تەڭگە مەن ءرۋبلدىڭ اراسى نەگە الىستاپ كەتتى؟

بۇعان دەيىن ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءاليا مولدابەكوۆا قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ۆاليۋتالىق نارىقتارى مۇلدەم ءارتۇرلى جاعدايدا جۇمىس ىستەيتىنىن اتاپ وتكەن بولاتىن. ونىڭ ايتۋىنشا, رەسەي ءرۋبلى ونىڭ ىرگەلى قۇنىن بۇرمالايتىن ەرەكشە سانكتسيالىق فاكتورلاردىڭ ىقپالىندا. مۇنداي جاعدايدا ونىڭ كۇرت اۋىتقۋى تەڭگە ءۇشىن باعدار بولا المايدى جانە اۆتوماتتى تۇردە KZT/USD باعامىنا اسەر ەتپەۋى ءتيىس. وسىلايشا, ەكى ەلدىڭ ۆاليۋتالارىن قارجىلىق «دەكۋپيرلەۋ» نارىق فاكتىسى عانا ەمەس, رەتتەۋشىنىڭ رەسمي ۇستانىمى دا بولدى.

2025 جىلعى ستاتيستيكالىق تالداۋ قورىتىندىلارى بويىنشا:

• تەڭگە باعامىنىڭ اقش دوللارىنا قاتىستى USD/RUB ديناميكاسىمەن بايلانىسى شامامەن 10,1%-دى قۇرادى, بۇل ءالسىز تەرىس كوررەلياتسيا رەتىندە جىكتەلەدى.
• جاھاندىق دوللار يندەكسىنە (DXY) تاۋەلدىلىك ايتارلىقتاي جوعارى بولىپ شىقتى – شامامەن 42,1%, بۇل ورتاشا كوررەلياتسيانى بىلدىرەدى
• تەڭگە الەمدىك ۇدەرىستەرگە الدەقايدا سەزىمتال بولا باستادى.

ەكونوميست رۋسلان سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل شاعىن اشىق ەكونوميكا ءۇشىن تابيعي نارسە: جاھاندىق بەلگىسىزدىك كەزەڭىندە دوللارعا قورعانىس اكتيۆى رەتىندە سۇرانىس ارتادى, قارجىلاندىرۋ شارتتارى قاتايتىلادى جانە دامۋشى ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارىنا قىسىم كۇشەيەدى.

تەڭگە باعامى قانشالىقتى تۇراقتى؟

جازعى سترەسس-تەست: وتىمدىلىك پەن ينتەرۆەنتسيا تاپشىلىعى

• جىلدىڭ ەڭ اۋىر كەزەڭى جاز ايلارى بولدى.
• شىلدە ايىندا دوللار باعامى 550 تەڭگەگە جەتتى, بۇل ۆاليۋتا نارىعىنداعى وتىمدىلىكتىڭ ۋاقىتشا تاپشىلىعىنىڭ سالدارى.

نەگىزگى فاكتورلار:

• ۆاليۋتا سۇرانىسى مەن ۇسىنىسى اراسىنداعى تەڭگەرىمسىزدىك;
• الىپساتارلىق قىسىم;
• بەلسەندىلىكتىڭ ماۋسىمدىق تومەندەۋى جاعدايىندا نارىقتىڭ تومەن تەرەڭدىگى.

قازاقستان ۇلتتىق بانكىنە تىكەلەي ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسياعا جۇگىنۋگە تۋرا كەلدى. بۇل رەتتە ىرگەلى جاعداي قولايلى بولىپ قالدى: مۇناي باعاسى تۇراقتى تۇردە باررەلىنە 70 دوللاردان استى, ال الەمدىك نارىقتا اقش دوللارىنىڭ السىرەۋى بايقالدى.

كۇزدە جاعداي تۇبەگەيلى وزگەردى.

قازاندا قازاقستان قور بيرجاسىندا (KASE) اقش دوللارىمەن ساۋدا-ساتتىق كولەمى جىل ىشىندەگى ەڭ جوعارى ماندەرگە جەتتى. ءدال وسى كەزەڭدە تەڭگە باعامى قىسقا مەرزىمگە ءبىر دوللار ءۇشىن 549,2 دەيىن السىرەدى.

ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور نەگىزگى ءرول اتقاردى. ۆاليۋتا رىنوگىنىڭ شەكتەۋلi تەرەڭدiگi جاعدايىندا iرi قاتىسۋشىلاردىڭ وپەراتسيالارى تiپتi بەيتاراپ سىرتقى جاعدايدا دا سۇرانىس پەن ۇسىنىس بالانسىن تەز وزگەرتۋگە قابiلەتتi.

بۇل فاكتور تەڭگەگە ەكسترەمالدىق ماندەردەن ارىلىپ قانا قويماي, ورنىقتى نىعايتۋ ايماعىندا جىلدى اياقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى.

