«تاراز» پرەمەر-ليگاعا قاشان ورالادى؟

جامبىل فۋتبولى دەسە, ءا دەگەندە اتى اڭىزعا اينالعان تۇل­عالار ويعا ورالادى. كەڭەستىك كەزەڭدە الماس قىلىشتاي جارقىلداعان سەيىلدا بايشاقوۆ جامبىل فۋتبولىنىڭ مەرەيىن اسىرعانى جۇرت جادىنان وشپەيتىنى داۋسىز. اۋليەاتا جەرىنەن تۇلەپ ۇشقان ساڭلاق الماتىنىڭ «قايراتى» ساپىندا 300-گە جۋىق ماتچقا قاتىسىپ, الاتاۋ باۋ­رايىن­داعى ۇجىمنىڭ نامىسىن ابىرويمەن قورعاعانىن بايىرعى جانكۇيەرلەر ءالى كۇنگە دەيىن تامسانا ايتادى.

اڭىز فۋتبولشىلاردىڭ مەكەنى ەدى...

قاراتاۋدان قاناتىن قومداپ ۇشىپ, الاتاۋدا جۇلدىزى جانعان تاس قامال قورعاۋشىنىڭ قازاق فۋتبولىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى وراسان زور. ۋاقىتىندا «قايراتتىڭ» كاپيتانى, تالاي كلۋبتىڭ باپكەرى, فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى رەتىندە دە ءوز جولىن سالعان, قايراتكەرلىك قىرىمەن دارالانعان بايشاقوۆتىڭ قازاق فۋتبولىنىڭ اڭىزى ەكەنى داۋسىز.

تارازدان شىققان دارابوزدار ءوڭىر فۋتبولىنىڭ عانا ەمەس, ەل فۋتبولىنىڭ وركەندەۋىنە دە سۇبەلى ۇلەس قوستى. ۆايت تالعاەۆ, ۆاحيد ماسۋدوۆ باستاعان سايىپ­قىرانداردىڭ ءىزىن جالعاعان ەۆگەني ياروۆەنكو­نىڭ دا دارا جولى بار. كەڭەس وكىمەتى كەزىندە اتاعى دۇركىرەگەن بۇل ۇشتىك­تىڭ قايسىسى بولسىن جاسىل الاڭدا ايرىقشا شەبەرلىگىمەن, تەحنيكاسىمەن تولايىم تابىسقا جەتتى.

ەۆگەني ياروۆەنكو دەسە, جۇرت جادىنا 1988 جىلعى سەۋل وليمپياداسى ورالاتىنى انىق. العاشقى ويىندا كسرو قۇراماسى الاڭ قوجايىندارىمەن 0:0 ەسەبى­مەن تەڭ تۇسكەن سوڭ, بۇل ۇجىمنىڭ وليمپيادادا تولايىم تابىسقا جەتەتىنىنە كۇمانمەن قاراعاندار جەتكىلىكتى ەدى. ءتىپتى توپ­تىق كەزەڭنەن وتە المايدى دەپ دول­بارلاعاندار دا بولدى.

ايتسە دە, جەنيا ياروۆەنكو جۇرتتىڭ-گۋ-گۋ اڭگىمەسىنە قۇلاق اسقان جوق. كاسىبي فۋتبولشى رەتىنلە جاسىل الاڭدا ءوز مىندەتىن مۇلتىكسىز ورىندادى. كەلەسى كەزدەسۋلەردە كسرو جىگىتتەرى ارگەنتينا ەلىنىڭ ساڭلاقتارىن 2:1 ەسەبىمەن, اقش قۇراماسىن 4:0 ەسەبىمەن تالقانداپ, جانكۇيەرلەردى ءبىر جەلپىنتىپ تاستادى.

توپتىق كەزەڭنەن مۇدىرمەي وتكەن كسرو قۇراماسى شيرەك فينالدا اۋستراليانى 3:0 ەسەبىمەن ەڭسەردى. جارتىلاي فينالدا يتاليا قۇراماسى مەن كسرو جىگىتتەرى جانكۇيەرلەرگە جان الىسىپ, جان بەرىسكەن تارتىستى كەزدەسۋدى تارتۋ ەتتى. ەكىنشى كەزەڭدە ەسكەرتۋ قاعازىن العان الەكسەي چەرەدنيكتىڭ ورنىنا شىققان ەۆگەني ياروۆەنكو ءوزىن دالەلدەيتىن مۇمكىندىكتى بارىنشا ۇتىمدى پايدالاندى. سول قاپتال­داعى قورعاۋشى رەتىندە ءوز مىندەتىن ابىرويلى اتقاردى. اقىرى كسرو قۇراماسى قارسىلاسىنان 2:0 ەسەبىمەن ايلاسىن اسىرىپ, فينالعا شىقتى.

