ۋاقىت سۇرانىسىنان تۋعان باستاما
بۇگىندە رەفورما اياسىندا ۇسىنىلعان اتا زاڭىمىزدىڭ جاڭا جوباسى قوعامدا قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. كەشە ەلىمىزدىڭ بىرنەشە قالاسىندا وتكەن جيىندار بارىسىندا ءار سالانىڭ ساراپشى ماماندارى جوبا ءماتىنىنىڭ ءمان-جايىن اشىپ ءتۇسىندىرىپ, پايدالى تۇستارى جايىنداعى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
القالى وتىرىستىڭ ءبىرى الماتىداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىندا «كونستيتۋتسيانى جۇيەلى جاڭعىرتۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەرى» دەگەن تاقىرىپپەن دوڭگەلەك ۇستەل فورماتىندا ۇيىمداستىرىلدى. ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا مۇشەلەرى, قوعام بەلسەندىلەرى, اكادەميكتەر مەن جەتەكشى عالىمدار قاتىسقان باسقوسۋدا جاڭا جوبا اياسىندا عىلىم, ءبىلىم, ادامي كاپيتال مەن يننوۆاتسيانى مەملەكەت دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق وزەگىنە اينالدىرۋ ماسەلەسى سارالاندى.
ء ىس-شارانى جۇرگىزگەن پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى اقىلبەك كۇرىشباەۆ كونستيتۋتسيا جوباسىندا ادامي كاپيتالدى, عىلىم مەن يننوۆاتسيالاردى دامىتۋ, العاش رەت مەملەكەت قىزمەتىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتى رەتىندە انىقتالىپ وتىرعانىن, جاڭا كونستيتۋتسيالىق مودەل – ەلدىڭ بولاشاعىنا باعىت-باعدار بەرەتىن دامۋدىڭ زياتكەرلىك كارتاسى بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
تالقىلاۋ اياسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى ايدوس سارىم كونستيتۋتسيالىق جاڭعىرۋدىڭ ءمانىن قوعامنىڭ ناقتى سۇرانىستارىمەن, سونىڭ ىشىندە ءبىلىم, عىلىم جانە يننوۆاتسيانى دامىتۋ مىندەتتەرى تۇرعىسىنان زەردەلەۋ قاجەتتىگىن, رەفورمانىڭ اشىقتىعى مەن قوعامدىق تالقىلاۋىن كۇشەيتۋ ارقىلى عىلىمي قاۋىمداستىقتىڭ, ساراپشىلاردىڭ ءۇنىن ەستۋگە مۇمكىندىك بەرۋ – عىلىمعا نەگىزدەلگەن ساياساتتىڭ ماڭىزدى العىشارتى ەكەنىن جەتكىزدى.
ءماجىلىس دەپۋتاتى جاناربەك ءاشىمجان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار قوعامنىڭ ۇزاقمەرزىمدى دامۋ مۇددەلەرىمەن, سونىڭ ىشىندە ءبىلىم مەن عىلىم سالالارىنىڭ ستراتەگيالىق رولىمەن ۇندەس ەكەنىن ايتسا, ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى انار فازىلجان كونستيتۋتسيالىق جاڭعىرۋدىڭ مازمۇنىن ءتىل ساياساتىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن, سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ عىلىم, ءبىلىم جانە قوعامدىق كوممۋنيكاتسيا كەڭىستىگىندەگى رولىمەن ساباقتاستىرا پىكىر ءبىلدىردى.
سونداي-اق الماتىداعى دوستىق ۇيىندە قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋعا ارنالعان مازمۇندى جيىن ءوتتى. باسقوسۋعا قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى مەرەكە قۇلكەنوۆ توراعالىق ەتتى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى كوميسسيا مۇشەلەرى جاناربەك ءاشىمجان, ايدوس سارىم مەن انار فازىلجان قاتىسقان باسقوسۋدىڭ باستى ماقساتى – ەل تاعدىرىن ايقىندايتىن ماڭىزدى قۇقىقتىق قۇجاتقا قاتىستى شىعارماشىلىق زيالى قاۋىمنىڭ ۇستانىمىن جۇيەلەپ, قوعام نازارىنا ۇسىنۋ, سونداي-اق جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن جالپىۇلتتىق تالقىلاۋعا بەلسەندى تۇردە تارتۋ بولدى.
