ابدوللا اقىننىڭ ايتىلماعان قىرى

ورالدىق تاريحشى, پروفەسسور مۇرات سىدىقوۆ «يستوريا ي يستوريكي. حرونيكي ستالينسكوي ەپوحي» كىتابىندا (ورال, 2024) قازىرگى ماحامبەت وتەمىس ۇلى اتىنداعى باتىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرىلۋ تاريحىنا جان-جاقتى توقتالعان.

ءبىز بۇل ەڭبەكتەن 1932 جىلى 1-قازان­دا ورال قالاسىندا ەكىن­شى قازاق پەدا­گوگيكالىق ينستيتۋتى كسرو سوۆنار­كو­­مى­نىڭ جانە ۆكپ (ب) قازاق ولكەلىك كومي­تەتىنىڭ شەشىمىمەن اشىلعانىن كورەمىز.

ينستيتۋتتىڭ العاشقى ديرەكتورى شايح­يسلام بەكجانوۆتىڭ جاسى سول كەزدە نەبارى 29-دا ەكەن. وقۋ ورنىنىڭ العاش­قى ستۋدەنتتەرى نەگىزىنەن اۋىلدان كەلگەن قازاق جاستارى. 1932 جىلى 124 ستۋدەنت قابىلدانعان. 1933–1934 وقۋ ­جىلىن­دا ينس­تيتۋتتا 192 قازاق, 10 تاتار, 1 ورىس وقىپتى.

وسى تاڭداۋلىنىڭ ءبىرى – 17–18 جاستاعى جىمپي­تىلىق ابدوللا جۇماعاليەۆ.

جاڭا ينستيتۋتتىڭ وقۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋدا ءتۇرلى قيىندىق كەزدەسىپ, ستۋدەنتتەر قازاق تىلىندە وقىتاتىن وقى­تۋشى مەن قازاق تىلىندەگى وقۋلىقتار تاپشى ەكەن. ينستيتۋتتاعى ساناۋلى قازاق مۇعالىمدەرىنىڭ ءبىرى – الماتىدان جولدامامەن جىبەرىلگەن جاس مامان قاجىم جۇماليەۆ بولاتىن. ول سول كەزدە 25 جاس­تا ەدى. ۇستاز بەن شاكىرتتىڭ, ياعني ابدوللا مەن قاجىمنىڭ تانىستىعى سول كەزدەن باستالعان.

«جالىندى اقىن, جاۋجۇرەك باتىر» دەگەن ەستە­لىگىندە قاجىم جۇماليەۆ ورال­­داعى كۇندەرى, ادەبيەت ۇيىرمەسىنىڭ جۇمىسى, ابدوللا جۇماعاليەۆپەن قالاي تانىسقانى تۋرالى تولىق بايانداعان.

«ورالعا الماتىدان الا بارعان مەندەگى جانە ءبىر ۇلكەن مىندەت – وبلىستاعى قالام ۇستاي بىلە­تىندەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ادەبيەتشىلەر قۇرامىن ۇيىمداستىرۋ جۇمىسىنا باسشىلىق, كومەك ەتۋ ەدى. بۇل جۇمىستى ماعان قازاقستان جازۋشىلار وداعى تاپسىرعان. مەن وندا جازۋشىلار ۇيىمىنىڭ مۇشەسى بولاتىنمىن. سوندىقتان ءبىزدىڭ جازۋشىلار وداعى ماعان مىرزالىق جاساپ, ءالى جازۋشىلارى جوق, بار بولسا دا ەسىمدەرى بەلگىسىز ورال وبلىسىنا جازۋشىلار ۇيىمىنىڭ وكىلى ەتىپ بەلگىلەدى. كوعامدىق تاپسىرمانى قۋانا قابىلداپ, ىسكە كىرىستىم. سول وبلىستا بۇرىننان ازداپ جازىپ جۇرگەن جىگىتتەردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ادەبي مۇرانىڭ سۇلباسى جاسالدى. ولار: قۋان تاستايبەكوۆ, قاسىم امانجولوۆ, جاردەم تىلەكوۆ, باتىر قىدىرنيازوۆ, عينايات حافيزوۆ, تاعى دا باسقالار ەدى» دەپ جازادى قاجىم جۇماليەۆ.

بۇل ۇيىم «باتىس قازاقستان وبلىستىق كەڭەس جازۋشىلار كوميتەتى» دەپ اتالعان. وبلىستىق «ەكپىندى قۇرىلىس» گازەتىندە ايىنا ەكى مارتە «ادەبيەت بەتى» شىعارىل­عان. ورال قالاسىندا ادەبيەت كەشتەرى ۇيىمداستىرىلعان.

