قالتاەۆ جانىبەك – شاعىن كاسىپكەر. ۇزىن جولدىڭ بويىندا شاعىن بۋدكاسى بار. اعارعان ساتادى. قىمىز, قىمىران, اشىعان كوجە دەگەندەي. بىرەۋگە پايداسى بولماسا زيانى جوق, ءوز ارباسىن سۇيرەپ, وتباسىن اسىراپ جۇرگەن ازامات.
– مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءۇندەۋىن گازەتتەن وقىدىم, تەلەديداردان كوردىم, – دەيدى جانىبەك شەكەر ۇلى. – بۇل – وتە ماڭىزدى وقيعا. مەنىڭ بايقاۋىمشا, جۇرتتىڭ كوبى سەلت ەتە قويعان جوق سياقتى. ورىندالعان, ورىندالماعان رەفورمالار بار, سونىڭ بىرىندەي قابىلداي ما, قايدام.
– ال, ءوزىڭ شە؟ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرەتىن بولدىق. نە وزگەرىس كۇتەسىڭ؟
– ەندى ءبىزدىڭ شاعىن بيزنەسكە ونشالىقتى ىقپالى جوق-اۋ دەيمىن. گەرمانيادا ءبىر نەمىس ءۇيىر-ءۇيىر جىلقى ۇستاپ قىمىز ساتادى دەگەندى «ەگەمەننەن» وقىعانمىن. ءتىپتى, سول نەمىس بيە ءسۇتىن تەرەڭ وڭدەپ وپا-دالاپ جاسايدى دەيدى. قازاقستانعا دا كەلىپ, بيە ساۋدىڭ, قىمىز باپتاۋدىڭ جايىن ۇيرەتىپ كەتكەن بە, ايتەۋىر, گازەتتەر ءبىر شۋلادى عوي.
بىراق, نەمىستىڭ قىمىزى ءبىزدىڭ ەلدىڭ قىمىزىنداي قايدان بولسىن. اسپانى ۇنەمى دىم ءبۇركىپ تۇرادى, ءشوبى جاپ-جاسىل. جۋساندى دالاسى جوق. سوندىقتان قىمىزى جاسىق ءارى ءبىزدىڭ باعامەن سالىستىرعاندا قىمبات. قازاق قىمىزىنا باسەكەلەس بولادى دەپ ويلامايمىن. ال قىمىراننىڭ ءبىر ءليترى قىتايدا 8 مىڭ تەڭگەگە دەيىن بارادى دەگەندى ەستىدىم. سوندىقتان, قازاقتىڭ اعارعانىنا باسەكەلەس جوق. بىراق, ەلەكتر تاۋارلارى, قۇرىلىس ماتەريالدارى, جوعارى تەحنولوگيالىق ءونىمدەر قازاقستان نارىعىندا كوپتەگەن كاسىپورىندارىمىزدى ىعىستىرادى.
– ەلباسى دا ۇندەۋدە وسى قاۋىپتى ايتتى. ساپاسى جوعارى, باعاسى تومەن تاۋارلاردىڭ ءباسى كۇشەيەدى. قازاق كاسىپكەرلەرى نە ىستەۋ كەرەك دەپ ويلايسىڭ؟
– سايرامدا «التىن ادام» دەگەن ساۋدا بەلگىسىمەن كوستيۋم-شالبار تىگىلەدى. باعاسى كوڭىلگە قونىمدى. جيىرما, قىرىق مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. وزبەكستاننان كونتراباندالىق جولمەن كوستيۋم-شالبارلار كەلەدى. باعاسى كوتەرمە ساۋدادا 10 مىڭ تەڭگە. ەكەۋى بىردەي سياقتى. بىراق, ويلاپ قاراساڭىز, 10 مىڭ تەڭگەگە قانداي كوستيۋم-شالبار كەلەدى؟ تىگۋ قۇنىنىڭ ءوزى وسىنداي عوي. ساپا تومەن, ماتەريال ارزانقول.
بىراق, ەكەۋىنىڭ دە الۋشىسى بار. جاقسى كيىم كيگىسى كەلەتىن ادام «التىن ادام» فابريكاسىنا بارادى. مۇنى قالتاسى كوتەرە المايتىندار قىتاي, وزبەكستان, قىرعىزستاننىڭ ارزان كيىمدەرى كەرەك. دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى ارقىلى كەلگەن تاۋارلارعا جۇرت وسىلاي قارايتىن بولادى.
ۇتىلار تۇسىمىز دا ۇتارىمىز دا بار. بىراق, ەلباسى وسىنداي بولاتىنىن, باسەكەگە شىداس بەرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالار قاجەتتىلىگىن ۇنەمى ايتىپ كەلدى. جاڭا كاسىپورىندار مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ ارقىلى ءبىرشاما بيىككە كوتەرىپ الدىق.