برازيليا قۇراماسىنا قارسى ويىن ياروۆەنكونىڭ جۇلدىزىن جاقتى. دودانىڭ ۇزدىك سۇرمەرگەنى فارياستى (روماريو) تۇساپ ۇستاپ, ءوزىن شىن مانىندە تاس قامال قورعاۋشى ەكەنىن كورسەتتى. قوسىمشا ۋاقىتتا يۋري ساۆيچەۆ سوققان گولدىڭ ارقاسىندا كسرو كومانداسى وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. وسى ناتيجەنىڭ ارقا­سىندا ەۆگەني ياروۆەنكو كسرو-نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى اتاعىن الدى. 

جاڭا بۋىن اتويلاعان شاق

جامبىل فۋتبولىنىڭ جەڭىستى جورى­عى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ باستاپقى كەزەڭىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. اۋەلى «فوسفو­ريت» اتاۋىمەن توپقا تۇسكەن جامبىلدىق كوماندا 1992–1993 جىلدارى ەل كۋبوگىنىڭ فينالىنا شىقسا, 1994 جىلى سارى قۇرلىقتىڭ ۇزدىك سەگىز ۇجىمىنىڭ قاتارى­نان كورىندى.

ءيا, الا دوپقا اڭسارى اۋعان جامبىلدىق جانكۇيەرلەر «تاراز» فۋتبول كلۋبىنىڭ وتىز جىل بۇرىنعى ايرىقشا قارقىنىن ساعىناتىنى راس. 1995 جىلى اۋليەاتالىق كلۋب ەل چەمپيوناتىندا كۇمىستەن القا تا­عىنسا, اراعا جىل سالىپ سول كەزدەگى سۋپەر­­ليگا چەمپيونى بولدى. كەلەسى ماۋسىم­دا ەكىنشى رەت كۇمىس مەدال يەلەنگەن كوماندا فۋتبولشىلارىنىڭ جان­كەش­تىلىگى كىمنىڭ جادىنان شىقسىن؟ سول جىل­دارى ءوڭىردى باسقارعان اكىم امالبەك تشانوۆتىڭ «تارازعا» زور قولداۋ كور­سەت­كەنىن جانكۇيەرلەر ءالى كۇنگە دەيىن مايىن تامىزىپ اڭگىمەلەيدى.

كاسىبي مانسابىندا وننان استام فۋتبول كومانداسىنىڭ ساپىندا جاسىل الاڭعا شىققان مارقۇم ولەگ ليتۆينەنكونىڭ دا تەحنيكالىق شەبەرلىگى مەن شابۋىلداعى تاماشا ويىن ۇلگىسى ەشقاشان جانكۇيەرلەر جادىنان شىقپايتىن شىعار. ول كاسىبي مانسابىنىڭ سوڭىندا دا تۋعان جەرىنە كەلدى. ءوز كومانداسىنىڭ نامىسىن ابىرويمەن قورعادى.

ەل چەمپيوناتىنداعى ۇزدىك شابۋىلشى­لاردىڭ ءبىرى بولعان ولەگ ليتۆينەنكو جاسىل الاڭدا قاي كەزدە دە كاسىبيلىگىمەن دارالانعان ەدى. ودان بولەك ەل چەمپيوناتىندا 142 گول سوققان نۇركەن مازباەۆ, قارسىلاستىڭ قاقپاسىن 131 مارتە ءدال كوزدەگەن مۇرات تىلەشەۆ سەكىلدى سۇرمەرگەن ويىنشىلاردىڭ دا ەسىمدەرى كلۋب تاريحىندا التىن ارىپتەرمەن جازىلدى.

كلۋبتى جاتتىقتىرعان ماماندار ۇجىم ورلەگەن كەزدە دە, ناتيجەسى قۇلدىراعان شاقتا دا تالانتتى فۋتبولشىلاردىڭ تىنىسىن اشۋدان تانعان جوق. ۇلان قونىسباەۆ, باۋىرجان يسلامحان, باقتيار زاينۋتدينوۆ, ەركەبۇلان سەيداحمەت سەكىلدى تالانتتى فۋتبولشىلاردىڭ ەسىم سويىن تىزە بەرۋگە بولادى. وسىلاردىڭ ىشىندە ەرەكشە تالانتىمەن كوزگە تۇسكەن باقتيار ءزاينۋتدينوۆتىڭ ءجونى ءتىپتى بولەك.

