26 اقپان, 2015

*ساۋالى مەن جاۋابى

425 رەت
كورسەتىلدى
14 مين
وقۋ ءۇشىن
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇكىمەتتىڭ تاياۋدا وتكەن كەڭەيتىلگەن قۇرامداعى وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە ەلدىڭ جاڭا جاعدايعا قاراي نەعۇرلىم تەزىرەك بەيىمدەلە ءبىلۋىنىڭ ماڭىزى اسا زور ەكەنىن ايتا كەلىپ, وسىعان بايلانىستى جەرگىلىكتى جەرلەردە ۇدايى نازاردا ۇستاپ وتىرۋعا تۋرا كەلەتىن بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەردى تارقاتىپ ايتىپ ءوتتى. سولاردىڭ قاتارىندا بارلىق سالالار بويىنشا رەتسىز شىعىنداردىڭ كولەمىن كۇرت قىسقارتۋ, اگروونەركاسىپ كەشەنىن قارجىلىق جاعىنان ساۋىقتىرۋ, جۇمىسسىزدىقتىڭ كوبەيۋىنە جول بەرمەۋ جانە ەڭبەك داۋلارىن دەر كەزىندە شەشىپ وتىرۋ جايلارى ايتىلدى. وسى ءسوزدىڭ ىڭعايىندا ەلباسى ءار وڭىردە جۇمىسپەن قامتىلۋعا ىقپال ەتۋ باعدارلامالارى ازىرلەنۋى ءتيىس ەكەنىن قاداپ تۇرىپ, اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا اتالعان مىندەتتەردى ءىس جۇزىنە اسىرۋدىڭ بارلىق شارالارى مەن شارتتارى جاسالىپ جاتىر. مۇنى تومەندەگى توپتامادا ءسوز بولاتىن جاعداياتتار دا انىق اڭعارتادى. szh.kz

