ءيا, اۋىل بالالارى كوبىنە ءوز ءوڭىرىنىڭ ەكولوگيالىق, اۋىل شارۋاشىلىعى نەمەسە الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان پراكتيكالىق جوبالاردى ۇسىنادى. مىسالى, وتىرار اۋدانى, مىڭشۇقىر اۋىلىنداعى ر.بەردىباي اتىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبىنىڭ 8-سىنىپ وقۋشىسى راۋان وسەرباي «بيوماسسادان بەلسەندىرىلگەن كومىر الۋ جانە ونى سۋدى تازارتۋدا قولداۋ» جوباسىن ۇسىنعان. ال تۇلكىباس اۋدانىنىڭ ت.رىسقۇلوۆ اتىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتىڭ 10 سىنىپ وقۋشىسى باقىتجان مارات ۇلىنىڭ «تابيعي بوياۋ قوسىلعان كراحمال مەن ءسۇت اقۋىزى نەگىزىندەگى بيوپلاستيك ازىرلەۋ» جوباسى, جەتىساي اۋدانىنىڭ №55 «جەڭىستىڭ 50 جىلدىعى» جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەبىنىڭ 8-سىنىپ وقۋشىسى اقبەردى باقداۋلەتتىڭ «سمارتفون ارقىلى كۇبى ءپىسۋ» جوباسى اۋىل جاستارىنىڭ اراسىنان بولاشاق عالىمدار مەن يننوۆاتورلاردى ەرتە باستان انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ء«بىلىم كەلەشەگى: ادال ازامات, كاسىبي مامان» تاقىرىبىنداعى تامىز كونفەرەنتسياسىندا قالا جانە اۋىل مەكتەبىندەگى ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىن تەڭەستىرۋدى ماڭىزدى مىندەت رەتىندە اتاپ كورسەتتى. «بالانىڭ ءبارى بىردەي. اۋىل بالاسى مەن قالا بالاسىنىڭ ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگى دە بىردەي بولۋى كەرەك», دەدى پرەزيدەنت. وسى ماڭىزدى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار ناتيجەسىندە وبلىستاعى اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ بالالارى رەسپۋبليكالىق جالپى پاندەر وليمپياداسىندا دا وتە جوعارى ناتيجە كورسەتىپ وتىر. مىسالى, 2025 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا استانادا وتكەن اۋىل مەكتەپتەرى وقۋشىلارىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق وليمپيادانىڭ قوعامدىق-گۋمانيتارلىق باعىتىندا تۇركىستان وبلىسىنىڭ كومانداسى جوعارى ناتيجە كورسەتىپ, «ەڭ ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا» اتاعىن جەڭىپ الدى. 2025–2026 وقۋ جىلىندا وبلىس بويىنشا وليمپياداعا قاتىسۋعا 21 516 وقۋشى تىركەلگەن, بۇل وڭىردەگى بىلىمگە دەگەن زور قۇشتارلىقتى دالەلدەيدى. اۋىل بالالارى تەك گۋمانيتارلىق ەمەس, سونىمەن قاتار جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتتار بويىنشا دا جۇلدەلى ورىنداردان كورىنىپ كەلەدى. اتاپ ايتساق, وتىرار اۋدانى, كوكساراي اۋىلىنداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى مەكتەپتىڭ وقۋشىسى ۇلتۋ قالدىباي اعىلشىن تىلىنەن ەڭ جوعارى ناتيجە كورسەتىپ, ءى ورىندى يەلەندى. تۇلكىباس اۋدانى, جاسكەشۋ اۋىلىنداعى س.سەيفۋللين مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى بالاۋسا امانگەلدى ينفورماتيكا پانىنەن وتە جوعارى ناتيجەمەن ءى ورىن الدى. قازىعۇرت اۋدانى, قارجان اۋىلىنىڭ 1 مامىر جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتىڭ وقۋشىسى ايشا مۇقتارقىزى فيزيكا پانىنەن ءىى ورىندى يەلەندى, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى عالىمجان ورىنوۆ.
