قازاقستاننىڭ العاشقى كونستيتۋتسياسى 1926 جىلى 18 اقپاندا ركسفر-ءدىڭ 1925 جىلعى كونستيتۋتسياسىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلداندى. ول كەزدە ءبىز رەسەي فەدەراتسياسى قۇرامىنداعى اۆتونوميالىق رەسپۋبليكا ەدىك. ال 1936 جىلى 20 تامىزدا قازاقستان وداقتاس رەسپۋبليكا مارتەبەسىن يەلەندى. 1937 جىلعى 26 ناۋرىزدا قازاق كسر-ءنىڭ كەزەكتى كونستيتۋتسياسى قابىلداندى. 125 باپتى قامتىعان بۇل قۇجاتتا كسرو كونستيتۋتسياسىنىڭ 14-بابىنان تىس قازكسر ءوزىنىڭ ەگەمەن قۇقىقتارىن تولىق ساقتاي وتىرىپ, مەملەكەتتىك بيلىكتى دەربەس جۇزەگە اسىراتىنى مالىمدەلگەن. ەكونوميكالىق, ساياسي قورعانىس جەلىلەرى بويىنشا ءوزارا كومەكتى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا وزگە دە تەڭ قۇقىلى رەسپۋبليكالارمەن ەرىكتى بىرىككەنى, قازكسر-ءنىڭ اۋماعى ونىڭ كەلىسىمىنسىز وزگەرمەيتىندىگى, سوت پروتسەسىنىڭ قازاق تىلىندە جۇرگىزىلەتىنى ت. ب. س. س. كوپتەگەن ماڭىزدى مەملەكەتتىك-قۇقىقتىق قاعيدالار بەكىگەن.
سودان 1978 جىلعى 20 ساۋىردە رەسپۋبليكا جوعارعى كەڭەسىنىڭ كەزەكتەن تىس VII سەسسياسىندا 19 تاراۋ, 173 باپتان تۇراتىن جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداندى. بارشا بيلىك تاپتىق تۇرعىدان جۇمىسشى, شارۋا جانە ەڭبەكشى ينتەلليگەنتسياعا جىكتەلەتىن حالىققا تيەسىلى دەپ جاريالاعان بۇل كونستيتۋتسيا مەملەكەتتىك, كووپەراتيۆتىك-كولحوزدىق جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ مەنشىگىن ەكونوميكالىق جۇيەنىڭ نەگىزى دەپ تانىدى. 1990-جىلدارى وسى كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر ناتيجەسىندە اتقارۋشى جانە وكىم ەتۋشى بيلىكتىڭ باسشىسى رەتىندە پرەزيدەنت لاۋازىمى بەكىتىلدى. مينيسترلەر كەڭەسى مينيسترلەر كابينەتى بولىپ, ەل قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەپ اتالاتىن بولدى. ودان ءارى تاۋەلسىزدىكتىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن «قازاق كسر مەملەكەتتىك ەگەمەندىگى تۋرالى» 1990 جىلعى 25 قازانداعى دەكلاراتسيا, 1991 جىلعى 16 جەلتوقسانداعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىگى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ سالدى. بۇلاردى ازىرلەۋدىڭ, قابىلداۋدىڭ باسى-قاسىندا زاڭگەر-عالىمدار س.زيمانوۆ, ع.ساپارعاليەۆ, س.سارتاەۆ, م. بايماحانوۆ, قوعام قايراتكەرلەرى ش. مۇرتازا, م.شاحانوۆ بولعانى ءمالىم. سوندا وزگە ۇلتتىڭ كەيبىر وكىلدەرى قازاقتىڭ مۇددەسىن قولداپ جاتقاندا, وزىمىزدەن شىققان بازبىرەۋلەر بوتەن مىنەز كورسەتتى. دەگەنمەن, اتالعان دەكلاراتسيادا قازاق حالقىنىڭ تاعدىرىنا جاۋاپكەرلىكتى سەزىنۋ, ونىڭ وزىندىك مادەنيەتى مەن ءتىلىن قايتا جاڭعىرتۋ مەن دامىتۋعا مەملەكەتتىك قامقورلىق كورسەتۋ قاجەتتىلىگى رەسپۋبليكانىڭ مىندەتى رەتىندە كورسەتىلدى. ۇلتتىق مەملەكەتتىكتى ساقتاۋ, قورعاۋ جانە نىعايتۋ ماسەلەلەرى العا قويىلدى. 1993 جىلعى 28 قاڭتاردا قازاقستاننىڭ جوعارعى كەڭەسى IX سەسسياسىندا تاۋەلسىز ەلدىڭ تۇڭعىش كونستيتۋتسياسىن قابىلدادى. پارلامەنتتىك رەسپۋبليكا ۇلگىسى نەگىزگە الىندى. 