قازاق تۇرمىسىندا ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى تەك ءبىر كۇنمەن شەكتەلمەگەن. ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەەۆتىڭ جازبالارىندا ناۋرىز مەيرامى سەگىز-توعىز كۇن بويى اتالىپ وتكەنى تۋرالى دەرەك بار. وسى تاريحي ءداستۇردى نەگىزگە الا وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن جاڭا فورماتتاعى ناۋرىزناما ونكۇندىگى بەكىتىلدى. ۇلىق مەرەكە ون كۇن بويى ءارتۇرلى مازمۇنداعى تاقىرىپتىق كۇندەر ارقىلى تويلانادى.
ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەەۆتىڭ تاعى ءبىر جازباسىندا ناۋرىز كۇندەرىنىڭ حالىق تۇرمىسىنداعى ەرەكشەلىگى كەڭىنەن سيپاتتالادى.
«ول كۇنى قوجالارعا وقىتاتۇعىن, ناۋرىزعا ارنالعان كىتاپ بولادى. ناۋرىز جايىن ۇقتىراتۇعىن ول كىتاپتىڭ اتىن «سالداما» دەيدى. ول كۇندە ءتىلى ورامدى, سوزگە شەشەن شالداردىڭ باتاسى بولادى. قوجا كىتاپ وقىعاندا, شالدار باتا قىلعاندا, جۇرت جىلاپ, شۋلاپ: «امين!» دەپ وتىرادى. سونان سوڭ ولاردىڭ ايتقانى ايتقانداي كەلىپ حالىق, جۇرت ىلگەرى باسىپ, مالى دا ءوسىپ, باسى دا ءوسىپ بەرەكەلى بولادى», دەپ جازادى ول.
عۇلاما ەڭبەگىندە سول داۋىردەگى ناۋرىز داستۇرلەرى دە ناقتى سۋرەتتەلەدى. شاماسى كەلمەگەن كەدەيلەردىڭ ءوزى ءبىر قوي سويىپ, ناۋرىز كوجەدەن اۋىلعا ءدام تاتقىزۋعا تىرىسقانى ايتىلادى. ال اۋقاتتى ۇيلەردە ىرىمشىك پەن مايدان جەنت جاسالىپ, ارنايى ساقتالعان.
«شىراقتارىم, سامارقاننىڭ كوك تاسى جىبىگەندە, بۇل جەنت تە ءوزى بالقىپ, بوسايدى. سوندا باستايمىن!» دەپ بايبىشەلەردىڭ جەنتتى ءدال ناۋرىز كۇنى تارقاتاتىنىن دا عۇلاما ەرەكشە اتاپ وتەدى.
قايىرىمدىلىق كۇنى – ناۋرىزناما ونكۇندىگىنىڭ ماڭىزدى مازمۇندىق باعىتتارىنىڭ ءبىرى. بۇل كۇن ادامداردى جاقسىلىق جاساۋعا, مۇقتاج جاندارعا قامقور بولۋعا ۇندەيدى. ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وڭىرىندە قايىرىمدىلىق جارمەڭكەلەرى, الەۋمەتتىك اكتسيالار مەن ەرىكتىلەر قوزعالىسىنىڭ شارالارى ۇيىمداستىرىلادى. كوپبالالى وتباسىلارعا, ارداگەرلەرگە, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارعا جانە تۇرمىسى تومەن جاندارعا كومەك كورسەتۋ يگى داستۇرگە اينالىپ كەلەدى.
ومار حايامنىڭ «ناۋرىزناما» تراكتاتى
قازاق قوعامىندا قايىرىمدىلىق ۇعىمى ەجەلدەن ەرەكشە مانگە يە. «جىلۋ جيناۋ», «اسار» سەكىلدى داستۇرلەر حالىقتىڭ ءبىر-بىرىنە سۇيەنىش بولىپ, قيىندىقتى بىرگە ەڭسەرۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرعان. بۇگىنگى قايىرىمدىلىق كۇنى دە سول ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتىپ, قوعامداعى ءوزارا قولداۋ مەن جاناشىرلىق رۋحىن نىعايتۋعا قىزمەت ەتەدى.