ءبىلىم ساپاسىنىڭ 3 جىل ىشىندەگى ديناميكاسىنا تالداۋ جاساۋ ناتيجەسىندە ءوسۋ ءۇردىسى بايقالعان. حالىقارالىق مەكتەپتەرگە ارنالعان PISA- 2024 (PBTS) زەرتتەۋىنە وبلىس بويىنشا 147 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنان 5 840 ءبىلىم الۋشى قامتىلعان. زەرتتەۋ ناتيجەسى بويىنشا ورتاشا كورسەتكىشتەن +34 بالعا جوعارى بولدى. ءبىلىم باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, جاراتىلىستانۋ ساۋاتتىلىعى بويىنشا ورتاشا كورسەتكىش 12 بالعا تومەندەگەن, ال ماتەماتيكا ساۋاتتىلىعى بويىنشا 65 بالعا جوعارى, وقۋ ساۋاتتىلىعى بويىنشا 46 بالعا جوعارىلاۋ انىقتالدى. وبلىس كولەمىندە ءۇش باعىت بويىنشا اۋىل مەكتەپتەرى جوعارى ناتيجەلەر كورسەتكەن. اتاپ ايتقاندا وقۋ ساۋاتتىلىعى: قالا – 428,5 , اۋىل – 504 (ورتاشا بالى – 393,8); ماتەماتيكالىق ساۋاتتىلىق: قالا – 383,55, اۋىل – 391,8 (ورتاشا بالى – 456,2); جاراتىلىستانۋ ساۋاتتىلىعى: قالا – 365,94 , اۋىل – 379 (ورتاشا بالل – 377,1). بۇل كورسەتكىشتەر دە ءبىراز جايتتى اڭعارتادى. جالپى, اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى جويۋ ماقساتىنداعى «اۋىل مەكتەبى – ساپا الاڭى» جوباسىنا بيىل قاڭتاردان باستاپ 24 تىرەك, 79 شاعىن جيناقتى مەكتەپ بەكىتىلدى. «جول كارتاسى اياسىندا تىرەك مەكتەپتەرگە بەكىتىلگەن شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا قارقىندى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر. سونداي-اق وبلىستا ورتا ءبىلىم مەكەمەلەرىن تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كومپيۋتەرلىك كابينەتتەردى ءتيىستى دەڭگەيدە جابدىقتاۋ, وقۋ سىنىپتارىنا ينتەراكتيۆتى تاقتالارىن ورناتۋ جانە قوسىمشا مەكتەپتە قولداناتىن نوۋتبۋك, پلانشەت سىندى قۇرىلعىلاردىڭ جەتكىلىكتىلىگى مەن جارامدىلىعى تۋرالى تالداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جۇمىستى باقىلاۋ جانە مونيتورينگىلەۋ باعىتىندا ءبىلىم باسقارماسىندا جي ەنگىزۋگە جاۋاپتى مامان, وبلىستىق ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ ورتالىعىندا جاۋاپتى باسشى ورىنباسارى بەكىتىلدى. وبلىستىق ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ ەرەجەسىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, ء«بىلىم مازمۇنىن تالداۋ جانە تسيفروۆيزاتسيا» ءبولىمىنىڭ قۇرىلىمىنا «جاساندى ينتەللەكت» فۋنكتسيونالدىق قىزمەتتەرى ەنگىزىلدى. بيىل ءوڭىردىڭ 12 850 پەداگوگىن بىلىكتىلىك ارتتىرۋ كۋرستارىنان وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالار تىزىمىندە «تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋ» كۋرسى بار. وعان قوسا, وبلىستا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاڭا ادىستەمەلەردى ەنگىزۋ ءۇشىن جاڭا وقۋ جىلىندا مەكتەپتەردە قاناتقاقتى جوبا رەتىندە «BilimLand», «Bilim.app», «EDUSER», «WONK» پلاتفورمالارى جۇمىس ىستەۋدە», دەيدى عالىمجان ورىنوۆ.
بۇگىندە وبلىس بويىنشا 1 116 مەكتەپتە 556 862 وقۋشى ءبىلىم الىپ ءجۇر. ال قوسىمشا بىلىممەن قامتىلعان وقۋشىلاردىڭ جالپى سانى – 472 347. ياعني وبلىستاعى بالالاردىڭ باسىم بولىگى ءتۇرلى باعىتتاعى ۇيىرمەلەر مەن سەكتسيالارعا تارتىلعان. مىسالى, كوركەمدىك-ەستەتيكالىق باعىت بويىنشا وبلىس اۋماعىنداعى 2 966 ۇيىرمەدە
184 405 وقۋشى قامتىلعان. بۇل باعىتتاعى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى ارقىلى 29199 بالا قامتىلعانى تىركەلگەن. پىكىرسايىس قوزعالىسى اياسىندا 864 كلۋب جۇمىس ىستەيدى, وعان 33 200 وقۋشى قاتىسىپ ءجۇر. سونىمەن قاتار مەكتەپ پارلامەنتى قىزمەتى 838 مەكتەپتە ۇيىمداستىرىلىپ, 77 319 وقۋشىنى قامتىعان. سپورتتىق باعىتتا وبلىس بويىنشا 6 161 سپورت ۇيىرمەسى مەن سەكتسياسى جۇمىس ىستەيدى. اتالعان سەكتسيالار ارقىلى 146 913 وقۋشى تۇراقتى تۇردە سپورتپەن شۇعىلدانۋدا. باسقارما باسشىلىعى الداعى ۋاقىتتا ۇيىرمەلەر سانىن ارتتىرۋدى, اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردە جاڭا باعىتتار اشىپ, تسيفرلىق, تەحنيكالىق ۇيىرمەلەردى كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا بيىل 215 531 بالا ءبىر رەتتىك تەگىن تاماقتانۋ قۇقىعىنا يە. ونىڭ ىشىندە – 60 770 بالا وسال توپ وتباسىدان, 154 761 وقۋشى باستاۋىش سىنىپتا ءبىلىم الادى. مينيسترلىك تالاپتارىنا سايكەس, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى تاراپىنان اس ءمازىرى دايىندالىپ, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا جولدانعان. دەگەنمەن بۇل باعىتتا كەمشىلىكتەر دە جوق ەمەس. بالا قۇقىعىن قورعاۋ ماقساتىندا مەكتەپ اسحانالارىنىڭ ءتيىستى تالاپتارعا سايكەستىگىنە تالداۋ جۇرگىزگەن وبلىستىق پروكۋراتۋرا دەرەگىنشە, 70 مەكتەپتە سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق قورىتىندىسىز قىزمەت اتقارىلىپ كەلگەنى انىقتالدى. بۇگىندە 12 مىڭنان اسا بالا ءبىلىم الاتىن 50 مەكتەپ تەكسەرۋ قورىتىندىسىن العان. مەكتەپتەردىڭ اكىمشىلىگى مەن كاسىپكەرلەر اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلىپ, ولارعا 7 ميلليون تەڭگەدەن اسا ايىپپۇل سالىنعان.
تۇركىستان وبلىسى
