كەڭەستى اشقان پرەمەر-مينيستر جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان جاڭا كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىڭ نەگىزگى قاعيداتى رەتىندە ادامعا باعدارلانعان ساياساتتىڭ بەكىتىلگەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل قابىلداناتىن بارلىق شەشىم, ەڭ الدىمەن, ازاماتتار ءۇشىن ناقتى ناتيجەگە باعىتتالۋعا ءتيىس ەكەنىن بىلدىرەدى.
مەملەكەت باسشىسى ايقىنداعان باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى – الەۋمەتتىك سالانى, ونىڭ ىشىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ. سونداي-اق مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتىپ, حالىققا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەت.
«مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا ۇلت دەنساۋلىعىنا بولىنەتىن قاراجاتتىڭ جىمقىرىلۋىن باستى ماسەلە رەتىندە اتاپ ءوتتى. ۇلت ساۋلىعىنا باعىتتالعان قارجىنىڭ جىمقىرىلۋى – مۇلدەم اقىلعا سىيمايتىن جاعداي. وسىعان بايلانىستى بىرقاتار جۇيەلى شەشىم قابىلداندى. قور قارجى مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىنا بەرىلدى. بۇل قولدانىستاعى ولقىلىقتاردى جويۋعا, جالعان ەسەپتەر مەن قۇجاتتاردى بۇرمالاۋدىڭ الدىن الۋعا جانە قاتاڭ قارجىلىق باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بيۋدجەتتەن بولىنەتىن ءار تەڭگەنىڭ ارنايى مەديتسينالىق قىزمەت, دارىلىك زات نەمەسە مەديتسينالىق قۇرىلعى تۇرىندە ناقتى ازاماتقا دەيىن جەتۋى الداعى جۇمىستىڭ نەگىزگى قاعيداتى بولۋعا ءتيىس. بارلىق شىعىن تولىق اشىق ءارى ولاردىڭ ءوز تسيفرلىق ءىزى بولۋى قاجەت. ونسىز دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە دەگەن سەنىمدى قامتاماسىز ەتە المايمىز. قوردى ترانسفورماتسيالاۋ ناتيجەسىندە ءتيىمسىز شىعىنداردى, ەڭ الدىمەن, دارىلىك زاتتاردى ساتىپ الۋ سالاسىندا قىسقارتۋ; بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋدى نەعۇرلىم دالىرەك جۇرگىزۋ جانە دەموگرافيالىق وزگەرىستەردى ەسكەرۋ ارقىلى ءدارى-دارمەك جەتكىزۋدەگى ىركىلىستەر ماسەلەسىن شەشۋ; ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋعا كوشۋ ارقىلى قور قۇرىلىمىن وڭتايلاندىرۋ سياقتى ماقساتتارعا قول جەتكىزىلۋگە ءتيىس», دەدى و.بەكتەنوۆ.
قور قارجى مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىنا بەرىلگەن كۇننەن بەرى اتقارىلعان جۇمىستار بارىسى قارالىپ, ءمامس جۇيەسىن ترانسفورماتسيالاۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى تالقىلاندى.
پرەمەر-مينيسترگە قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ قابىلدانىپ جاتقان ينستيتۋتسيونالدى شارالار تۋرالى باياندادى. ءمامس جۇيەسى شەڭبەرىندە جىل سايىن شامامەن 3,4 ترلن تەڭگە قايتا بولىنەدى. قارجى مينيسترلىگى قاراجاتتى باسقارۋدى وڭتايلاندىرۋعا جانە ونىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ەرىكتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ كولەمىن «كولەڭكەدەن» شىعارۋعا, حالىققا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ۇزدىكسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان باسقا دا بىرقاتار زاڭعا تۇزەتۋلەر ازىرلەدى.
«الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» كەاق باسقارما توراعاسى گۇلميرا سابدەنبەك ءمامس جۇيەسىنە جۇرگىزىلگەن تالداۋ قورىتىندىلارىن تانىستىردى. نەگىزگى ماسەلە رەتىندە ءبىرتۇتاس باسقارۋ ۇدەرىسىنىڭ جوقتىعى جانە جۇمىستىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ تۇپكى ناتيجەسىنە ەمەس, كورسەتىلگەن قىزمەت كولەمىنە باعدارلانۋى اتالدى. وسىنى شەشۋ ءۇشىن كەيىنگى 1,5 ايدا قور كەشەندى شارالار قابىلدادى: قارجى اعىندارىن باقىلاۋ كۇشەيتىلدى, مەديتسينالىق كومەكتى ليميتتەۋ مەن تولەۋ تاسىلدەرى قايتا قارالدى, نەگىزگى قارجىلىق وكىلەتتىكتەردى ورتالىقتاندىرۋ باستالدى, ۇيىمدىق قۇرىلىم وڭتايلاندىرىلىپ, الاياقتىقتىڭ الدىن الۋعا ارنالعان باقىلاۋ كونتۋرى قۇرىلدى. سونىمەن قاتار تالدامالىق مونيتورينگكە جاساندى ينتەللەكت ەنگىزىلىپ, قور, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە قارجى مينيسترلىكتەرى مەن مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرى ينتەگراتسيالانىپ جاتىر.
