدى بولۋىن قاجەت ەتەدى. بۇگىنگى جاستاردى ورتاقول قىزمەتپەن قاناعاتتاندىرا المايسىز. ولاردىڭ تالابى كۇشتى. دەمەك, بىزدەر “جاس وتان” جاستار قاناتىنىڭ بەلسەندىلەرى سول تالاپ بيىگىنەن كورىنۋىمىز كەرەك. ارقاشان, ءار كۇنگى جۇمىسىمىزدا وسىنداي ويدىڭ كورىنىس بەرۋىنە كۇش سالۋىمىز شارت. ەلباسىمىز سەكىلدى ەڭ تۇپكىلىكتى ماقساتقا كۇنى بۇرىن دايىندالۋ – داستۇرىمىزگە اينالسا يگى. ايتالىق, كەلەسى جىلى تاۋەلسىزدىگىمىزگە 20 جىل تولادى. بۇل مەرەيتويعا دايىندىقتى بۇگىننەن باستاعان “زاڭعار” شىعارماشىلىق بىرلەستىگى سول تويعا وراي “ازاماتتىق رۋحى – استانا” دەگەن تاقىرىپتىق باعدارلاما بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر. مۇنداعى تاڭقالارلىق ءبىر تارتۋىمىز 20 مىڭ دومبىراشىنىڭ ءبىر مەزگىلدە ءۇش-ءتورت كۇي تارتۋىن ۇيىمداستىرۋ بولماق. بۇل – وسى ۋاقىتقا دەيىن بولماعان تاڭعاجايىپ ءىس. بالكىم, گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا دا ەنىپ قالارمىز. بىزدەن كوشباسشىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان اعا بۋىن وكىلدەرى وسىنداي ۇلكەن ءىستى تالاپ ەتەدى. ويتكەنى, ەگەمەندىك الىپ بەرىپ, كسرو قيراندىسىنان گۇلدەنگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىن قۇرىپ شىققان ولاردىڭ وسىلاي بيىك تالاپ قويۋعا تولىق قۇقى بار. ايدار قىرىقباي,  “جاس وتان” جاستار قاناتى اتقارۋشى  حاتشىسىنىڭ كەڭەسشىسى, “زاڭعار” شىعارماشىلىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى. الماتى.