تاۋەكەل دەگەن ەردىڭ ءىسى. وزگە مەملەكەتتەرمەن تەرەزەمىز تەڭ بولۋى ءۇشىن دسۇ-عا كىرۋ كەرەك بولدى. ەندى نە تارتىناتىنى بار. قيىندىق بولادى. ەندى قازاققا بوسبەلبەۋلىك كەرەگى جوق. اكىمدىكتەگىلەر دە حالىققا ۇلكەن قولداۋ بىلدىرسە دەيمىن. كەيدە قالانىڭ ءسانىن بۇزادى دەپ شاعىن بۋدكامىزدى ارتىپ اكەتە جازدايدى.
مىنا قىتاي شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قول تيگىزبەي الەمدىك نارىققا شىقتى عوي. باسەكەلەستىك – كاسىپكەردى شيراتادى. جاڭاشا جۇمىس جاساۋعا تالپىندىرادى. جامانشىلىق شاقىرىپ ويبايلاماعاننىڭ ەمەس, جاقسىلىق ويلاعاننىڭ تاسى ورگە دومالايدى. ونى ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ ءجۇر. قازاق كاسىپكەرلەرى ساپاسى جوعارى, باعاسى كوڭىلگە قونىمدى تاۋارلاردى كوپتەپ شىعارسا, دسۇ-نىڭ پايداسىن كورەدى. الدىنان ۇلكەن نارىق الەمى اشىلادى. بۇل – ۇلكەن مۇمكىندىك.
اڭگىمەلەسكەن
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
قالتاەۆ جانىبەك – شاعىن كاسىپكەر. ۇزىن جولدىڭ بويىندا شاعىن بۋدكاسى بار. اعارعان ساتادى. قىمىز, قىمىران, اشىعان كوجە دەگەندەي. بىرەۋگە پايداسى بولماسا زيانى جوق, ءوز ارباسىن سۇيرەپ, وتباسىن اسىراپ جۇرگەن ازامات.
– مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءۇندەۋىن گازەتتەن وقىدىم, تەلەديداردان كوردىم, – دەيدى جانىبەك شەكەر ۇلى. – بۇل – وتە ماڭىزدى وقيعا. مەنىڭ بايقاۋىمشا, جۇرتتىڭ كوبى سەلت ەتە قويعان جوق سياقتى. ورىندالعان, ورىندالماعان رەفورمالار بار, سونىڭ بىرىندەي قابىلداي ما, قايدام.
– ال, ءوزىڭ شە؟ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرەتىن بولدىق. نە وزگەرىس كۇتەسىڭ؟
– ەندى ءبىزدىڭ شاعىن بيزنەسكە ونشالىقتى ىقپالى جوق-اۋ دەيمىن. گەرمانيادا ءبىر نەمىس ءۇيىر-ءۇيىر جىلقى ۇستاپ قىمىز ساتادى دەگەندى «ەگەمەننەن» وقىعانمىن. ءتىپتى, سول نەمىس بيە ءسۇتىن تەرەڭ وڭدەپ وپا-دالاپ جاسايدى دەيدى. قازاقستانعا دا كەلىپ, بيە ساۋدىڭ, قىمىز باپتاۋدىڭ جايىن ۇيرەتىپ كەتكەن بە, ايتەۋىر, گازەتتەر ءبىر شۋلادى عوي.
بىراق, نەمىستىڭ قىمىزى ءبىزدىڭ ەلدىڭ قىمىزىنداي قايدان بولسىن. اسپانى ۇنەمى دىم ءبۇركىپ تۇرادى, ءشوبى جاپ-جاسىل. جۋساندى دالاسى جوق. سوندىقتان قىمىزى جاسىق ءارى ءبىزدىڭ باعامەن سالىستىرعاندا قىمبات. قازاق قىمىزىنا باسەكەلەس بولادى دەپ ويلامايمىن. ال قىمىراننىڭ ءبىر ءليترى قىتايدا 8 مىڭ تەڭگەگە دەيىن بارادى دەگەندى ەستىدىم. سوندىقتان, قازاقتىڭ اعارعانىنا باسەكەلەس جوق. بىراق, ەلەكتر تاۋارلارى, قۇرىلىس ماتەريالدارى, جوعارى تەحنولوگيالىق ءونىمدەر قازاقستان نارىعىندا كوپتەگەن كاسىپورىندارىمىزدى ىعىستىرادى.
– ەلباسى دا ۇندەۋدە وسى قاۋىپتى ايتتى. ساپاسى جوعارى, باعاسى تومەن تاۋارلاردىڭ ءباسى كۇشەيەدى. قازاق كاسىپكەرلەرى نە ىستەۋ كەرەك دەپ ويلايسىڭ؟
– سايرامدا «التىن ادام» دەگەن ساۋدا بەلگىسىمەن كوستيۋم-شالبار تىگىلەدى. باعاسى كوڭىلگە قونىمدى. جيىرما, قىرىق مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. وزبەكستاننان كونتراباندالىق جولمەن كوستيۋم-شالبارلار كەلەدى. باعاسى كوتەرمە ساۋدادا 10 مىڭ تەڭگە. ەكەۋى بىردەي سياقتى. بىراق, ويلاپ قاراساڭىز, 10 مىڭ تەڭگەگە قانداي كوستيۋم-شالبار كەلەدى؟ تىگۋ قۇنىنىڭ ءوزى وسىنداي عوي. ساپا تومەن, ماتەريال ارزانقول.