قازاق حاندىعى تويىن تويلاۋعا بولىنەتىن ءار تەڭگەنىڭ ورنى بار

قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلعانىنا 550 جىل تولۋىن تويلاۋعا بيۋدجەتتەن 23 ملرد. تەڭگە قاراجات بولىنگەلى جاتقانىن ەستىدىك. بۇل ەسەپسىز كوپ اقشا ەمەس پە؟ شاراعا بولىنگەلى تۇرعان بۇل اقشانىڭ قايدا جانە قالاي جۇمسالاتىنىن ايتىپ بەرەتىن ادام بار ما؟ جۇماسەيىت نۇرباەۆكاسىپكەر. تاراز. مۇنىڭ جاي-جاپسارىن ايتىپ بەرەتىن ادام بار. ول – اتالمىش توي وتكەلى تۇرعان ايماقتىڭ وكىلى, جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرقانات ءمانجۋوۆ. مەملەكەتىمىزدىڭ وتكەنىمەن, بۇگىنىمەن جانە بولاشاعىمەن ساباقتاس ايتۋلى مەرەيتويدىڭ ەل تاريحىندا الار ورنى ەرەكشە ەكەن. قازاقتىڭ ۇلت بولىپ قالىپتاسۋىندا ەرەكشە ءمان-ماڭىزعا يە سول تاريحي كەزەڭدەردى جاڭعىرتۋ ارقىلى ەلدىڭ رۋحى كوتەرىلىپ, ساناسى جاڭاراتىنى تاعى اقيقات. دەگەنمەن... – وقىرماننىڭ اقپاراتى بۇگىنگى كۇننىڭ شىندىعىنا سايكەس كەلمەيدى, – دەدى ءبىزدىڭ تىلشىمىزگە ەرقانات نۇربالا ۇلى. – مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن توي ءۇشىن بولىنەتىن قارجىنىڭ اۋقىمى بۇل ايتىلعاننان الدەقايدا از. ول بار-جوعى 3,4 ميلليارد تەڭگەنى عانا قۇرايدى. قازىر تويعا دايىندىق جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. وسى ورايدا جوعارىدا كەلتىرىلگەن سومانىڭ قايدا جۇمسالاتىنىن دا ايتىپ وتەيىن. بۇل قارجىعا تاراز قالاسىنداعى كەيبىر عيماراتتار مەن كوشەلەر جوندەۋدەن وتكىزىلەدى, ەتنومادەني ورتالىق عيماراتى مەن كونە شاھار ورنىنان تابىلعان جادىگەرلەرگە ارنالعان مۋزەي بوي كوتەرەدى. بۇعان دەيىن توي وتەتىن جەر قالا ىرگەسىندەگى ايشا ءبيبى ەلدى مەكەنىنىڭ ماڭى بولىپ بەلگىلەنگەن-ءدى. بىراق سوڭعى ساتتە ول شەشىم وزگەرىپ, توي تاراز قالاسىنىڭ وزىندە وتەتىن بولدى. قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى ءبىر تارازدىقتارعا عانا ەمەس, بۇكىل ەلىمىزگە ورتاق توي ەمەس پە؟ سوندىقتان ەلىمىزدىڭ 14 وبلىسى كومەككە كەلىپ, كونە قالانىڭ توي وتەتىن جەرلەرىن ابباتتاندىرۋ, جاڭارتۋ, كوركەيتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى مىندەتتەرىنە الدى. ءدال قازىر بارلىق وبلىستاردان ساۋلەتشىلەر كەلىپ, وزدەرىنىڭ جوبالارىن جاساپ جاتىر. بۇل ماسەلەدە ءبىز ساۋلەتشىلەرگە ەركىندىك بەرىپ, قيال-عاجايىپ, فانتازيالارىنا ەشقانداي شەكتەۋ قويىپ وتىرعانىمىز جوق. مىسالى, اتىراۋ وبلىسىنىڭ ساۋلەتشىلەرى ءبىر