كەڭەستە ينۆەستيتسيالاردى سۇيەمەلدەۋدىڭ جاڭا ەكوجۇيەسىنىڭ بىرىڭعاي قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋعا قاتىستى ۇكىمەت, باس پروكۋراتۋرا, ۇلتتىق كومپانيالار مەن وزگە دە ۇيىمدار جۇرگىزىپ جاتقان جۇمىستار قارالدى.
«پرەزيدەنت بارلىق مەملەكەتتىك ورگان مەن ۇيىمنىڭ الدىنا ساپالى ينۆەستيتسيالار اعىنىن ارتتىرۋ مەن قوسىلعان قۇنى جوعارى سەرپىندى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن قويدى. ينۆەستيتسيالىق ساياساتتىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى وزەكتەندىرىلدى. قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاستىرۋ, ءونىمدى ەڭبەكتى ىنتالاندىرۋ, ينۆەستور قۇقىعىن قورعاۋ, جۇزەگە اسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭىندە ەلگە ماڭىزدى جوبالاردى قولداۋ ماقساتىندا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋىمىز قاجەت», دەدى ولجاس بەكتەنوۆ.
قويىلعان مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋگە مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ ينۆەستيتسيا تارتۋ مەن جاڭا جوبالار پورتفەلىن قالىپتاستىرۋ تاسىلدەرى قايتا قارالدى. اتاپ ايتقاندا, ينۆەستورلاردى نىسانالى تۇردە تارتۋدى كۇشەيتۋدى, سونداي-اق الدىن الا ازىرلەنگەن ءارى كەلىسىلگەن پاكەت تۇرىندە «ينۆەستيتسياعا تاپسىرىس» قالىپتاستىرۋدى كوزدەيتىن پرواكتيۆتى مودەلگە كوشۋ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين وتكەن جىلى نەگىزگى كاپيتالعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 22,7 ترلن تەڭگەنى قۇراعانىن باياندادى. بيىل 31,5 ترلن تەڭگە دەڭگەيىندە نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار بويىنشا نىسانالى باعدار بەلگىلەنىپ, ال تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار اعىنى – 25,5 ملرد دوللار. 1,1 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرىپ, 16 ترلن تەڭگەگە 475 ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپتى.
بۇگىندە ۇلتتىق تسيفرلىق ينۆەستيتسيالىق پلاتفورمادا جۇزەگە اسىرۋ ساتىسىندا جالپىۇلتتىق پۋلدىڭ قۇنى 74,5 ترلن تەڭگە بولاتىن 1 047 جوباسى تۇر. بىلتىرعى جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2,49 ترلن تەڭگەگە 273 جوبا ىسكە قوسىلدى. ال جالپى العاندا, ينۆەستيتسيالىق ساياسات تۇجىرىمداماسىنا سايكەس ينۆەستيتسيالار كولەمىن 3 ەسە ۇلعايتۋ قاجەت.
شەتەلدىك ينۆەستورلار تارتۋ ءىسىن نىعايتۋ تۋرالى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆ باياندادى. ول ينۆەستورلاردى نىسانالى تۇردە تارتۋ مەن ينۆەستيتسيالىق ۇسىنىستاردى قالىپتاستىرۋعا قاتىستى ناقتى جۇمىس ناتيجەلەرىنەن مىسالدار كەلتىردى. ولاردىڭ اراسىندا «CHN Corporation» (قاراعاندى وبلىسىنداعى كومىر-حيميا كەشەنى, قۇنى – 4 ملرد دوللار), «Roca Group» (قىزىلوردا وبلىسىنداعى جۋىناتىن بولمەگە ارنالعان سانتەحنيكا مەن جيھاز وندىرەتىن زاۋىت, قۇنى – 70 ملن دوللار), «Fufeng Group» (جامبىل وبلىسىنداعى جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەۋ زاۋىتى, قۇنى – 800 ملن دوللار), «UBM Group» (قوستاناي مەن الماتى وبلىستارىنداعى قۇراما جەم دايىنداۋ زاۋىتتارى, قۇنى – 58 ملن دوللار), «Shandong Yuwang Industrial» (سويانى تەرەڭ وڭدەۋ جوباسى, قۇنى – 250 ملن دوللار) كومپانيالارى بار. سونداي-اق حالىقارالىق كونسۋلتانتتارمەن بىرلەسىپ باسىم باعىتتار بويىنشا ينۆەستيتسيالىق ۇسىنىستار ازىرلەنگەنى ايتىلدى. «Kazakh Invest» ۇك-نىڭ گەرمانيا, اقش, قحر, قاتار, رەسەي, تۇركيا مەن مالايزيا سياقتى نەگىزگى باعىتتاردا وكىلدىكتەرىن ورنالاستىرىپ, شەتەلدىك وكىلدىكتەردى اشۋ جۇمىسى كۇشەيتىلىپ جاتىر.
بۇعان قوسا جيىن بارىسىندا ينۆەستورلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ مەن جوبالاردى سۇيەمەلدەۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىكتەرىن نىعايتۋ جونىندەگى شارالار قارالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي باس پروكۋراتۋرانىڭ زاڭسىز اكتيۆتەردى قايتارۋ كوميتەتى ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى بولىپ قايتا قۇرىلدى, ال ينۆەستيتسيالىق ومبۋدسمەننىڭ فۋنكتسيالارى باس پروكۋرورعا جۇكتەلدى.