تالقىلاۋ بارىسىندا كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ نەگىزگى باعىتتارى, جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىندا قوعام, مادەنيەت پەن شىعارماشىلىق سالاسىنا قاتىستى كوزدەلگەن نورمالار, ازاماتتىق ينستيتۋتتاردىڭ ورنى مەن جاۋاپكەرشىلىگى توڭىرەگىندە مازمۇندى پىكىر الماسۋ ءوتتى.
سونىمەن بىرگە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋعا ارنالعان اكادەميالىق تىڭداۋلار ءوتىپ, وعان ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى, اكادەميالىق قاۋىمداستىق مۇشەلەرى, جەتەكشى زاڭگەر-عالىمدار قاتىستى.
دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىن قازۇۋ زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ءۋاليحان احاتوۆ اشىپ, جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ مازمۇندىق ءارى يدەيالىق وزەگى پرەامبۋلادا ايقىن كورىنىس تاپقانىن جەتكىزدى. جيىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى ءۇنزيلا شاپاق كونستيتۋتسياداعى وزگەرىستەر ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋگە باعىتتالعانىن ايتتى.
«جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا جاريالانعاننان باستاپ قوعام اراسىندا كەڭىنەن تالقىلانۋدا. قازىردىڭ وزىندە كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا تۇسكەن ۇسىنىستاردى قاراستىرىپ, جان-جاقتى تالداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. سوندىقتان ءالى دە جاڭا كونستيتۋتسياعا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى», دەدى دەپۋتات.
ال ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي ءوز سوزىندە جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋ قوعام ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى كەزەڭ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. اكادەميالىق تىڭداۋلار كەزىندە زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور الۋا يبراەۆا, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور لەيلا كۇلتەمىروۆا, الماتى قالاسى الاتاۋ اۋدانىنىڭ سۋدياسى تالعات داۋلەتنيازوۆ بايانداما جاسادى.
وتباسىن قولداۋدىڭ جاڭا تەتىگى
استانادا «ۇستانىم» ۇلتتىق پىكىرتالاس كلۋبى «كونستيتۋتسيا: قازاقستاننىڭ تاريحي تاڭداۋ ايناسى» تاقىرىبىندا جيىن ۇيىمداستىردى. وتىرىسقا قازاقستان زاڭگەرلەر وداعى, زاڭناما جانە قۇقىقتىق اقپارات ينستيتۋتى, قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى جانە ەلدىڭ 20 وڭىرىنەن كەلگەن ساياساتتانۋشىلار مەن ساراپشىلار قاتىستى.
ءىس-شارا بارىسىندا قاتىسۋشىلار جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاپ, ۇسىنىلعان وزگەرىستەر مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام اراسىنداعى ارىپتەستىكتى نىعايتىپ, ازاماتتاردىڭ شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋىن ارتتىرىپ, قوعامدىق باقىلاۋ تەتىكتەرىن كۇشەيتەتىنىن ءسوز ەتتى.
«كونستيتۋتسيالىق تەرمينولوگيا ماسەلەسى ەرەكشە نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتەدى. قولدانىستاعى كونستيتۋتسيا ءوز كەزەڭىندە قابىلدانىپ, تاريحي تۇرعىدان ماڭىزدى ءرول اتقارعانىمەن, ونىڭ مازمۇنىندا بىرقاتار ەسكىرگەن ۇعىمدار بار. وسىعان بايلانىستى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى قازىرگى زاماننىڭ قۇقىقتىق جانە قوعامدىق سۇرانىستارىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەندى», دەدى «قازاقستاندىق زاڭگەرلەر وداعى» رقب توراعاسى سەرىك اقىلباي.
سونىمەن قاتار استاناداعى «Sarap» ەكسپەرتتىك كلۋبىنىڭ «وزگەرىستەر كەزەڭىندەگى وتباسى: الەۋمەتتىك ترانسفورماتسياعا كونستيتۋتسيا تۇرعىسىنان جاۋاپ» اتتى وتىرىسى ءوتتى. ءىس-شارانى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى ۇيىمداستىردى.