قاراعاندا-اق وزىندىك ءسان-سالتاناتى, ويۋ-ورنەگىمەن سارايشىقتى ەسكە تۇسىرەتىن ماكەتتەر جاساۋدا. ياعني, تاراز قالاسىنىڭ تورىنەن ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىستارىنىڭ ءوز بەت-بەينەسى, ءوز ەرەكشەلىگى, سۇلباسى ورىن تەبەدى دەگەن ءسوز. ال «قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى» مونۋمەنتىنە ەلىمىزدىڭ مادەنيەت مينيسترلىگى بايگە جاريالادى. سونىڭ قورىتىندىسىنا قاراي قانداي اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرەتىنى, قانشا قارجى جۇمسالاتىنى بەلگىلى بولادى. ەلباسىمىز جاقىندا عانا حالىقتىڭ اقشاسىن استا-توك مەرەيتويلارعا جۇمساماۋ كەرەكتىگىن جاقسى ايتتى. شىنىندا شامادان تىس اقشا شاشۋ ارقىلى تويدى ادامداردىڭ ساناسىندا قالدىرا المايسىڭ. ايتكەنمەن, جوعارىدا اتاپ وتكەنىمدەي, بۇل تويدىڭ ورنى ەرەكشە بولعاندىقتان, ورتاق شاراعا سىرتتان ءبىراز دەمەۋشىلەردى دە تارتقالى وتىرمىز. «تويدىڭ بولعانىنان بولادىسى قىزىق» دەگەن, ونىڭ ءدۇبىرى قازىردەن-اق سەزىلە باستادى. جانە بۇل مەرەيتوي وتە قاراپايىمدىلىعىمەن, ونەگەسىمەن ەلدىڭ ەسىندە قالۋعا ءتيىس. وسى ايدا جاس اقىنداردىڭ ءمۇشايراسى كەرۋەن كەرەدى. مامىر ايىندا قولونەر شەبەرلەرىنىڭ وبلىستىق «قولونەر – حالىق قازىناسى» كورمە-جارمەڭكەسى, «قازاق حاندىعى تۋ تىككەن ولكە» ەكسپەديتسياسى قانات جايادى. وبلىستىق قازاق دراما تەاترىندا جازۋشى-دراماتۋرگتەر ق. ىسقاق پەن ش. قۇسايىنوۆتىڭ «قازاقتار» اتتى تاريحي دراماسى قويىلادى. قىركۇيەك ايىندا قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان تەاترلاندىرىلعان قويىلىم, رەسپۋبليكالىق اقىندار ايتىسى, «قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلۋى جانە تاريحى» كىتابىنىڭ تانىستىرىلىمى وتەدى. سونداي-اق, تارازدا «قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى» مونۋمەنتى اشىلادى. «تاراز – عاسىرلار كۋاسى» كورمەسى, باسكە پرەزيدەنت سىيلىعى قويىلاتىن قازاقشا كۇرەس بويىنشا «ەۋرازيا بارىسى» حالىقارالىق ءتۋرنيرى مەن ۇلتتىق سپورت بويىنشا جارىس­تار ۇيىمداستىرىلادى. قىركۇيەك ايىندا قىتايدا سيان قالاسىنان ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىمەن كەلە جاتقان كەرۋەن ەكسپەديتسياسىنا قاتىسۋشىلارمەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلادى. قاراشا ايىندا تارازدا «تەكتى ءسوزدىڭ تورەسى – تەرمە» رەسپۋبليكالىق تەرمە بايقاۋى بولادى. قىسقاشا ايتقاندا, شارالار دۇرمەگى وسىنداي.

