زاڭگەر ءارى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ باسشىسى رەتىندە كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان باستامالارعا بەيجاي قاراي المايمىن. وسى ورايدا كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ جۇمىسى اياسىندا جۇرگىزىلگەن تالقىلاۋلاردى, ەنگىزىلگەن ۇسىنىستاردى جانە قابىلدانعان شەشىمدەردى مۇقيات باقىلاپ, زەردەلەدىم. ماڭىزدىسى – بۇل ۇدەرىستىڭ اشىق ءارى ينكليۋزيۆتى سيپاتتا ءوتۋى. جارتى جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە ەل ازاماتتارى, ساراپشىلار, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى تاراپىنان ەكى مىڭعا جۋىق ۇسىنىستىڭ ءتۇسۋى – حالىقتىڭ ەل تاعدىرىنا بەيجاي قارامايتىنىن ايقىن كورسەتەدى.
ۇسىنىستاردىڭ باسىم بولىگى ەسكەرىلىپ, كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ ەلەۋلى بولىگىن جاڭارتۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى. بۇل – قۇقىقتىق رەفورمالاردىڭ فورمالدى ەمەس, شىنايى قوعامدىق سۇرانىسقا نەگىزدەلگەنىن بىلدىرەدى. اتالعان وزگەرىستەر قوعام تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, ەل بولاشاعىنا دەگەن سەنىمدى نىعايتتى.
جاڭارتىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيا – تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىنداعى اسا جاۋاپتى ءارى تاعدىرلى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى. العاش رەت نەگىزگى زاڭ دەڭگەيىندە «ادىلەتتى قازاقستان» تۇجىرىمداماسى ناقتى مازمۇنمەن تولىقتىرىلىپ, «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتتارى جۇيەلى تۇردە بەكىتىلۋدە. بۇل – ادىلەتتى باسقارۋ مودەلىن قالىپتاستىرۋعا, قۇقىق ۇستەمدىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ۋاقىت تالابىنا ساي شەشىم.
ماۋلەن اشىمباەۆ الداعى رەفەرەندۋمدى ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ ىرگەتاسى دەپ اتادى
اتالعان قاعيداتتار مەملەكەت قىزمەتىنىڭ ادامعا, ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا باعدارلانۋىن كوزدەيدى. بۇل تۇرعىدا كونستيتۋتسيا ازاماتتىڭ قادىر-قاسيەتىن قورعاۋدى باستى باسىمدىق رەتىندە ايقىنداپ وتىر. جاڭا رەداكتسياداعى بىرقاتار باپتا قۇقىقتىق كەپىلدىكتەردىڭ كۇشەيتىلۋى – سونىڭ ايقىن دالەلى.
اتاپ ايتقاندا, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان جاڭا نورمالارعا ەرەكشە نازار اۋدارعان ءجون. كىناسىزدىك پرەزۋمپتسياسىن ناقتىلاۋ, ءبىر قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشىن قايتادان جاۋاپقا تارتۋعا جول بەرمەۋ, ادامنىڭ ءوز كىناسىزدىگىن دالەلدەۋگە مىندەتتى ەمەستىگىن بەكىتۋ – قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ نەگىزگى بەلگىلەرى. بۇل قاعيداتتار جەكە تۇلعانىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تەتىكتەرىن كۇشەيتىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتىنىڭ ادىلدىگى مەن اشىقتىعىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
ولجاس بەكتەنوۆ: جاڭا كونستيتۋتسيا – بولاشاقتىڭ ستراتەگيالىق تاڭداۋى
سونداي-اق ادام قادىر-قاسيەتىنىڭ مىزعىماستىعىن ايقىندايتىن نورمالار – جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ گۋمانيستىك سيپاتىن ايقىن كورسەتەدى. ازاپتاۋعا, زورلىق-زومبىلىققا جانە ادامدىق ار-نامىستى قورلايتىن كەز كەلگەن ارەكەتتەرگە زاڭ جۇزىندە تولىق تىيىم سالىنۋى – حالىقارالىق قۇقىقتىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن ماڭىزدى قادام. بۇل وزگەرىستەر ازاماتتاردىڭ مەملەكەتكە دەگەن سەنىمىن ارتتىرىپ, قۇقىقتىق مادەنيەتتىڭ قالىپتاسۋىنا نەگىز بولادى.
ماۋلەن اشىمباەۆ: كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ باسىم مىندەتى – ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ
جالپى العاندا, ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر قوعامنىڭ سۇرانىسى مەن زامان تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەدى دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل قۇجات ەلدەگى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا, ادىلەتتى قوعام قۇرۋعا, قۇقىقتىق مەملەكەتتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگيالىق باعدار بولماق.
جاڭارتىلعان اتا زاڭ – تەك بۇگىنگى كۇننىڭ ەمەس, بولاشاق ۇرپاقتىڭ دا مۇددەسىن ەسكەرەتىن تاريحي قۇجات. ول قازاقستاننىڭ دەموكراتيالىق دامۋ جولىنداعى سەنىمدى قادامىنا اينالىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋدىڭ بەرىك كەپىلى بولارىنا كامىل سەنەمىن.
مۇحتار تولەگەن,
سارسەن امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ
باسقارما توراعاسى − رەكتورى