سول باقتيار زاينۋتدينوۆ ۇلتتىق قۇراما ساپىندا دا ءوزىنىڭ شىن شەبەر ەكەنىن دالەلدەپ ءجۇر. ۇزدىك سۇرمەرگەن دە اتاندى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, «تاراز» فۋتبول كلۋبىن تالانتتاردى دايارلايتىن اكادەميا دەسەك تە بولادى. ال باقتيار زاينۋتدينوۆ «تاراز» فۋتبول كلۋبىندا دوپ تەۋىپ جۇرگەن كەزدە, ياعني 2017 جىلى «قازاقستاننىڭ ەڭ ۇزدىك جاس فۋتبولشىسى»» اتالىمى بويىن­شا جىل قورىتىندىسىندا جەڭىم­­پاز اتانعانىن جۇرت­شى­لىق جادىنان شىعارعان جوق. 

ونەگە بولاتىن كەزەڭ

ساعىمعا اينالعان 1997 جىلدان كەيىن «تاراز» فۋتبول كلۋبى­نىڭ جانكۇيەرلەرى كوماندانىڭ تابىستى ناتيجەسىن اڭساۋمەن ءجۇر. ۇجىم­نىڭ ويداعىداي ويىن ورنەگىن كورسەتە ال­ماعانىنا رەنجىگەندەر دە جەتكى­لىكتى ەدى. ولاردىڭ رەاكتسياسىن ورتالىق ستا­ديونداعى ويىنداردان دا بايقايتىنبىز. ايتكەنمەن, كلۋبتىڭ شىن جانكۇيەرلەرى «تارازدىڭ» ايتەۋىر ءبىر كۇنى جەڭىستى جورىقتى باستايتىنىنا سەندى. 2004 جىلى ولاردىڭ سەنىمى اقتالدى.

سول ماۋسىمدا كوپشىلىك «تاراز» فۋتبول كلۋبى قانداي دا ءبىر تابىسقا قول جەتكىزەدى دەپ ويلاماعانى انىق. الايدا كوماندانىڭ جەيدەسىن كيگەن جامپوزدار جەڭىسكە دەگەن ەرەكشە تالپىنىستىڭ ارقاسىندا ەل كۋبوگىن ۇتىپ الۋعا بارىن­شا تىرىسىپ باقتى. ءدال وسى جىلى قازاقستان كۋبوگى جولىنداعى الامان ەشقانداي ۇجىمعا وڭاي سوققان جوق. ويتكەنى دودادا 45 كوماندا توپقا ءتۇسىپ, كۋبوك جەڭىمپازى اتانۋدان ءۇمىتتى بولعان ەدى. بارلىق ۇجىم جىگىتتەرى جەڭىمپاز اتانۋ جولىندا بارىن سالدى. ءار جۇپتىڭ جەڭىمپازى شيرەك فينالعا دەيىن ءبىر عانا ويىننىڭ ناتيجەسىمەن انىقتالدى. شيرەك فينالعا جەتكەن كوماندالار عانا ەكى كەزدەسۋ وتكىزۋگە مۇمكىندىك الدى.

قازاقستان كۋبوگىن جەڭۋ جولىنداعى «تارازدىڭ» جورىعى باستالماي جاتىپ اياق­تالۋى مۇمكىن ەدى. 1/16 فينالدىق باسەكەدە «تاراز» فۋتبولشىلارى پاۆلو­دار­دىڭ «ەرتىس» فۋتبول كلۋبىنا قارسى جاسىل الاڭعا شىقتى. ءدال سول جىل­دارى «ەرتىستىڭ» «تارازعا» قاراعاندا ءباسى دە, دەسى دە باسىم بولاتىن. بۇل كەزدەسۋ نەگىزگى ۋاقىتتا دا, قوسىمشا ۋاقىتتا دا 0:0 ەسەبىمەن تەڭ اياقتالدى. پەنالتي سەرياسى جانكۇيەرلەردىڭ جۇيكەسىنە شي جۇگىرتكەنى انىق. بىراق بۇل كۇنى دالدىك جاعىنان «ەرتىس» فۋتبولشىلارىنا قاراعاندا باسىمدىققا يە بولعان «تاراز» فۋتبولشىلارى 6:5 ەسەبىمەن جەڭىسكە جەتىپ, جانكۇيەرلەرىن قۋانتىپ تاستادى.