گازەت بەتىنەن وسىنداي جيىندارعا اتى-ءجونى اتالىپ شاقىرىلعاندار اراسىنان تانىس ەسىمدەردى, سونىڭ ىشىندە ابدوللا جۇماعاليەۆتى ءجيى كەزدەستىرەمىز. بۇل ونىڭ سول كەزدىڭ وزىندە-اق ادەبيەتشى, اقىن ءارى بەلسەندى رەتىندە كوزگە ءتۇسىپ, قاتارعا ىلىنگەنىن كورسەتەدى.

مىسالى, 1935 جىلى 26 قاڭتاردا «ەكپىندى قۇرىلىس» گازەت باسقارماسىندا وبلىستىق كەڭەس جازۋشىلار كوميتەتى­نىڭ جاس جازۋشى بەلسەندىلەرىمەن بىرىككەن ءماجىلىسى وتكەن. وسى جيىنعا وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنەن ساتبەك يمانقۇل ۇلى, وبلىستىق كاسىپكەرلەر وداعىنان قالدىعارا ۇلى, قالالىق پارتيا كوميتەتىنەن شىنىباي ۇلى, تەاترلار ستۋدياسىنان جۇماعالي ۇلى, «وۆتسەۆود» ترەسىنەن يپماعامبەت ۇلى, وبلىستىق اعارتۋ بولىمىنەن جاقسىلىق, كومسومول گازەتىنەن تاۋىش ۇلى, كەڭەس پارتيا مەكتەبىنەن اقداۋلەت ۇلى, كومۆۋزدان ءوسىرباي ۇلى, كاۆپولكتەن (اتتى اسكەر پولكىنەن) قاسىم امانجول ۇلى, جەتى­جىلدىق قازاق مەكتەبىنەن قوسان­ ۇلى, قىدىرنياز ۇلى باتىر, ينستيتۋتتان گەنكە, قاجىم جۇمالى ۇلى, ابدوللا جۇماعالي ۇلى, جۇماعاليقىزى, تەاتر ستۋدياسىنان ورازعالي ۇلى, حامزا ۇلى, رابفاكتان كەنجەعاليقىزى, پەدتەحنيكۋمنان مولداش ۇلى, قالالىق كومسومول كوميتەتىنەن بەكتەن ۇلى شاقىرىلىپ, گازەتكە حابارلاندىرۋ بەرىلگەن.

«ماجىلىستە وتە ماڭىزدى ماسەلەلەر, اسىرەسە جازۋ جۇمىسىنا اينالىپ جۇر­گەندەرگە كەرەكتى ماسەلەلەر قارالادى. ماجىلىسكە كەلۋشىلەرگە ەسىك اشىق. وبلىس­تىق كەڭەس جازۋشىلار كوميتەتى» دەلىنگەن.

وسى جىلى 8-اقپان كۇنى كەشكى ساعات 6-دا وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءماجىلىس زالىندا مۇحيتتىڭ ءان-كۇي ولەڭ­دەرىن جيناقتاۋ تۋراسىندا قازاق قىزمەت­كەرلەرىنىڭ كەڭ تۇردە ءماجىلىس-جيىلىسى بولعان. ول جيىنعا 40 ادام اتى-ءجونى اتالىپ ارنايى شاقىرىل­عان. بۇل تىزىمدە دە ابدوللا جۇماعاليەۆتىڭ فاميليا­سى 36 بولىپ تىركەلگەن.

«ورال قالاسىندا ءبىزدىڭ ادەبي جۇمى­سىمىز كۇن ساناپ ىلگەرىلەدى. ورالدا سول كەزگە دەيىن بولماعان ادەبيەت كەشتەرىن ۇيىمداستىردىق. باياندامانى از جاساپ, ولەڭ وقۋعا كوپ ۋاقىت بولدىك. حالىق بىرتە-بىرتە ۇيرەنىپ, كوپ جينالاتىن بولعاسىن قالالىق ۇلكەن كلۋبتاردا وتكىزىپ جۇردىك. جاستار اراسىنان ولەڭ مەن كوركەمسوزدى وتە جاقسى وقيتىندار شىقتى. ءارتىس شاكىر ورازعاليەۆ, ستۋدەنتتەر زۇلقارناي ورازاقاەۆ پەن ابدوللا جۇماعاليەۆ, رابفاك وقۋشىسى حاميت ەرعاليەۆ تانىمال بولدى. 1934 جىلى ادەبي ۇيىرمە قازاقستان سوۆەت جازۋشىلارىنىڭ ءبىرىنشى سەزىنە ارناپ ء«بىزدىڭ ەڭبەك» اتتى الماناح شىعاردىق. وعان ەڭ تاڭداۋلى شىعارمالار قاتارىندا ابدوللانىڭ «ون التىدان اسقاندا» (قىزىل اسكەردىڭ 16 جىلدىعىنا ارنالعان) ولەڭى باسىلدى. ۇمىت­پاسام, اقىننىڭ باسپا ءجۇزىن كورگەن تىرناقالدىسى وسى ولەڭ» دەپ ەسكە الادى قاجىم جۇماليەۆ.