پرەمەر-مينيستر بۇل ەلىمىزدەگى كاپيتالدىڭ قۇقىقتىق قورعالۋىن كۇشەيتۋگە ءتيىس ماڭىزدى قادام ەكەنىن ايتتى. ۇكىمەت وسى جاڭا ينستيتۋتپەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى تولىق قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. ءوز كەزەگىندە باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆ جەرگىلىكتى جەرلەردە ينۆەست-پروكۋرورلار جۇمىس ىستەي باستاعانىنا توقتالدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا قاتىستى پروكۋراتۋرا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سۇيەمەلدەيدى. ءبىز ورىندالۋى مىندەتتى الدىن الا جازباشا ەسكەرتۋلەر مەن نۇسقاۋلار بەرەمىز. بۇل وتە ماڭىزدى. ينۆەستورلاردى قورعاۋ ماقساتىندا حالىقارالىق قۇقىقتىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قىزمەتتى ۇيلەستىرەمىز ءارى جۇزەگە اسىرامىز. مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە بارلىق ينۆەستيتسيالىق جوباعا تەكسەرۋ جۇرگىزەمىز. تۇتاس كورىنىسى ايقىندالعان سوڭ, بارلىق جوبانى جەدەل سۇيەمەلدەۋگە كوشەمىز», دەدى ب.اسىلوۆ.
بۇگىندە اكىمشىلىك قىسىمدى تومەندەتۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى «پروكۋرورلىق سۇزگى» بولىپ وتىر. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 27 مىڭ شەشىمى زەردەلەنىپ, مىڭنان استام نەگىزسىز باستاما كەيىن قايتارىلعان, 500-گە جۋىق اكىمشىلىك ءىس جۇرگىزۋ جويىلىپ, 400 زاڭسىز تەكسەرۋ توقتاتىلىپتى. وزگە دە 200 شەكتەۋ شارالارىن قولدانۋعا جول بەرىلمەگەن. جالپى العاندا, بۇل شارالار ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن بولعان سوت داۋلارىن 30%-عا, اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق تۋرالى ىستەردىڭ 10%-عا, قىلمىستىق ىستەردىڭ 2 ەسە تومەندەۋىنە ىقپال ەتكەن.
ماڭىزدى باعىت رەتىندە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى سۇيەمەلدەۋدى تسيفرلاندىرۋ شاراسى اتالدى. ول ءاربىر باستاماعا ونلاين رەجىمدە مونيتورينگ جاساۋعا ءارى تاۋەكەلدەر مەن كىدىرىستەردى ناقتى ۋاقىتتا انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتىنشە, سونىڭ ارقاسىندا 2 مىڭعا جۋىق ينۆەستوردىڭ ماسەلەسى شەشىلىپ, 25 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋعا جول اشاتىن 250 جوبا ىسكە قوسىلعان.
ولجاس بەكتەنوۆ ينۆەستورلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ مەن قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاستىرۋ بارلىق مەملەكەتتىك ورگاننىڭ, اسىرەسە بيزنەسپەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ الدىڭعى قاتارىندا تۇرعان ورگانداردىڭ ورتاق مىندەتى ەكەنىن ەسكەرتتى.
ء«اربىر شەتەلدىك نەمەسە وتاندىق ينۆەستور ءوز مۇددەلەرىنىڭ قورعالعانىنا, داۋلار ءادىل تۇردە شەشىلەتىنىنە, ال مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار اشىق ءارى بولجامدى ەرەجەلەر شەڭبەرىندە ارەكەت ەتەتىنىنە سەنىمدى بولۋعا ءتيىس. كوپتەگەن ماسەلەنىڭ ءتۇپ-تامىرى بيۋروكراتيا مەن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ۇدەرىستەردىڭ سوزبالاڭعا سالىنۋىندا جاتىر. ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا ينۆەستيتسيا سالۋعا دايىن ينۆەستوردىڭ بىرنەشە اي بويى قاراپايىم تەحنيكالىق شارتتاردى نەمەسە جەرگە قۇقىق بەلگىلەيتىن قۇجاتتاردى الا الماۋى – جول بەرىلمەيتىن جاعداي. بۇل – ەل ەكونوميكاسىنا تىكەلەي شىعىن», دەدى و.بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر «Kazakh Invest» ۇلتتىق كومپانياسى مەن اكىمدىكتەردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى سىن ايتتى. بۇگىندە وڭىرلەرگە جۇزەگە اسىرۋعا ۇسىنىلعان 25 جوبانىڭ ۇشەۋى عانا بەلسەندى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر. وسى ءۇشىن «Kazakh Invest» ۇك اق باسقارما توراعاسى سۇلتانعالي كەنجەقۇلوۆقا ەسكەرتۋ جاسالدى.
ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءۇش كۇندە قالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا قاتىستى بارلىق قاجەتتى شەشىمدەردى قابىلداۋدى تاپسىردى. ناقتى ناتيجە بولماعان جاعدايدا كىنالى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىگى قارالادى. ينۆەستورلار قىزمەتىنە كەدەرگى كەلتىرۋ فاكتىلەرىنە قاتىستى بارلىق ماتەريال باس پروكۋراتۋراعا جولداندى.