تالقىعا پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى, اكادەميالىق قاۋىمداستىق وكىلدەرى مەن ساراپشىلار, سونداي-اق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن استانا قالاسىنداعى وتباسىن قولداۋ ورتالىعىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
جيىن قاتىسۋشىلارى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنا, ونىڭ ىشىندە نەكە, وتباسى, انا, اكە جانە بالا ماسەلەلەرىن رەتتەيتىن 30-باپقا قاتىستى ويلارىن ورتاعا سالدى. ساراپشىلار تاقىرىپتى قوعامداعى الەۋمەتتىك وزگەرىستەر مەن وتباسى جانە تۋىستىق قاتىناستاردىڭ ترانسفورماتسياسىن كورسەتەتىن الەۋمەتتانۋلىق زەرتتەۋلەر نەگىزىندە تالقىلادى.
ءىس-شارادا قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما توراعاسى جۇلدىزاي ىسقاقوۆا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنا وتباسى جانە نەكە قارىم-قاتىناستارىن رەتتەۋگە باعىتتالعان جاڭا نورمانى ەنگىزۋ نەكە ينستيتۋتىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن انىقتاپ, الەۋمەتتىك وزگەرىستەر جاعدايىنداعى قازاقستان وتباسىنا جاڭا قۇندىلىق باعدارىن بەلگىلەۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىنىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستان حالىق پارتياسىنىڭ پارلامەنتتىك فراكتسياسى «جاڭا كونستيتۋتسيا: قازاقستاننىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىنا جاڭا كوزقاراس» اتتى كەڭەيتىلگەن وتىرىس وتكىزدى. وعان سەنات پەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن ساراپشىلار قاتىستى.
وتىرىستى جۇرگىزگەن قحپ جەتەكشىسى, ءماجىلىس دەپۋتاتى ماگەررام ماگەرراموۆ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستامالارى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن ازىرلەۋگە مۇرىندىق بولعانىن ايتىپ ءوتتى. «جوبا ەلدىڭ مەملەكەتتىك ساياساتىنىڭ جاڭا باعىتتارىن انىقتايدى. ءبىر پالاتالى پارلامەنت (قۇرىلتاي) قۇرىلادى, جاڭا جوعارعى كونسۋلتاتيۆتىك ورگان – حالىق كەڭەسىنە جەكە ءبولىم ارنالىپ, سونداي-اق ۆيتسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتىنىڭ تەتىكتەرى قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل مەملەكەتتىك بيلىك ارحيتەكتۋراسىنا مۇلدەم جاڭا قۇرىلىم اكەلمەك», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
قحپ ۇسىنىلعان كونستيتۋتسيا جوباسىن قولدايتىنىن مالىمدەدى. پارتيا مۇشەلەرى قۇجاتتىڭ ادامعا باعىتتالعان ءتاسىلىن, ءومىر ءسۇرۋ قۇقىعىنا, جەكە باسىنا قول سۇعىلماۋشىلىقتىڭ بەكىتىلۋىنە, تسيفرلىق جەكە دەرەكتەردى ساقتاۋعا, سونداي-اق ازاماتتاردىڭ ار-نامىسى مەن قادىر-قاسيەتىن, سونداي-اق ولاردىڭ الەۋمەتتىك قۇقىقتارىن, اسىرەسە ەڭبەك ەتۋ قۇقىعىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
حالىق – بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى
قىزىلوردا قالاسىندا «اۋىل» پارتياسىنىڭ قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا وڭىرلىك فيليالى توراعاسى, وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى سادىق مۇستافانىڭ توراعالىعىمەن ساياسي كەڭەستىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى. جيىندى اشقان وڭىرلىك فيليال توراعاسى: «حالىق – بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى. كونستيتۋتسيالىق جاڭعىرۋ – ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىنە باستايتىن ماڭىزدى قادام», دەپ اتاپ ءوتتى.
وتىرىس بارىسىندا «اۋىل» پارتياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قۋانىش سەيتجانوۆ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا توقتالىپ, قوعام اراسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىنىڭ ماڭىزىن باياندادى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى, پارتيا ورتالىق اپپاراتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ايگەرىم سارسەنباەۆا دا كونستيتۋتسياداعى وزگەرىستەردىڭ الەۋمەتتىك ساياسات پەن وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋداعى رولىنە كەڭىنەن توقتالدى.