مىنە, وسى كەزەڭ ورال قالاسىندا قازاق جاستارىنىڭ ويانىپ, مادەنيەت پەن ونەردىڭ, ءبىلىمنىڭ بارلىق ساتىسىندا وزدەرىن دالەلدەپ, ءۇنىن شىعارا باستاعان كەزى بولاتىن. بۇعان ورالدىڭ ءتۇرلى مەكەمە-ۇيىمدارىندا, ءتىپتى ادەبيەت پەن مادەنيەتتەن الىس ءوندىرىس ورىندارىندا دا ادەبيەت ۇيىرمەسى اشىلعانىن, ولارعا پەدينستيتۋت جانىنداعى ۇيىرمە مۇشەلەرى جەتەكشىلىك ەتكەنىن دالەل ەتەمىز.

قازاق جاستارىنىڭ بۇل تالپىنىسى, ءوز ءتىلىن, ءوز مادەنيەتىن تالاپ ەتكەن زاڭدى ارەكەتىن بالشەبەكتىك بيلىك تارا­پى ۇناتپادى. ولارعا «ۇلتشىل», «انتي­سوۆەتشىل» دەگەن ايىپ تاعىلا باستادى.

ماسەلەن, سول كەزدەرى پەدينستيتۋتتىڭ ءوز ىشىندە شىعاتىن «Madeniet maidany» اتتى قابىرعا گازەتىندە ابدوللا جۇما­عاليەۆتىڭ ماقالاسى باسىلعان. ول بۇل ماقالادا ينستيتۋتتاعى وقۋ پروتسەسىنىڭ قازاق تىلىندە ءوز دەڭگەيىندە جۇرگىزىلمەي وتىرعانىن سىناعان.

ءتىل ءۇشىن كۇرەس شىن مانىندە ۇلتتىق تاۋەلسىزدىكتىڭ ەڭ باستى العىشارتى بولاتىن. ابدوللانىڭ بۇل مايداندا الدىڭعى قاتاردا ءجۇرۋى ەش تاڭعالدىرمايدى. «ەك­­پىندى قۇرىلىس» گازەتىنىڭ 23 اقپان, 1935 جىلعى №45 سانىندا «ادەبيەت بەتى­نىڭ» كەزەكتى سانى شىعارىلعان. ول بەتتە اب­دوللانىڭ «جىرلا, ءتىلىم» اتتى ولەڭى بار.

جىرلا, ءتىلىم

اعىلتا, اعىنداتا زامان جىرىن

ءتىل, سويلە تۇيدەكتەتە ءومىر سىرىن.

جىر شىقسىن شيراتىلىپ بالداي اعىپ

قازعىلاپ كومەكەي مەن وي ۇڭگىرىن.

جوسىلىپ جىمداستىرا جىرلا, ءتىلىم,

اسپاندا اتوي سالعان شىڭعا, ءتىلىم.

تۇيدەكتەپ ساۋىلداتا, زاۋىلداتا

كوركەيگەن تەحنيكەلى تولقىن كۇيىن.

جالىقپاي, ءتىل, سويلەيتىن كۇنىڭ بۇگىن,

جىرلاشى سەن ەكپىندى ەڭبەك ۇلىن.

جامپوز ءتىل ۇيتقىپ ورتقان ومىرمەنەن

تاريحتا شەگەلەنىپ قالسىڭ ءىزىڭ!

ءبىر قىزىعى, بۇل ولەڭدى اقىننىڭ وسى كەزگە دەيىن شىققان جيناقتارى­نان كورە المادىق. ايتپاقشى, «ەكپىن­دى قۇرىلىس» گازەتىندە جاريالانعان «ادەبيەت بەتتەرىندە» ابدوللانىڭ باسقا دا شىعارمالارى كەزدەسەدى.