4 بولىك, 21 تاراۋ, 131 باپتا ەگەمەندىك, مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگى, بيلىكتى ءبولىسۋ, قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءتىل دەپ تانۋ, پرەزيدەنتتى مەملەكەت باسشىسى دەپ تانۋ جانە ت. ب. تۋرالى قاعيدالار بەكىدى. سوت جۇيەسىندە جوعارعى, كونستيتۋتسيالىق جانە جوعارى اربيتراجدىق سوتتار كىردى. ارينە, ەلدىڭ تاۋەلسىزدىگىن, نارىقتىق ەكونوميكا مەن دەموكراتيالىق مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋعا قاجەتتى زاڭي نەگىزدەردى بەكىتكەن, قازاق پارلامەنتاريزمىنىڭ جارقىن بەتتەرىن جازعان بۇل كونستيتۋتسيانىڭ ورنى ەرەك. الايدا كەشە عانا توتاليتاريزم قۇرساۋىندا بولعان قوعام اشىق جۇيەگە ەركىن ەنۋگە ءالى دايىن ەمەس ەدى. قوعام وتپەلى كەزەڭنىڭ قاراما-قايشىلىقتى ۇستانىمدارىنىڭ تالقىسىندا تۇردى. بيلىك جۇيەسىندە وكىلەتتىكتەردى ءبولىسۋ, قۇقىقتىق تۇرعىدان مەملەكەتتىلىكتىڭ سيپاتى, مەملەكەتتىك ءتىل, ازاماتتىق, ەكونوميكادا جەرگە مەنشىك ماسەلەلەرى داۋ-دامايعا نەگىز بولدى. قوعامدا العا ۇمتىلۋمەن قاتار, كەرىتارتپالار ورىن الدى. سانالۋان كوزقاراستار تالاسى تولاستامادى. ىلگەرىلەۋشىلىك پەن كەرىتارتپالىقتار شيەلەنىسكە ءتۇستى... اقىرى 1995 جىلعى 30 تامىزدا بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمدا بۇگىنگى قولدانىستاعى كونستيتۋتسيا قابىلداندى. 9 تاراۋ, 98 باپ. وعان ءۇش رەت – 1998, 2007 جانە 2011 جىلدار وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. پرەزيدەنتتىڭ, سەنات پەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ مەرزىمدەرى مەن وكىلەتتىكتەرى وزگەردى, پروپورتسيونالدىق سايلاۋ جۇيەسى ەندى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كونستيتۋتسيالىق مارتەبەگە يە بولدى جانە ول كۆوتا بويىنشا ءوز وكىلدەرىن ءماجىلىس پەن سەناتقا جىبەرۋ قۇقىعىنا يە بولدى. ۇكىمەت باسشىسىن تاعايىنداردا پرەزيدەنت پارلامەنتتىك فراكتسيالارمەن كەڭەسۋلەر وتكىزۋ ءۇردىسى جونىندە, پرەمەر-ءمينيستردى پارلامەنت بەكىتەتىنى تۋرالى ەرەجەلەر ەندى. 2011 جىلى پرەزيدەنتتىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋلارىن تاعايىنداۋ مەن وتكىزۋدىڭ كونستيتۋتسيالىق نەگىزدەرى ايقىندالدى. قازاقستان تاريحىنداعى ءاربىر كونستيتۋتسيانىڭ ءوز ميسسياسى مەن اتقارعان قىزمەتى بولدى. ارقايسىسىنىڭ ءوز ورنى, وزىندىك بوياۋى بار. ىشكى-سىرتقى الۋان ءتۇرلى قىسىمدارعا قاراماستان ەلىمىزدىڭ ابزال ۇلدارى قازاق مۇددەسىنە قاتىستى ىرگەلى دەگەن ماسەلەلەردە ءتاستۇيىن ۇيىمداسا ءبىلدى. ۇلتىما بولسىن دەگەن ويلارىنىڭ وزەگىن بۇگىنگە جەتكىزە الدى. ايتپەسە, 1926 جىلى اۆتونوميا الۋ, 1936 جىلى وداقتاس مارتەبەسىن يەلەنۋ, 1978 جىلى وزىندىك ەرەكشەلىكتەردى شامامىزعا قاراي ساقتاپ قالۋ, دامىتۋ, ال 1993 جىلى كوممۋنيستىك توتاليتاريزم تۇنەگىن جارىپ شىعۋ وڭاي بولمادى. قازىرگى كونستيتۋتسيامىز تەك سولاردىڭ عانا ەمەس, ولاردىڭ الدىنداعى كونستيتۋتسيالىق اقىل-ويلاردىڭ دا تۇنىعىنان ءنار العان. سولاردىڭ باستاۋلارىنداعى دانالىق كوزدەرىنەن سۋارىلعان. ويتكەنى, كونستيتۋتسيالىق قۇقىق بەلگىلى ءبىر قۇقىقتىق يدەيا نەگىزىندە قالىپتاسادى. قوعامداعى ساياسي تۇراقتىلىق, باياندىلىق بەلگىلى ءبىر وڭ يدەيالاردىڭ حالىققا ءتان بولۋىنان, ۇلت قۇرساعىن جارىپ شىعۋىنان, قوعامنىڭ سول يدەيالاردى قولداۋىنان دەيمىز. وسى تۇرعىدان العاندا ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسىنىڭ باستاۋلارى تىم ارىدە جاتقانىن ەستە ۇستاۋىمىز كەرەك. بولات سىزدىق, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت. قاراعاندى.