بىراق, ەكەۋىنىڭ دە الۋشىسى بار. جاقسى كيىم كيگىسى كەلەتىن ادام «التىن ادام» فابريكاسىنا بارادى. مۇنى قالتاسى كوتەرە المايتىندار قىتاي, وزبەكستان, قىرعىزستاننىڭ ارزان كيىمدەرى كەرەك. دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى ارقىلى كەلگەن تاۋارلارعا جۇرت وسىلاي قارايتىن بولادى.
ۇتىلار تۇسىمىز دا ۇتارىمىز دا بار. بىراق, ەلباسى وسىنداي بولاتىنىن, باسەكەگە شىداس بەرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالار قاجەتتىلىگىن ۇنەمى ايتىپ كەلدى. جاڭا كاسىپورىندار مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ ارقىلى ءبىرشاما بيىككە كوتەرىپ الدىق.
تاۋەكەل دەگەن ەردىڭ ءىسى. وزگە مەملەكەتتەرمەن تەرەزەمىز تەڭ بولۋى ءۇشىن دسۇ-عا كىرۋ كەرەك بولدى. ەندى نە تارتىناتىنى بار. قيىندىق بولادى. ەندى قازاققا بوسبەلبەۋلىك كەرەگى جوق. اكىمدىكتەگىلەر دە حالىققا ۇلكەن قولداۋ بىلدىرسە دەيمىن. كەيدە قالانىڭ ءسانىن بۇزادى دەپ شاعىن بۋدكامىزدى ارتىپ اكەتە جازدايدى.
مىنا قىتاي شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قول تيگىزبەي الەمدىك نارىققا شىقتى عوي. باسەكەلەستىك – كاسىپكەردى شيراتادى. جاڭاشا جۇمىس جاساۋعا تالپىندىرادى. جامانشىلىق شاقىرىپ ويبايلاماعاننىڭ ەمەس, جاقسىلىق ويلاعاننىڭ تاسى ورگە دومالايدى. ونى ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ ءجۇر. قازاق كاسىپكەرلەرى ساپاسى جوعارى, باعاسى كوڭىلگە قونىمدى تاۋارلاردى كوپتەپ شىعارسا, دسۇ-نىڭ پايداسىن كورەدى. الدىنان ۇلكەن نارىق الەمى اشىلادى. بۇل – ۇلكەن مۇمكىندىك.
اڭگىمەلەسكەن
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
قازاقستان مەن وزبەكستان پرەزيدەنتتەرى جاساندى ينتەللەكت حاكاتونىنا باردى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:38
شاۆكات ميرزيوەۆ قاسىم-جومارت توقاەۆقا بىرقاتار تاريحي قۇجاتتى تاپسىردى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:23
قازاقستان مەن وزبەكستان مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارى بۇحاراداعى احۋالدىق ورتالىققا باردى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:05
شىمكەنتتە بالىق شارۋاشىلىعىن تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا باعىتتارى ايقىندالدى
ايماقتار • بۇگىن, 16:55
مەملەكەت باسشىسى مەن وزبەكستان پرەزيدەنتى بەيرەسمي كەزدەسۋ وتكىزدى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 16:03
قازاقستاندا نەگىزگى ۇبت-عا تىركەلۋ باستالادى
ءبىلىم • بۇگىن, 15:46
ۆولەيبولدان قازاقستان چەمپيوناتىنىڭ پلەي-وفف ماتچتارى «بارىس ارەنادا» وتەدى
سپورت • بۇگىن, 15:43
قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن شاۆكات ميرزيوەۆ باحاۋددين ناقىشباندي مەموريالدىق كەشەنىنە باردى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 14:39
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وزبەكستانعا جۇمىس ساپارىمەن باردى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 14:22
عىلىم قىزمەتكەرلەرى كۇنى قارساڭىندا عىلىمي ونكۇندىك ءوز جۇمىسىن قورىتتى
عىلىم • بۇگىن, 13:31
مەملەكەت باسشىسى بەلگىلى عالىمداردى ماراپاتتادى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 12:33
«ۇستاز-بلوگەر» نۇرجان سماعۇلوۆ جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى
قوعام • بۇگىن, 12:13
بۇگىن ەلىمىزدىڭ التى قالاسىندا اۋا ساپاسى ناشارلايدى
اۋا رايى • بۇگىن, 11:38
الماتىدا عالىمدار ماراپاتتالدى
عىلىم • بۇگىن, 11:02
قالدىقتى كاسىپ كوزىنە اينالدىردى: اۋىل تۇرعىنى ەرەكشە ەكولوگيالىق جوبانى ىسكە اسىردى
قوعام • بۇگىن, 10:10