تسيفرلىق ۇردىستەر العا شىققان كەزەڭدە سونداعى سەرۆيستەردى ۇدايى قولداناتىن حالىقتىڭ دەبەس دەرەكتەرىنىڭ قورعالۋى ءار مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىنىڭ العىشارتىنا اينالدى. اتالعان ماسەلە كەيىنگى جىلدارى جۇيەلى كوتەرىلىپ, پارلامەنتتە دە تالقى تارازىسىنا ءتۇستى. كەلەلى ماسەلەنىڭ كەلىسىمدى شەشىلۋى ءۇشىن دەپۋتات ەكاتەرينا سمىشلياەۆا پارلامەنت مىنبەرىندە بىرنەشە رەت ازاماتتاردىڭ دەربەس دەرەكتەرىن قورعاۋ تۋرالى دابىل قاققان ەدى. قوعام مەن دەپۋتاتتىڭ كوتەرگەن ساۋالى جاڭا كونستيتۋتسيادا شەشىمىن تاۋىپ وتىر. ءماجىلىس دەپۋتاتى العاش رەت كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەن دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ تۋرالى نورما ارقىلى مەملەكەتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى كۇشەيە تۇسەتىنىن باسا ايتتى.
«ەگەر مەملەكەت تسيفرلىق ەل قۇرىپ, پلاتفورمالىق شەشىمدەر, ينتەگراتسيالانعان دەرەكتەر بازالارى جانە سەرۆيستىك ءوزارا ءىس-قيمىل مودەلدەرىن ەنگىزىپ وتىرسا, وندا ول تەك قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن جىلدامدىعىن قامتاماسىز ەتۋمەن شەكتەلمەۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار ازاماتتاردىڭ دەرەكتەرىن وڭدەۋ بارىسىندا قاۋىپسىزدىك, زاڭدىلىق, پروپورتسيونالدىق جانە اشىقتىق قاعيداتتارىنا تولىق كەپىلدىك بەرۋگە مىندەتتى», دەدى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا.
ەلىمىزدە ۇزاق ۋاقىت بويى تسيفرلىق ترانسفورماتسيا تەك تەحنولوگيالىق ۇدەرىس رەتىندە قاراستىرىلدى. الايدا قۇقىقتىق كەپىلدىكسىز جۇزەگە اساتىن تسيفرلاندىرۋ جاڭا كەدەرگىلەرگە ۇشىراتىپ, قوعامنىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسياعا كۇدىگىن كۇشەيتۋ ىقتيمالدىعىن ارتتىردى. سوندىقتان ەكاتەرينا سمىشلياەۆا جاڭا اتا زاڭدا دەربەس دەرەكتەردى تەرىس پيعىلدا تاراتقانداردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ ماسەلەسى دە قاتاڭداتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.
جاڭا كونستيتۋتسياداعى باستى جاڭاشىلدىقتار
«قازىرگى تاڭدا جەكە دەرەكتەرگە قاتىستى قۇقىقبۇزۋشىلىقتار ءۇشىن اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك شارالارىن كۇشەيتۋ ماسەلەسى تالقىلانىپ جاتىر. بۇل تالاپتار, ءسىرا, قاتاڭداي تۇسەدى. دەگەنمەن, بارلىق شەشىم اقىلعا قونىمدى شەكتە ءارى ناقتى ەسەپتەرگە نەگىزدەلۋى ءتيىس. ويتكەنى بۇگىندە كەز كەلگەن كاسىپكەر ءوز قىزمەتىندە بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جەكە دەرەكتەرمەن جۇمىس ىستەيدى. وسىعان بايلانىستى ديففەرەنتسيالانعان ءتاسىل قاراستىرىلىپ جاتىر: مىسالى, ءبىر ميلليوننان استام دەرەكتەر جينايتىن ءىرى وپەراتورلارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. سونىمەن قاتار جاپپاي دەرەكتەردى جۇكتەپ الۋعا شەكتەۋلەر ەنگىزۋ, جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ تالاپتارىن ناقتى بەلگىلەۋ سەكىلدى شارالار قاراستىرىلىپ جاتىر», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
بۇدان بولەك, دەرەكتەردى جيناۋ پروتسەسىن بارىنشا ازايتۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنە شىققان.