ال 1/8 فينالدا «تاراز» فۋتبول كلۋبى اقتوبەنىڭ «اقتوبە جاس» كومانداسىن بۇيىم قۇرلى كورگەن جوق. جاس فۋتبولشىلاردان جاساقتالعان ۇجىمدى 9:1 ەسەبىمەن تاس-تالقان ەتىپ ۇتىپ, شيرەك فينالدىڭ جولداماسىن يەلەندى. شيرەك فينالدا «اقتوبە-لەنتو» (قازىرگى «اقتوبە»), جارتىلاي فينالدا «اتىراۋ» كلۋبتارىنان ايلاسىن اسىرعان «تاراز» فينالدا الماتىنىڭ «قايراتىنا» قارسى جاسىل الاڭعا شىقتى. شەشۋشى ويىن تارازدا ءوتتى.

ورتالىق الاڭداعى ءبىز كورگەن سوڭعى انشلاگ وسى ويىندا تىركەلدى. تۇڭعىش رەت تاراز تورىندە وتكەن قازاقستان كۋبوگى فينالىندا «تاراز» جەڭىستى ج ۇلىپ الدى. كەزدەسۋدىڭ 44-مينۋتىندا نۇركەن ­ماز­باەۆ سوققان جەڭىستى گول جانكۇيەرلەردى جەلپىنتتى. ەندى, مىنە, جۇلدەنىڭ ماڭىنا جۋىماعالى 20 جىلدان استى. 

جامبىل تۇلەكتەرىنىڭ قارقىنى كۇشتى

تاياۋدا عانا «تاراز» فۋتبول كلۋبىنىڭ پرەزيدەنتى قىزمەتىنە تاعايىندالعان ديدار سىدىقبەكتىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا كلۋبتىڭ جەڭىستى جورىعىن قايتا جالعاۋ ماقساتىندا ماڭىزدى ستراتەگيالىق شەشىمدەر قابىلدانعان.

«تاراز» فۋتبول كلۋبىن جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەر پرەمەر-ليگادان كورگىسى كەلەتىنىن بىلەمىز. سول ءۇشىن ناقتى ستراتەگيالىق قادامداردى قولعا الىپ وتىرمىز. كوڭىل قۋانتارلىق جايت, كلۋبتان تۇلەپ ۇشقان كوپتەگەن فۋتبولشى تۋعان جەرگە ورالىپ جاتىر. ولاردىڭ قاتارىندا باۋىرجان بايتانا, جاقىپ قوجامبەردى, بەرىك ايتباەۆ, نۇرلان دايىروۆ, الىشەر سۇلەي سەكىلدى ساڭلاقتار بار.

قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس فۋتبولدى كوممەرتسيالاندىرۋ ماڭىزدى بولىپ تۇر. سول باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرىپ جاتىرمىز. الداعى ۋاقىتتا ناقتى ناتيجەسىن كورەمىز دەگەن ويدامىز», دەيدى كلۋب باسشىسى.

ال كلۋبتىڭ باس مەنەدجەرى مۇرات اعىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وتكەن ماۋسىمدا ۇجىم لەگيونەرسىز توپقا تۇسكەن. 18–33 جاس ارالىعىنداعى اياقدوپ شەبەرلەرىنىڭ ءبارى وتاندىق فۋتبول مەكتەبىنىڭ تۇلەكتەرى ەكەن.

«كلۋب باسشىلىعى وسى ماۋسىمدا ءبىرىنشى ليگادا ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنىپ, 2027 جىلى پرەمەر-ليگاعا ورالۋدى ماق­سات ەتىپ وتىر. قازىرگى كەزدە سول باعىتتا ناق­تى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. كلۋب ويىن­شىلارى دا مۇنى تۇسىنەدى», دەيدى مۇرات جۇماقوجا ۇلى.

تاياۋدا ۇجىمعا ايگىلى فۋتبولشى ۇلان قونىسباەۆ كەلىپ قوسىلدى. وزگە دە ويىنشىلار كوماندا ساپىن تولىقتىرىپ جاتىر. سوعان قاراعاندا ۇجىم باسشىلىعى «تاراز» فۋتبول كلۋبىن پرەمەر-ليگاعا شىعارۋعا شىنداپ بەكىنگەن سەكىلدى. ازىرگە ءسوز جۇزىندە ءبارى كەرەمەت بولىپ تۇر. ءىس جۇزىندە قانداي ناتيجە بولارىن ۋاقىت كورسەتە جاتار.