قوستاناي وبلىسىنىڭ شارۋالارى داعدارىسپەن كۇرەسۋگە دايىن

دۇنيەنى دۇرلىكتىرىپ جاتقان قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسىنىڭ بيىلعى كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا, جالپى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا كەرى اسەرى بولماي ما؟ كيىكباي احمەتبەكوۆگلازۋنوۆ ورتا مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى. قوستاناي وبلىسى, قوستاناي اۋدانى. بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن بىزگە قوستاناي وبلىسى, مەڭدىقارا اۋدانى, حاركوۆ اۋىلىنداعى «قارقىن» جشس ديرەكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى سايران بۇقانوۆ بەرەدى. – الەمدىك-ەكونوميكالىق قارجى داعدارىسىنان ءبىزدىڭ ەلىمىز تىس تۇرا المايدى. ويتكەنى, سىرتپەن ەكونوميكالىق بايلانىسسىز ەشبىر ەلدىڭ ءوز بەتىنشە دامي المايتىنى بەلگىلى, – دەدى سايران بالكەن ۇلى. – الايدا, ونىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا زيانى پالەندەي قاتتى بولا قويمايدى. مەن ءومىر بويى اۋىلدىق جەردە, اۋىل شارۋاشىلىعىندا كەلە جاتقان اداممىن. ءدال قازىر داعدارىستىڭ اۋىلعا ناقتى ەشقانداي كەرى اسەرى بولىپ تۇرعان جوق. كوكتەم شىعا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مالدارى تولدەپ بەرەدى. وسىدان كەيىن ءسۇتى دە, ەتى دە, قايماق-مايى دا, قىمىزى دا دايىن. جالقاۋلىققا ۇرىنباي, بارلىق بەينەتىن كوتەرە وتىرىپ, مال ۇستايتىن, كوكونىس-باقشا ونىمدەرىن دەر كەزىندە ەگىپ, جيناپ الاتىن ازاماتتارعا داعدارىس ەشتەڭە ىستەي المايدى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىر سوزىندە: «اۋىل شارۋاشىلىعى – ەكونوميكانىڭ ىرگەتاسى» دەگەن بولاتىن. ابدەن ءجون ءسوز. سوندىقتان ەلىمىزدە باسقا سالادا ۇنەم جاسالىپ جاتسا دا, ءدال اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا قارجى قىسقارتىلعان ەمەس. سەبەبى, نان, ەت, ءسۇت بولماسا, ەكونوميكا تۇگىلى, ءومىردىڭ ءوزى دە توقتاپ قالادى. قانداي جاعدايدا دا حالىققا ەڭ ءبىرىنشى ازىق-ت ۇلىك كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپورىندارى وسىعان وراي ءتيىستى مەموراندۋم جاساۋعا قاتىستىق. مۇندا ەشبىر جۇمىس ورىندارىن قىسقارتپايتىنىمىز, ءونىم كولەمى مەن ساپاسىن ارتتىراتىنىمىز ايتىلعان. ءبىز جىل سايىن 36 مىڭ گەكتار القاپقا ەگىن ەگىپ كەلسەك, بيىل دا سول دەڭگەيدەن كورىنەمىز. تەك نارىقتىڭ تالاپتارىن ەسكەرە كەلىپ, ءداندى داقىلدىڭ ۇلەسى ەسەبىنەن مايلى داقىلداردىڭ اۋقىمىن ۇلعايتامىز. وسىلايشا اۋىل شارۋاشىلىعىن ءارتاراپتاندىرۋدى ودان ءارى جالعاستىرامىز. بيىل تاعى دا ۇكىمەت ەگىن جانە مال شارۋاشىلىقتارىن دامىتۋعا تيەسىلى سۋبسيدياسىن بەرەتىن بولدى. مۇنداي قامقورلىق باردا اۋىل استە جۇدەمەيدى. كوكتەمگى دالا جۇمىستارىن دا جىل­داعىشا ويداعىداي اتقارا الاتىنىمىزعا كۇمان جوق. قازىر جانار-جاعارماي ارزاندادى. شارۋاعا بۇل دا ءتيىمدى بولىپ تۇر. ۇكىمەت تاراپىنان تۇقىم الۋعا دا جاردەم بولادى. رەسەيدىڭ رۋبل باعامى تومەن تۇسكەلى ول جاقتان بيدايدى ارزان باعاعا اكەلىپ جاتقاندار دا بار. مىنە, وسىنداي وزىندىك قالتارىستارىمەن بيىلعى كوكتەم ديقانعا ءتيىمسىز بولمايدى. داعدارىس ۋاقىتشا قۇبىلىس, جۇمىلا تىرلىك ەتسەك, ەرتەڭ-اق بارلىعى باياعى قالپىنا كەلەدى.

