ءوزىمىزدى قامشىلاۋىمىز كەرەك

ەلىمىزدىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولۋى اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىن بەيجاي قالدىرىپ وتىرعان جوق. قوستاناي وبلىسىنداعى «قارقىن» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى سايران بۇقانوۆ بۇل قادامنان جاقسى وزگەرىستەر كۇتەدى. – سايران بالكەن ۇلى, ەلىمىز دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولدى. كوپتەن بەرى اۋىل شارۋاشىلىعىن ۇيىمداس­تى­رىپ, باسقارىپ كەلە جاتقان ءوزىڭىزدى بۇل حابار قۋانتتى ما؟ – ءيا, ەستىپ جاتىرمىن, قازاق­ستاننىڭ ءار جاساعان ءساتتى قادامىنا ەلىمنىڭ پاتريوتى رەتىندە نەگە قۋانبايىن, قۋاندىم. بىراق دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشە بولۋىمىزدى ەستىگەندە ­قۋا­نىشپەن قاتار «ءارى قاراي نە ىستەۋ كەرەك؟» دەگەن وي مازالاپ وتكەن­دەي بولدى. شارۋا ادامىن مۇن­داي ءىش­كى جاۋاپكەرشىلىكتىڭ قۇس-­ۇيقى ەتەتىن ادەتى عوي. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ قازاقستاندىقتارعا جول­داعان ۇندەۋىندە حالىقارالىق بۇل ۇيىمعا كىرۋىمىزدى تاريحي وقيعا دەپ باعالادى. ەكونوميكانىڭ دا­مۋىن بۇگىنگىدەن دە بەتەر سەرپىل­تەتىن ىقپالى بولعاندىقتان دسۇ-عا كىرۋىمىزدىڭ ماڭىزى زور دەپ تۇسىنەمىن. – الدىمەن بۇل قادامنان ۇتارىمىزعا توقتاڭىزشى. – ونىڭ باسى اشىق قوي. قا­راپايىم حالىققا, تۇتىنۋ­شى­لارعا جاقسى, تاۋار ارزاندايدى. مولشىلىق مۇنان دا كوپ بولادى. جان-جاقتان كەلەدى, ونىڭ ءتۇرى دە, ءتۇسى دە مولايادى. – ءسىز اڭگىمە باسىندا قۋانىش­پەن قاتار, بۇل حاباردىڭ شارۋا ادامىن قۇسۇيقى ەتەتىنىن دە ايتىپ قالدىڭىز. نەگە؟ – ويتكەنى, قيىنشىلىقتار ­بولماي قالمايدى. دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا مۇشەلىكتىڭ ماز­مۇنىنىڭ ءوزى باسەكەگە ءتۇسۋ دەگەن ءسوز عوي. اۋىل شارۋاشىلىعىندا وندىرىلگەن ونىمنەن ءدال بۇگىن باسەكەدە «بايگەمدى شاپپاي بەر» دەيتىن ءونىم – تەك بيداي. بارلىق ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن, ساپاسى دا, قامىرلىلىعى دا جوعارى ءبىزدىڭ استىق كانادا مەن اقش سەكىلدى الپاۋىتتاردىڭ ءوندىر­گەن بيدايىمەن تالاسادى, كەيدە ولاردان اسىپ تۇسەدى. مۇنى ىشىمىزگە توق سانايمىز. بىراق اۋىل شارۋاشىلىعىندا, جالپى ەكونوميكانىڭ باسقا سالاسىندا وڭدەۋ كاسىپورىندارى, وندىرىلەتىن تاۋار تۇرلەرى, ەڭ باستىسى ولاردىڭ ساپاسىنىڭ دۇنيەجۇزىلىك باسەكەدە ايى وڭىنان تۋا بەرمەۋى مۇمكىن. – بىزدە, ءتىپتى, ساپالى ءونىم وندىرىلمەيدى دەۋگە بولا ما؟ – بىزدە ساپالى ونىمدەر بار, ولار ءتىپتى ەرتەڭ شەتەلدەن كەلەتىن تاۋارلاردان ارتىق تا بولۋى مۇمكىن. بىراق بىزدە تاۋارلاردىڭ وزىندىك قۇنى جوعارى. مىنە, اڭگىمە وسىندا. مەن باسقا سالانى ايت­پاي-اق, ءوزىم عۇمىرىمدى وتكىزىپ كەلە جاتقان اۋىل شارۋاشىلى­عى­نان مىسال كەلتىرەيىن. ەت. ءبىز­دەگى ءىرى قارالاردىڭ اۋليەكول مەن اقباس سيىر تۇقىمدارىنىڭ ءمارمار اتالعان ەتىنىڭ ساپاسى, ءدامى ەشقانداي انگۋسىڭنان كەم ەمەس. قايتا جەرگىلىكتى جەردىڭ شۇيگىن