كەشە, سونداي-اق قوستاناي قالاسىنداعى «IQostanay» ورتالىعىندا «تسيفرلاندىرۋ جىلى» اياسىندا اۋىل جاستارىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان «Auyl Jastary» رەسپۋبليكالىق سەمينارى ءوتتى. «اۋىل» پارتياسى ۇيىمداستىرعان بۇل ءىس-شارا اۋىل مەن قالا اراسىنداعى تسيفرلىق الشاقتىقتى جويىپ, جاڭا بۋىن ماماندارىنىڭ تەحنولوگيالىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن نىعايتۋدى كوزدەيدى.
سەميناردىڭ رەسمي ءبولىمىن «اۋىل» پارتياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى عالىمجان قۇسمانعالي اشىپ, ەلىمىزدە ءجۇرىپ جاتقان اۋقىمدى ساياسي جاڭعىرۋلارعا توقتالىپ, كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسقان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار – «ادىلەتتى قازاقستاندى» قۇرۋدىڭ بەرىك قۇقىقتىق نەگىزى. بۇل وزگەرىستەر – تەك زاڭنامالىق جاڭارتۋ ەمەس, ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتى باسقارۋ ىسىنە ارالاسۋىنا جول اشقان جاڭا ساياسي مادەنيەتتىڭ باستاۋى. بۇگىنگى تسيفرلىق داۋىردە جاستار وسى رەفورمالاردىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى ءارى بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولۋعا ءتيىس», دەدى ول.
كەشە ەلىمىزدىڭ كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىندا دا جاڭا اتا زاڭ جوباسىن تالقىلاۋعا ارنالعان جيىن ءوتىپ, وعان سالالىق كاسىپوداقتاردىڭ, ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى كاسىپوداق ورتالىقتارىنىڭ باسشىلارى, كاسىپوداق بەلسەندىلەرى قاتىستى.
كف توراعاسى, كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى ساتىبالدى داۋلەتالين جاڭا جوبانىڭ ەڭ ماڭىزدى تۇستارىنا توقتالا كەلە: «ونىڭ الەۋمەتتىك مەملەكەتكە باعدارلانۋى ەرەكشە ماڭىزدى. كاسىپوداقتار ءۇشىن ەڭبەك ەتۋ قۇقىعى جانە ونىڭ كونستيتۋتسيالىق مازمۇنى – جاڭا كونستيتۋتسياداعى نەگىزگى ءساتتىڭ ءبىرى. ول اركىمنىڭ ەڭبەك ەتۋگە جانە قىزمەت ءتۇرىن ەركىن تاڭداۋعا قۇقىعىن راستايدى. بىراق ەڭ باستى جاڭالىق – قۇقىق ەندى مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىمەن جانە ادامنىڭ قۇندىلىعىمەن تىكەلەي بايلانىستى بولادى. بۇل دەگەنىمىز, جۇمىسقا جاي عانا ء«ىس» دەپ ەمەس, ادامنىڭ لايىقتى ءومىر ءسۇرۋىنىڭ نەگىزى رەتىندە قاراۋ», دەدى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى وزگەرىس رەتىندە ساتىبالدى داۋلەتالين حالىق كەڭەسىنىڭ قۇرىلۋىن اتادى. جيىندا توراعانىڭ ورىنباسارى نۇرلان وتەشەۆ, «قىزمەت» مەملەكەتتىك, بانك مەكەمەلەرى جانە قوعامدىق قىزمەت كورسەتۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ سالالىق كاسىپوداعىنىڭ توراعاسى ميربولات جاقىپوۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى اسىلبەك نۇرالين, ت.ب. ءسوز الىپ, پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
