فوتو: ەرلان ومار
ساۋدا – ىشكى نارىقتى قالىپتاستىرىپ قانا قويماي, حالىقتى جۇمىسپەن قامتىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن ستراتەگيالىق ماڭىزدى سالا. 2025 جىلعى جەدەل دەرەكتەرگە سايكەس, ساۋدانىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى 19,2% بولدى. بۇل كورسەتكىش ءۇش جىل بۇرىن 16,4% دەڭگەيىندە ەدى. وسىلايشا, سالانىڭ ەكونوميكالىق ىقپالى ايتارلىقتاي كۇشەيگەنى بايقالادى. ال 2025 جىلى ساۋدا سالاسىنىڭ ءوسىمى 8,9%-عا جەتىپ, ەكونوميكانىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالدى.
سالانىڭ ماڭىزى تەك ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكپەن شەكتەلمەيدى. ساۋدا كومپانيالارى مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە ءىرى كولەمدە سالىق تولەيتىن نەگىزگى دونورلاردىڭ ءبىرى سانالادى. وسى تۇرعىدا 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدەگى ساۋدا سەكتورىنداعى ەڭ ءىرى 20 سالىق تولەۋشى انىقتالدى. زەرتتەۋ وبەكتيۆتى بولۋى ءۇشىن مۇناي-گاز سالاسىنا جاتاتىن كومپانيالار ەسەپكە الىنباعان.
رەيتينگتە ءبىرىنشى ورىندى Kaspi.kz ماركەتپلەيسى يەلەندى. كومپانيانىڭ 2025 جىلى تولەگەن سالىعى 138,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. سوڭعى ءۇش جىلدا بۇل كورسەتكىش 2 ەسەدەن استام وسكەن. ونىڭ قۇرامىنداعى «Kaspi ماگازين», «Kaspi Travel», «كوليوسا», «Magnum E-commerce Kazakhstan» سەكىلدى الاڭدار دا سالىق تۇسىمىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىر.
ەكىنشى ورىندا – «تويوتا موتور قازاقستان» جشس, ونىڭ سالىق كولەمى 125,3 ملرد تەڭگە بولدى. كومپانيا Toyota كولىكتەرىن, قوسالقى بولشەكتەر مەن اكسەسسۋارلاردى جەتكىزىپ, كەپىلدىك قىزمەت كورسەتۋمەن قاتار, قازاقستان مەن قىرعىزستانداعى برەندتىڭ ماركەتينگىن جۇزەگە اسىرادى.
ءۇشىنشى ورىندى «كوكا-كولا الماتى بوتتلەرس» بىرلەسكەن كاسىپورنى يەلەندى. كومپانيانىڭ بيۋدجەتكە اۋدارعان سالىعى 61,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ول Coca-Cola, Sprite, Fanta, BonAqua, Fuse Tea, Piko سەكىلدى ونىمدەردى شىعارىپ, حالىقارالىق فرانچايزينگ نەگىزىندە جۇمىس ىستەيدى.
توپ-10 تىزىمىندەگى وزگە كومپانيالار دا ءىرى سالىق تولەۋشىلەر قاتارىنان كورىندى:
- ءتورتىنشى ورىن – «بريتيش امەريكان توباككو قازاقستان ترەيدينگ» جشس: 42,5 ملرد تەڭگە;
- بەسىنشى ورىن – «اسبيس قازاقستان» جشس: 31 ملرد تەڭگە;
- التىنشى ورىن – «بورۋسان ماكينا قازاقستان» جشس: 27,2 ملرد تەڭگە;
- جەتىنشى ورىن – «Samsung Electronics Central Eurasia» جشس: 26,6 ملرد تەڭگە;
- سەگىزىنشى ورىن – «KDV قازاقستان» جشس: 23,1 ملرد تەڭگە;
- توعىزىنشى ورىن – «Eurasian Machinery» جشس: 23 ملرد تەڭگە;
- ونىنشى ورىن – «Magnum Cash&Carry» جشس: 20,7 ملرد تەڭگە.
جالپى, اتالعان 20 ءىرى كومپانيا 2025 جىلى مەملەكەت قازىناسىنا 690 ملرد تەڭگەدەن استام سالىق اۋدارعان.
بۇل رەيتينگ ساۋدا سالاسىنىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى شەشۋشى ءرولىن ايقىن كورسەتەدى. ءىرى كومپانيالاردىڭ قوماقتى سالىق تولەمدەرى ولاردىڭ اۋقىمدى قىزمەتىن, جوعارى اينالىمىن جانە ىشكى نارىقتاعى تۇراقتى سۇرانىستى اڭعارتادى.
الداعى ۋاقىتتا تۇتىنۋ نارىعىنىڭ كەڭەيۋى, تسيفرلاندىرۋ ۇدەرىسى مەن ەلەكتروندى ساۋدانىڭ دامۋى بۇل سالانىڭ ماڭىزىن ودان ءارى ارتتىرا تۇسپەك. ساۋدا سەكتورى ەكونوميكانىڭ عانا ەمەس, مەملەكەتتىك بيۋدجەتتى تولىقتىرۋدىڭ دا نەگىزگى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.