ورال كاسىپورىندارى جۇمىس ورىندارىن قىسقارتپايدى

قازىر اركىمنىڭ جاعدايعا قاراي بەيىمدەلۋى كەرەك ەكەنىن ەلباسىنىڭ ءوزى قايتا-قايتا ايتىپ جاتىر. ءبىز بەيىمدەلۋگە بەت الدىق. ونى كاسىپورىندا بىردە-ءبىر جۇمىسشىنى جۇمىسسىز قالدىرماۋ ۇرانىمەن بايلانىستىرىپ وتىرمىز. باسقالار مۇنى قالاي شەشىپ جاتىر ەكەن؟ نۇرلان تۇياقوۆ, «نۇرگازپرومستروي» جشس باس ديرەكتورى. ورال. قويىلعان سۇراقتىڭ جاۋابىن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى – ورال قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ قايتاردى. – جۋىردا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءىرى كاسىپورىن باسشىلارىن جۇمىس ورىندارىن قىسقارتپاۋعا شاقىرعانى بەلگىلى. وسى تاپسىرما بەرىلگەن بويدا ءبىز ورال قالاسىنداعى بىرقاتار ىرگەلى كاسىپورىندار باسشىلارىن جيناپ, كەڭەس وتكىزدىك. ونىڭ قورىتىندىسىندا قالا اكىمى مەن كاسىپورىندار باسشىلارى اراسىندا جۇمىس ورنىن نەگىزسىز قىسقارتپاۋ جانە جالاقىنى تومەندەتپەۋ جونىندە مەموراندۋمعا قول قويىلدى. كەلىسىمگە كەلگەن ءوندىرىس ورىندارى قاتارىندا «ورال تەرمينال» جشس, «كاما قازاقستان» ساۋدا ءۇيى, «اگروپرودۋكت لتد» جشس, «سترويكومبينات» جشس, «كۋبلەي» جشس, «جەلاەۆ نان ونىمدەرى كومبيناتى» اق سەكىلدى جۇمىس قولدارى كوپ كاسىپورىندار بار. اتالعان ءوندىرىس ورىندارىندا قازىرگى تاڭدا 1 600 ادام ەڭبەك ەتىپ, ناپاقالارىن ايىرىپ وتىر. – جاسىراتىنى جوق, ءبىز بۇل جۇمىستى بۇرىننان جۇرگىزىپ كەلە جاتقانبىز, – دەدى بۇدان ءارى التاي سەيدىر ۇلى. – سول كەزگە دەيىن قالا اكىمدىگى 57 ءىرى, 260 ورتا جانە 909 ۇساق كاسىپورىنمەن تاپ وسىنداي مەموراندۋمعا قول قويعان بولاتىن. بۇلاردا 13 800 ادام جۇمىس ىستەيدى. ءسوز ورايىندا ايتا كەتەيىن, وبلىسىمىز ورتالىعىنداعى كوپتەگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى بۇگىندە مەملەكەت قولداۋىن ايقىن سەزىنىپ وتىر. جاڭا اشىلعان ءوندىرىس وشاقتارى بولسىن, قىزمەت جاساپ جاتقان كاسىپورىندار بولسىن, بيزنەستى وركەندەتۋگە باعىتتالعان ءتۇرلى باعدارلامالار بويىنشا جاردەم الۋدا. سونىڭ ناتيجەسىندە وتكەن جىلى قالادا وسى سالادا جاڭادان 5 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلدى. بىراق «الماقتىڭ دا سالماعى بار». كاسىپكەرلەر وزدەرىنە مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ كەلە جاتقان وسىنداي قامقورلىقتى ءوز دارەجەسىندە سەزىنىپ, ءوز كەزەگىندە بۇعان لايىقتى جاۋاپ قايتارا الاتىنداي بولۋلارى كەرەك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جۇمىس بەرۋشىلەر دە بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن ەستەن شىعارماي, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى تۋ ەتۋى ءتيىس. مەن ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ قازىرگى قىسىلتاياڭ كەزدەردە وسى دەڭگەيدەن تابىلاتىنىنا سەنەمىن.