جيىنعا قاتىسۋشىلاردى تىڭداپ بولعان سوڭ, فەدەراتسيا توراعاسى س.داۋلەتالين مەملەكەت پەن ازامات ءۇشىن ەڭ باستى قۇندىلىقتار كونستيتۋتسيا جوباسىندا بەكىتىلگەنىن ايتتى. سونداي-اق نەگىزگى زاڭ جوباسىن قولداۋ – مەملەكەتتىڭ جانە ونىڭ حالقىنىڭ ودان ءارى دامۋىنا ازامات رەتىندە ءوز ۇلەسىڭدى قوسۋ دەگەندى بىلدىرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ء«بىز قازاقستاننىڭ بولاشاعىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن ماڭىزدى تاريحي كەزەڭدى باستان وتكەرىپ جاتىرمىز. بۇل كونستيتۋتسيا جوباسىن قولداۋ تۋرالى شەشىم قوعامنىڭ بولاشاقتاعى جاعدايىنا, تىنىشتىققا جانە ەلىمىزدىڭ دامۋ باعىتىنا اسەر ەتەدى. بۇل – ءاربىر ازاماتتىڭ ويى مەن ۇستانىمى ەرەكشە مانگە يە بولاتىن جاۋاپتى ءسات. بۇل كەزەڭنىڭ الەمدەگى جاعدايى تۇراقسىز بولىپ تۇرعان ۋاقىتقا تۇسپا-تۇس كەلۋى وتە ماڭىزدى. سىرتقى جانە ىشكى قيىندىقتار جاعدايىندا جاڭا كونستيتۋتسيانى قولداۋ جانە قابىلداۋ – ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋ جولىن ساقتاپ قالۋعا جاسالعان قادام», دەپ ءسوزىن قورىتىندىلادى كف توراعاسى.
جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلار كاسىپوداقتار فەدەراتسياسىنىڭ اتىنان وتانداستارىمىزعا ارنالعان ۇندەۋ قابىلدادى.
سونىمەن قاتار استانا قالاسىندا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن تالقىلاۋعا ارنالعان سپورت قاۋىمداستىعى وكىلدەرىنىڭ جيىنى ءوتىپ, وعان ۇلتتىق سپورت فەدەراتسيالارىنىڭ, سونداي-اق ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
سپورت سالاسىنىڭ وكىلدەرى جاڭا كونستيتۋتسيا سپورتشىلار اراسىندا ادىلەتتىلىك پەن جاۋاپكەرشىلىك قاعيداتتارىن ورنىقتىراتىن قۇجات بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
جيىننىڭ كۇن تارتىبىنە سايكەس, قاتىسۋشىلار ەلدىڭ اتا زاڭىن جاڭارتۋدى قولدايتىن ءبىرتۇتاس ءارى دايەكتى ۇستانىمدارىن ءبىلدىرىپ, ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ باسىمدىعىن, دەموكراتيالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋ, «ادىلەتتى قازاقستان», «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتتارى مەن كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر بويىنشا ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
سپورت فەدەراتسيالارىنىڭ جەتەكشىلەرى ۋاقىت وزگەرگەن سايىن سپورت ەرەجەلەرى دە جاڭاراتىندىعىن اتاپ ءوتىپ, سول سياقتى زامان تالابىنا سايكەس كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ, ەلىمىزدىڭ ادىلەتتى, مىقتى جانە باسەكەگە قابىلەتتى بولاشاعىنا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام دەپ سانايدى.
باسقوسۋ بارىسىندا سپورت قاۋىمداستىعىنىڭ كونستيتۋتسيالىق رەفورمانى قولداۋعا ارنالعان ۇندەۋى وقىلىپ, وعان قول قويىلدى. ۇندەۋدە ۇلت دەنساۋلىعىن نىعايتۋ مەن ادام كاپيتالىن دامىتۋ ماسەلەلەرىنە باسىمدىق بەرىلىپ, ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە توقتالعان. ياعني ەلىمىزدىڭ سپورت قاۋىمداستىعى كونستيتۋتسيا جوباسىندا كوزدەلگەن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋعا, زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە, ۇلتتىق بىرلىكتى نىعايتۋعا, ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جانە مەملەكەتتىڭ زايىرلى سيپاتىن ساقتاۋ قاعيداتىنا باعىتتالعان ەرەجەلەردى تولىق قولدايتىندىقتارىن جەتكىزدى.
جيىن قورىتىندىسى بويىنشا سپورت سالاسىنىڭ وكىلدەرى ەلدىڭ تۇراقتى ءارى ادىلەتتى دامۋىنا باعىتتالعان جاۋاپتى ازاماتتىق ۇستانىمدى قالىپتاستىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