جوعارىدا اتالعان كىتاپتا تاريحشى مۇرات سىدىقوۆ ورال پەداگوگيكا ينستي­تۋتىندا 1935 جىلى ستۋدەنتتەردىڭ «سۇر­پاقتاي» اتتى ۇلتشىل ۇيىمى اشكە­رە­لەنگەنىن, ونىڭ باسىندا بالتان نارىمباەۆ پەن حاسان جاپاقوۆ دەگەن جاستار تۇرعانىن, توپ قۇرامىندا ابدوللا جۇماعاليەۆ تە بولعانىن بارىنشا تار­قاتىپ جازعان.

ءبىز «ەكپىندى قۇرىلىس» گازەتىنىڭ 1935 جىلعى 27 اقپاندا شىققان №48 سانىنان «كومسومول ۇيىمىنىڭ جۇمىسىنا پارتيا باسشىلىعىن كۇشەيتۋ كەرەك» دەگەن ۇرانمەن باسىلعان «قازپي-دەگى قازاق ۇلتشىلدىعىنىڭ سارقىنى» اتتى ماقالانى تاۋىپ الدىق.

«وتكەن جىلى ورالدىڭ قازاق پەداگوگيكا ينستيتۋتىندا قازاق وقۋشىلارى اراسىندا بايشىل-ۇلتشىل توپتىڭ بەتى اشىلعان. ول توپتى باستاۋشىلار – مەك­تەپتىڭ وقۋشىلارى نارىنباي ۇلى, جاپاق ۇلى دەگەندەر ەدى.

بىراق نارىنباەۆ باستاعان ۇلتشىل-بايشىل توپتىڭ بەتى اشىلماي قالعان جوق, كەزىندە ايقىن­دالعان جەتەكشى مىرزالار جاۋاپقا تارتىلىپ, تالقىعا تۇسكەن. باستىقتارى نارىنباي ۇلى, جاپاق ۇلى كومسومول ۇيىمىنىڭ سول كۇندەگى حاتشىسى شايقى ۇلى كومسومولدان شىعارىلىپ, مەكتەپتەن قۋىلعان. باسقالارىنا كومسومول ءتارتىبى قولدانىلىپ, باقىلاۋدا قالعان بولاتىن.

مەكتەپتەن قۋىلىپ شىققان بۇل سۇمى­رايلار, ونىڭ باسشىسى نارىن­باي ۇلى سوڭعى كەزدە مەكتەپتىڭ بوساعاسىن قايتا اتتاپ, وقۋشىلار اراسىنا تاعى دا ىرىتكى سالۋعا كىرىسكەنى بايقالدى. نارىنباەۆ كازپي-ءدىڭ كەي وقۋشىلارىن ءوز ىڭعايىنا ءتۇسىرىپ, ىشكىلىك, ماسكۇ­نەمدىك, ازعىندىق ۇيىمداستىرۋعا, ءسويتىپ بارىپ بايشىل ۇلتشىلدىق ارەكەتىن وقۋشى كوپشى­لىگىنە تاراتۋعا كىرىسكەن. نارىنباەۆقا جۇماعالي ۇلى, مۇستاپا ۇلى, نۇرجان ۇلى دەگەندەر قو­سىلعان: بۇل توپ بۇرىنعى بۇزىق, قان­ىشەر ەسمات ۇلىمەن بايلانىس جاساعان. بۇلاردىڭ اسەرى جوعارعى دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىق مەكتەبىنە, كەڭەس پارتيا مەكتەبىنە, ادام دارىگەرلىك تەحنيكۋمىنا كىرىپ, نارىنباەۆ توبى وزدەرىنىڭ تىلەگىنە قوسىلاتىن, سولقىلداق تابان قىزداردى قوسىپ الىپ, تامىرىن جايۋعا تىرىسقان.

قازپي-ءدىڭ پارتيا كومسومول ۇيىمى وقۋشىلار جۇرتشىلىعى مەكتەپتەگى وقۋ­شىلار اراسىنان تاعى دا ورىن الا باستاعان بۇل ارەكەتتى ءبىرسىپىرا كەشىگىپ بولسا دا كوردى. بەتتەرىن ايقىن اشىپ, جۇرتشىلىق تالقىسىنا سالدى. پرولەتارياتتىق سوققى بەردى. جۇماعالي ۇلى, مۇستاپا, اقتاي ۇل­دارى قازاق پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ شار­باعىنان قۋىلىپ شىقتى. وقۋشىلار كوپشىلىگى ولارعا «شىرىك ىستەرىڭمەن مە­ك­تەبىمىزدى بىلعاما, وكشەڭدى كوتەر, كەڭەس مەكتەبىندە سوعىلعان ازعىندارعا ورىن جوق», دەدى.