جىل قورىتىندىسىن شىعارا وتىرىپ, رۋسلان سۇلتانوۆ 2025 جىلى تەڭگە جاھاندىق نارىق پەن وتىمدىلىكتىڭ ىشكى اعىندارىنىڭ ەرەجەلەرى بويىنشا ءومىر سۇرگەنىن اتاپ ءوتتى.

ونىڭ تراەكتورياسىنا ءبىر مەزگىلدە:

• ماۋسىمدىق تولەمدەر جانە بيۋدجەتتىك تسيكلدەر;
• ىشكى نارىقتاعى سۇرانىس پەن ۇسىنىستىڭ ناقتى تەڭگەرىمى; 
• ءىرى ينستيتۋتسيونالدىق ويىنشىلاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرى ەندى.

ناتيجەسىندە تەڭگە ءبىر-ەكى فاكتوردىڭ «كەپىلى» بولۋدان ارىلدى جانە كۇردەلى, كوپ كومپونەنتتى قيسىنى بار ۆاليۋتاعا اينالدى.

تەڭگە نىعايدى, ۆاليۋتا نارىعى جانداندى: ۇلتتىق بانك 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسىن جاريالادى

ەكونوميكا ءالى دە بايلانىستا: رۋبل ايماعى ەشقايدا كەتپەدى

بۇل رەتتە ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىندا قازاقستان بۇرىنعىسىنشا رۋبلدىك ايماققا تەرەڭ ينتەگراتسيالانعان كۇيىندە قالىپ وتىر. ۇلتتىق بانكتىڭ 2025 جىلعى سالالىق شولۋى ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋلاردا رەسەي ءرۋبلىن پايدالانۋدىڭ ەداۋىر ۇلەسىن كورسەتەدى:

• وڭدەۋ ونەركاسىبى - كاسىپورىنداردىڭ 55,4%;
• قۇرىلىس - 40,5%;
• اۋىل شارۋاشىلىعى - 37,3%;
• ساۋدا - شامامەن 45% كومپانيالار رۋبل باعامىنىڭ اۋىتقۋىنىڭ تەرىس اسەرىن اتاپ ءوتتى.

بۇل دەگەنىڭىز ۆاليۋتالىق نارىقتاردىڭ اراسى اجىراسا دا, ەكونوميكالىق ءوزارا بايلانىس بۇرىنعىسىنشا جوعارى بولىپ قالاتىنىن بىلدىرەدى.

جىل قورىتىندىسى: قاراپايىم تاۋەلدىلىكتىڭ ورنىنا كۇردەلى ۆاليۋتا

2025 جىلدىڭ باستى قورىتىندىسى تەڭگەنىڭ ءبىر ۆاليۋتادان نەمەسە ءبىر سىرتقى فاكتوردان تۋىندى بولۋىن تۇبەگەيلى توقتاتقانى. ونىڭ كۋرسى ەندى بىردەن بىرنەشە دەڭگەيدىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسادى:

• جاھاندىق قارجىلىق ترەندتەر;
• ىشكى وتىمدىلىك;
• ماۋسىمدىق جانە بيۋدجەتتىك تسيكلدار;
• ءىرى ويىنشىلاردىڭ مىنەز-قۇلقى.

تەڭگە جاڭا كەزەڭگە ەندى – اناعۇرلىم كۇردەلى, بولجاۋعا بولمايتىن, بىراق دەربەس ۆاليۋتا رەتىندە ءوتتى. ءدال وسى تاۋەلسىزدىك ۆاليۋتا جىلىنىڭ باستى ناتيجەسى بولدى.

تەڭگەنى قورعاۋ

رۋبل ءۇشىن تاۋەكەلدەرمەن قاتار تەڭگە باعامىن قازاقستاننىڭ ۇلتتىق بانكى بەلسەندى تۇردە قولدايدى. ماقساتى – سالىستىرمالى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ جانە ينفلياتسيانىڭ جەدەلدەۋىن تەجەۋ, بۇل بازالىق مولشەرلەمەنى ارتتىرۋدى تالاپ ەتتى.

تەڭگە نىعايىپ جاتىر: ۇلتتىق بانك رەسمي مالىمدەمە جاسادى

ۇب ءۇش ساتىلى ستراتەگيانى پايدالانادى:

• بيۋدجەتتىك ترانسفەرتتەر ءۇشىن ۇلتتىق قوردان ۆاليۋتانى تۇراقتى ساتۋ (قاراشا ايىندا ونىڭ    كولەمى 600-700 ميلليون دوللاردى قۇرادى).
• ينفلياتسيالىق اسەردى بولدىرماۋ ءۇشىن ارتىق اقشا ماسساسىن الۋدى جالعاستىرۋ (قاراشادا 475 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق).
• جىل سوڭىنا دەيىن قوسىمشا 1,4 ترلن تەڭگە الۋ جوسپارلانىپ وتىرعان التىنمەن جاسالاتىن وپەراتسيالار دا ەميسسيالىق اسەردى تومەندەتۋگە باعىتتالعان.