پرەمەر-مينيسترگە وپەراتسيالىق قارجىلاندىرۋدان ستراتەگيالىق ءارى زياتكەرلىك باسقارۋعا كوشۋگە باعىتتالعان ءمامس 2.0 جاڭا مودەلى تانىستىرىلدى. ەندى قور قىزمەتتەرگە اقى تولەۋمەن عانا شەكتەلمەي, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ دامۋىن بولجاۋ, باقىلاۋ, تالداۋ جانە تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەرىن دە اتقارادى.
رەفورمانىڭ ءتورت نەگىزگى باعىتى بەلگىلەندى. الدىمەن اكتۋارلىق باسقارۋ دەموگرافيا, اۋرۋ تۇرلەرى مەن مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى ەسكەرە وتىرىپ, قارجىلىق مىندەتتەمەلەردى ۇزاقمەرزىمدى بولجاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال تاۋەكەلگە باعدارلانعان مودەل بويىنشا مەديتسينالىق ۇيىمدار senim, baqylau, qauyp ساناتتارىنا ءبولىنىپ, تاۋەكەل دەڭگەيىنە قاراي باعالانادى. تسيفرلىق انتيفرود-قاداعالاۋ جۇيەسى جالعان تىركەۋ, قىزمەت قايتالانۋى مەن نەگىزسىز گوسپيتاليزاتسيانى اۆتوماتتى انىقتاپ, شىعىندى 5–10%-عا قىسقارتۋعا جول اشادى. بىرىڭعاي تسيفرلىق ارحيتەكتۋرا بولسا, قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭىن بىرىكتىرىپ, اقشا اعىنىن تولىق باقىلاۋعا جاعداي جاسايدى. ونىڭ نەگىزگى قۇرالى رەتىندە تسيفرلىق تەڭگە ەنگىزىلىپ, بۇل باعىتتا قور «سق-فارماتسيامەن» بىرلەسىپ, ءدارى-دارمەك ساتىپ الۋ سالاسىندا جۇمىستى باستاپ كەتتى.
سونداي-اق پرەمەر-مينيسترگە ءمامس-ءتىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسىنىڭ تەحنولوگيالىق نەگىزى جانە «تسيفرلىق قالقانى» – «Qalqan» جاڭا تسيفرلىق پلاتفورماسىنىڭ فۋنكتسيونالدىق مۇمكىندىكتەرى تانىستىرىلدى.
اقپاراتتىق-ەسەپكە الۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى جاناسىل وسپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, «Qalqan» پلاتفورماسى قارجىلاندىرۋدى تولىق تسيفرلاندىرىپ, مەديتسينالىق جۇيەلەرمەن ينتەگراتسيانى جانە باسقارۋ شەشىمدەرىن تالدامالىق قولداۋدى قامتاماسىز ەتەدى. جۇيە پاتسيەنتكە قاتىستى قىزمەتتەر, گوسپيتاليزاتسيا, تالداۋ, شىعىندار مەن ءمامس, تمككك دەرەكتەرىن ءبىر جەرگە جيناپ, ازاماتتارعا سايكەسسىزدىكتەر تۋرالى حابارلاۋ مۇمكىندىگىن بەرەدى. بۇل «حالىقتىق باقىلاۋ» تەتىگىن قالىپتاستىرادى.
مەديتسينالىق مەكەمەلەر دەڭگەيىندە پلاتفورما رەسۋرستار, ينفراقۇرىلىمدار, كادر, قارجى جانە تاۋەكەلدەردى تالداپ, اۆتوماتتى ۇسىنىمدار ازىرلەيدى ءارى رەيتينگ قالىپتاستىرادى. قور ەسەبىنشە, يننوۆاتسيالاردىڭ ەكونوميكالىق اسەرى 200 ملرد تەڭگەدەن اسادى. رەفورما قارجىلاندىرۋ اشىقتىعىن كۇشەيتىپ, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇكتەمەسىن ازايتادى.
كەڭەس قورىتىندىسىندا ولجاس بەكتەنوۆ ۇسىنىستاردى ماقۇلداپ, ۆەدومستۆولارعا ناقتى مەرزىمدەرمەن تاپسىرما بەردى. مينيسترلىكتەر تۇزەتۋلەر مەن قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىن ۇسىنۋى, ال وڭىرلەر مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 15 ساۋىرگە دەيىن مەديتسينالىق ۇيىمداردى «Qalqan» جۇيەسىنە كوشىرۋگە ءتيىس.