ارينە, بۇل ازعىن, بايشىل تاپتىڭ ىسىنە بەرىلگەن دۇرىس جاۋاپ بولدى, تىيىم­دى شارا بولدى. كەڭەس مەكتەبىن, لەنين كومسومولىنىڭ قاتارىن جۇمىسشى, كولحوزشى, ەڭبەكشىلەر اراسىنان شىققان جاس وقۋشىلاردىڭ اراسىن تازا ساقتاۋ ءۇشىن كۇرەستىڭ ناتيجەسى بولدى.

بىراق ءىستىڭ اقىرى وسىمەن ءبىتتى دەۋگە بولمايدى.

ويتكەنى بۇل ءىس قالاي سولاي بولىپ وتىر­عان ءىس ەمەس, مۇنى جاقسى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. مەكتەپتە تاپ قىراعىلىعىن, جاس­تار اراسىندا كوپشىلىك-تاربيە جۇمىسىن, بالشەبەكتىك ءوزارا سىندى جوعارى ساتىعا كوتەرۋىمىز مىندەت.

نارىنباەۆ توبىنىڭ قالدىقتارىنا, ونىڭ پىكىر جۇزىندەگى سارقىندارىنا قارسى كۇرەستى كۇشەيتىپ, كەزىندە اياۋسىز سوققى بەرىپ وتىرۋىمىز كەرەك» دەپ جازادى ماقالا اۆتورى اقمىرزا ۇلى.

مىنە, اقىندىق تالانتىمەن, ازامات­تىق بەلسەن­دىلىگىمەن ەرەكشە كوزگە ءتۇ­سىپ, وقۋ­دا دا العىر, ۇزدىك تانىلعان ابدوللا جۇما­­عاليەۆ وسىلايشا وقۋدان شىعا­رى­لادى.

«سۇرپاقپايلار» توبىنىڭ كوسەمدەرى بالتان نارىمباەۆ (جىمپيتىنىڭ قوس­وباسىنان, 1913 ج.ت.) پەن حاسان جا­پاقوۆ (جاڭاقالا اۋدانىنا, 1912 ج.ت.) 7 جىلعا سوتتالعان. قايرەكەن باكىشەۆ (گۋرەۆ وبلىسى, پلوتوۆينسك اۋىلىنان, 1912 ج.ت.) پەن ءابدىراحمان نۇرعاليەۆ (جانىبەكتىڭ اعوباسىنان, 1914 ج.ت.) 4 جىل تۇرمە جازاسىنا كەسىلگەن. راۋل ۋاليەۆ (جىمپيتىنىڭ ساسىقكولىنەن, 1915 ج.ت.) پەن ناۋشا حامزين (تالوپكەدەن, 1914 ج.ت.) سوت ۇكىمىمەن 3 جىل باس بوستاندىعى­نان ايىرىلعان. وقۋدان قۋىلعانىمەن سوتتالۋدان امان قالعان ابدوللا ورال قالاسىنان جەدەل كەتىپ, قىزىلوردا مەن الماتىنى پانالاعان.

ءبىر ايتا كەتەرلىگى, «سۇرپاقپايلار» توبىنىڭ مۇشەلەرى – ءوز زامانىنىڭ ەڭ الدىڭعى قاتارلى جاستارى, وقۋ ۇزدىك­تەرى, ينستيتۋت ماقتانىشتارى. مۇنى ءبىز 1934 جىل, 6 ناۋرىزدا تۇسىرىلگەن «ورال پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ وقىتۋ­شىلارى مەن ستۋدەنتتەرى» اتتى فوتو­توپتامادان كورەمىز. وسى جەردە جوعا­رىدا اتالعان «ۇلتشىل بايشىل» «سۇر­پاقپايلار» توبىنىڭ بارلىق اعزاسى ينستيتۋت باسشىلارىمەن بىرگە يىق تىرەسىپ, ماڭدايى جارقىراپ تۇر. بىراق ارادا ءبىر جىل وتپەي جاتىپ بۇل ۇزدىكتەردىڭ تاعدىرى تالاپايعا تۇسەتىنىن ەشكىم بىلگەن جوق.