ءشوبىن جەگەندىكتەن ارتىق تا بولۋى مۇمكىن. بىراق بىزدەگى ەتتى ءوندىرۋدىڭ وزىندىك قۇنى جوعارى. جالپى, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, باتىس ەلدەرىنە جەتكىزۋ ءۇشىن بىزدە اتقارىلاتىن شارۋا كوپ. مال اۋرۋلارىنا قارسى, ۆەتەريناريالىق, سانيتارلىق جۇمىستار دامىعان ەلدەردەگى دەڭگەيگە جەتۋى ءتيىس. مىنە, وسىنداي كىلتيپاندار ەرتەڭ العاشقى كەزدە الدىمىزدان شىعادى. وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ بارلىعى دا وسى وزىندىك قۇننىڭ جوعارىلىعىنان دا قيىندىق كورەدى. – ول ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ – نە ىستەۋ كەرەكتىگىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تىنباي ايتىپ كەلەدى. «وزىق تەحنولوگيالار, وزىق جابدىقتار الىڭدار, ساپالى ءونىم شىعارىڭدار, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى كوتەرىڭدەر» دەپ ايتقالى قاشان. بىزدە ساپالى ەت, ءسۇت ءوندىرۋ, ولاردى ەرتەڭ ەۋرو­پا­نىڭ ارزان ونىمدەرىنە قارسى قويۋ ءۇشىن ەكونوميكانىڭ قاي سالاسىن­دا بولسىن شاعىن جانە ورتا بيزنەس­تى كوتەرۋ كەرەك. ۇلكەن شارۋا­شى­لىق, الىپ زاۋىت سالۋ مىندەتتى ەمەس شىعار. – سايران اعا, دسۇ-عا ءمۇ­شەلىكتىڭ العاشقى جىلدارى كوندىگىپ, ۇيرەنىپ, ءبىر قالىپقا تۇسكەنشە نە ىستەۋ كەرەك؟ – ءار نارسەگە شىنايى شىن­دىق تۇرعىسىنان كەلۋىمىز كەرەك. ەلباسىنىڭ ءوزى ۇندەۋىندە وڭدەۋ كاسىپورىندارىنا وڭاي بولمايتىنىن اشىپ ايتتى. سول ءۇشىن ءوزىمىزدى ءوزىمىز قام­شى­لاۋىمىز كەرەك. باسەكەگە قابى­لەتتى بولۋى­مىز ءۇشىن الدىمەن ءبىز مەنتاليتەتى­مىز­گە دە سىن تۇرعىسىنان قاراي­تىن كەز جەتتى. ءبىز مەملەكەتتىڭ كومەگىنە سۇيەنىپ قالعان ادەتتەن قانشا ۋاقىت وتسە دە ءالى دە ارىلماي كەلەمىز. كاسىپكەرلەر جان-جاقتى ىزدەنسە, عىلىمنىڭ جەتىستىكتەرىنە, باتىستان كەلەتىن وزىمىزگە قولايلى وزىق تەحنولوگيالارعا قۇلاق ءتۇرىپ, ولاردى ەنگىزسە, العا جىلجيدى. سو­سىن تاعى ءبىر ايتاتىنىم, ول – ءتار­تىپ, ەڭبەك ءتارتىبى. بىزدە بۇل جاعى دا اق­ساپ جاتادى. باتىس ەلدەرىندە بۇلاي ەمەس. ءبىز ەڭبەك ءتارتىبىن مادە­نيەت دارەجەسىنە كوتەرسەك, وزگە ەل­دەر­دىڭ جاساعانى ءبىزدىڭ دە قولدان كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان توما­­عا-تۇيىق ەل بولا المايدى. ارالا­سىپ, نارىعىمىز اشىق بولعاندا عانا ەكونوميكا دا, تۇرمىسىمىز دا جاقسارادى. دسۇ ارقىلى ءبىز تەڭىز ايلاعى سەكىلدى عاجايىپ كەڭىستىككە شىعامىز. – ءبىزدىڭ ەلدە دسۇ-عا مۇشە بولعان وزگە ەلدەرگە قاراعاندا ارتىقشىلىق بار ما؟ – ارينە, بار. ءبىز وتە باي ەلمىز. ءبىزدىڭ جەردىڭ استى مەن ۇستىندە جوق نارسە جوق. دسۇ-عا مۇشە بولعاندا وسى بايلىقتىڭ شىرايىن شىعارىپ, وڭدەپ, ساپاسىن كوتەرىپ ەكسپورتتاپ وتىرساق بولدى. دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى بىزگە وسى مۇمكىندىكتەردى بەرەدى. ءبىز ءالى ءوسىپ-وركەندەيمىز. – سوعان جەتكىزسىن دەڭىز. راحمەت. اڭگىمەلەسكەن  نازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان». قوستاناي وبلىسى, مەڭدىقارا اۋدانى.