قىزىلوردادا جالاقىنىڭ ۋاقتىلى تولەنۋى باقىلاۋدا تۇر

ءبىزدىڭ وبلىستا پروكۋراتۋرا ەڭبەك ادامدارىنىڭ جالاقىلارىن ۋاقتىلى تولەنۋىن ۇدايى باقىلاۋعا الىپ وتىر. ءبىز دە كەزەكتى ايلىعىمىزدى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كومەگىمەن الدىق. بىراق بۇل قاشانعى جالعاسا بەرەدى؟ «داني-ەر» جشس جۇمىسشىلارى. قىزىلوردا. مۇنىڭ جايىن قىزىلوردا قالاسى پروكۋرورىنىڭ اعا كومەكشىسى ەلۆيرا پەرنەبەك تارقاتىپ ايتىپ شىقتى. – وبلىستا جۇمىس ادامدارىنىڭ ايلىق جالاقىلارىن ۋاقتىلى الۋلارى جايى كوپتەن بەرى پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ باقىلاۋىندا تۇرعانى راس, – دەدى ول. – بىراق كەيدە جاعداي باسقاشا دا ءوربىپ جاتادى. ءبىزدىڭ وزىمىزگە ناقتى شاعىم تۇسپەگەنىنە قاراماستان, ماسەلەگە ارالاسىپ كەتەتىن كەزدەرىمىز دە كەزدەسەدى. مىسالى, وزدەرىڭىز ايتىپ وتىرعان «داني-ەر» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ عيماراتىنا 20 جۇمىسشىنىڭ بارىپ, جالاقىلارى تولەنۋىن تالاپ ەتكەندەرى تۋرالى حابارلاما تۇسكەننەن كەيىن ءبىزدىڭ ىسكە ارالاسۋىمىزعا تۋرا كەلدى. سول كەزدە سەرىكتەستىكتىڭ قالالىق پروكۋراتۋراعا جازعان ارىزىنا سايكەس, سەرىكتەستىك ءوزىنىڭ 45 (سول ۋاقىتتا 40 جۇمىسشى ەكەنى حابارلانسا, سوڭىنان 45 جۇمىسشىعا قارىز ەكەنى انىقتالعان) جۇمىسشىسىنا 5 133 549,12 تەڭگە ايلىق جالاقىلارى تولەنبەي, ولاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرىلگەندىگى انىقتالدى. وسىعان وراي, قالالىق پروكۋراتۋرا ايلىق جالاقىنى تولەۋ تۋرالى شارالار قابىلداۋعا ۇيعارىم ەنگىزدى. بىراق سەرىكتەستىك ەسەپ-شوتتارىن مەملەكەتتىك جانە جەكە سوت ورىنداۋشىلارى جاۋىپ تاستاعاندىقتان, ۇيعارىمدى ورىنداۋعا مۇمكىندىك جوق ەكەنىن مالىمدەدى. زەرتتەۋ سەرىكتەستىكتىڭ بانكتەگى ەسەپ شوتتارىن جەكە سوت ورىنداۋشىسى مەن مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىلارى جاۋىپ تاستاعانىن انىقتادى. «اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ جانە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ 9-بابى 1-بولىگى 7-تارماعىنا سايكەس, تالاپتارىن ماجبۇرلەپ ورىنداتۋ تۋرالى پروكۋروردىڭ قاۋلىلارى اتقارۋشىلىق قۇجاتتار بولىپ تانىلاتىنى كوزدەلگەن. زاڭنىڭ 111-بابىندا ءبىرىنشى كەزەكتە قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكتەگى قۇقىق قاتىناستارىنان تۋىندايتىن تالاپتارى قاناعاتتاندىرىلاتىنى بەلگىلەنگەن. وسىعان بايلانىستى قالالىق پروكۋراتۋرا ۇيعارىم تالاپتارىن ماجبۇرلەپ ورىنداتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. مۇنىڭ ناتيجەسىندە مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىسى اتالعان ەسەپ شوتتارعا ينكاسسالىق وكىم سالدى. ءسويتىپ, اتالعان اتقارۋ قۇجاتى بۇگىنگى كۇنى ناقتى ورىندالىپ, مەكەمەنىڭ 45 جۇمىسشىسىنىڭ جالاقىلارى تولىق وتەلدى. جالپى, مۇنداي شارالار ءبىزدىڭ پراكتيكامىزدا ءاردايىم كەزدەسىپ تۇرادى. ءبىز ەڭبەك داۋىنا بايلانىستى كەز كەلگەن ماسەلەنى زاڭناما شەڭبەرىندە جەدەل شەشىپ وتىرۋعا ۇدايى كۇش سالىپ كەلەمىز. Vr.CyIfB3d0L سۇراقتارعا قايتارىلعان جاۋاپتاردى جازىپ العاندار: ورالحان ءداۋىت, تەمىر قۇسايىن, ءنازيرا جارىمبەتوۆا, جولدىباي بازار, «ەگەمەن قازاقستان».
سوڭعى جاڭالىقتار

تۇتىنگە تۇنشىققان وسكەمەن

ايماقتار • بۇگىن, 08:50