مەملەكەت باسشىسى: ەل قولداۋىنا يە بولعان ناعىز حالىق كونستيتۋتسياسى تۇعىرىنا قوندى
«جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ارتۋى وپەراتورلاردى قانداي دەرەكتەردىڭ شىنىمەن قاجەت ەكەنىن سارالاپ, ارتىق مالىمەتتەردەن باس تارتۋعا يتەرمەلەيدى. سونداي-اق دەرەكتەردى وڭدەۋ ماقساتتارى دا شەكتەلەدى. بۇگىندە جينالعان اقپارات كەلىسىمدە كورسەتىلگەننەن تىس ماقساتتا دا قولدانىلىپ جاتىر. ال بۇل ماسەلە ءجيى ەسكەرۋسىز قالىپ قويۋدا. زاڭنامالىق جۇمىسپەن قاتار, كونستيتۋتسيالىق نورما سوت جانە قۇقىق قولدانۋ پراكتيكاسىنا دا باعىت-باعدار بەرەدى. سوت ورگاندارى, ۋاكىلەتتى مەكەمەلەر جانە نورماتيۆتىك اكتىلەردى ازىرلەۋشىلەر كەز كەلگەن تسيفرلىق شەشىمدى, ەڭ الدىمەن ادام قۇقى تۇرعىسىنان باعالاۋى ءتيىس», دەپ ءتۇسىندىردى دەپۋتات.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, ءبىز تسيفرلىق سەرۆيستەردى قانشالىقتى دامىتىپ, جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرىن كەڭىنەن قولدانساق تا, ەگەر ازامات ءوز دەرەكتەرىنىڭ قورعالعانىنا كوز جەتكىزبەسە جۇيەگە سەنىم ارتپايدى. ال حالىق سەنىمىنسىز تولىققاندى تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جاساۋ مۇمكىن ەمەس.
عىلىم, ءبىلىم جانە كونستيتۋتسيا: قازاقستاننىڭ جاڭا باعىتىنىڭ ءۇش تىرەگى
«دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ نورمالارىن جاڭا كونستيتۋتسياعا ەنگىزۋ – ءبىزدىڭ تسيفرلىق قۇقىقتاردى جەكە تۇلعانىڭ كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسىنىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە قابىلداي باستاعانىمىزدى كورسەتەدى. بۇل, اسىرەسە, قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى. سەبەبى ەلىمىز تسيفرلىق مەملەكەت قۇرۋ جولىندا بەلسەندى جۇمىس ىستەپ, تسيفرلىق دامۋ سالاسىندا كوشباسشىلىققا ۇمتىلىپ وتىر. مۇنداي كوشباسشىلىق تەك قىزمەتتەردىڭ سانىمەن نەمەسە اۆتوماتتاندىرۋ دەڭگەيىمەن عانا ەمەس, قۇقىقتىق كەپىلدىكتەردىڭ ساپاسىمەن دە ولشەنۋى ءتيىس. جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ تەحنولوگيالىق دامۋعا كەدەرگى ەمەس. قۇقىقتىق كەپىلدىكتەر نەعۇرلىم مىقتى بولسا ازاماتتاردىڭ جاڭاشىلدىققا سەنىمى سوعۇرلىم جوعارى بولادى. ال بۇل ءوز كەزەگىندە بۇكىل تسيفرلىق جۇيەنىڭ بەرىكتىگىن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ە.سمىشلياەۆا.
قورىتا ايتساق, جاڭا كونستيتۋتسيالىق نورمالاردىڭ نەگىزگى ءمانى – تسيفرلىق ترانسفورماتسيانىڭ وزەگىنە ادامدى, ونىڭ قاۋىپسىزدىگىن الدىڭعى ورىنعا شىعارۋىندا ەكەنى ءسوزسىز. اتالعان نورما – جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ ەڭ ماڭىزدى قۇقىقتىق ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى ەكەنى انىق.