ورالداعى ادەبيەت ۇيىرمەسىنىڭ جۇمى­سىنان حابار بەرەتىن تاعى ءبىر قۇندى سۋرەتتى 2013 جىلى «DANAqaz» تاريحي-تانىمدىق جۋرنالىنىڭ رەداكتسياسىنا بەلگىلى ولكەتانۋشى امانتاي بورانقۇل اعامىز ۇسىنعان بولاتىن.

سىرتىنداعى جازباعا قاراعاندا سۋرەت 1934 جىلى 1 شىلدە كۇنى تۇسىرىلگەن بول­سا كەرەك. ءبىر ۇستەلدى اينالا ورنالاس­قان ون ادام «ورال وبلىسىنىڭ اقىن-جازۋ­شىلارى, سىنشىلارى, وقىتۋشىلارى جانە بەلسەندىلەرى» دەپ جازىلعان. ىشىندە ابدوللا جۇماعاليەۆ, قاسىم امانجولوۆ, جاردەم تىلەكوۆ سىندى اقىندار بار ەكەنى ايتىلادى.

– بۇل سۋرەتتى ماعان 1997 جىلى سىرىم اۋدانىنىڭ ارالتوبە اۋىلىنان نۇرسۇلۋ ماحمەتقىزى دەگەن ادام حاتپەن جىبەردى, – دەدى امانتاي اعامىز. – ول كىسى ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ, جوق بولعان دوباشەۆ بالتاباي نارىمباي ۇلى دەگەن اعايىنىن ىزدەيدى ەكەن. «مەنىڭ اكەم ماحمەت نارىمباي دەگەن اعاسىنىڭ بالتاباي (بالتابەك بولۋى دا مۇمكىن) اتتى بالاسىن ءجيى ايتىپ وتىرۋشى ەدى. بالتاباي وتە ءبىلىمدى, 1930 جىلداردىڭ باسىندا ورال پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا وقىعان, اقىن-جازۋشىلارمەن جولداس بولعان ادام ەكەن. «سۇرىپتالعان ۇيىم» دەگەن سپەكتاكل قويعانى ءۇشىن ايىپتالىپ, سوتتالعان. «سوت التى كۇن بويى شاعان سوتىندا بولدى, التى كۇندە دە بالتاباي ءوزىن ءوزى اقتاپ شىقتى, سوعان قاراماستان ونى ءبىر كۇندە الىپ كەتتى. ول بالا جوق ەندى, ونى «بارساكەلمەسكە» جىبەردى عوي» دەپ اكەم جىلاپ وتىراتىن. بالتاباي اعايدان قالعان جالعىز ەستەلىك – وسى سۋرەت. وسى كىسى نەمەسە جانىنداعى جولداستارى تۋرالى ءبىر دەرەك تابىلسا, بىزگە حابارلاسسا ەكەن» دەپتى ءوز حاتىندا نۇرسۇلۋ ماحمەتقىزى.

ءبىز بۇل جادىگەردى جۋرنالدىڭ «كونە سۋرەت» ايدارىنا جاريالاپ, فوتودا سول جاقتان ساناعاندا ءۇشىنشى وتىرعان – قاجىم جۇماليەۆ ەكەنىن, سول جاق شەتتە ابدوللا جۇماعاليەۆ تۇرعانىن انىقتادىق. وسى سۋرەتتە اقىن ابدوللا مەن بالتان نارىمباەۆ قاتار تۇر. بۇل دا سول كەزدەگى ورال پەداگوگيكالىق ينس­تيتۋتىنىڭ ۇزدىك ستۋدەنتى بولعان ابدوللا جۇماعاليەۆ پەن بالتان نارىم­باەۆتىڭ پىكىرلەس, نيەتتەس بولعانىن كورسەتىپ تۇرعانداي.

مىنە, قۇرمەتتى وقىرمان, ادۋىن اقىن, كوكجال جۇرەكتى باتىر ابدوللا جۇماعاليەۆتىڭ وسى كەزگە دەيىن كوپ ايتىلماي جۇرگەن ءبىر قىرى تۋرالى از-كەم ءسوز قوزعادىق. زەرتتەگەن, سوڭىنا تۇسكەن ادام بولسا, ءالى دە تىڭ دەرەك, ماڭىزدى مالىمەت تابىلارى انىق.

باتىس قازاقستان وبلىسى

كونە سۋرەتتەر باتىس قازاقستان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قورىنان, گازەت قيىندىلارى باتىس قازاقستان وبلىستىق ارحيۆىنەن الىندى.