مەرەكە كۇندەرى ەلىمىزدە قوعامدىق ءتارتىپتى قورعاۋ جانە ءورت قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ كۇشەيتىلىپ, رەزەرۆتىك كۇشتەر دايىندىققا كەلتىرىلدى. ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يگور لەپەحا كوشەلەردەگى پوليتسيا پاترۋلدەرى تىعىزدىعىنىڭ ارتۋى جانە ستراتەگيالىق نىسانداردا, ازاماتتار كوپ جينالاتىن ورىنداردا تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرۋ تۋرالى باياندادى.
ەل وڭىرلەرىندە بارلىعى 1 مىڭنان استام بۇقارالىق ءىس-شارا جوسپارلانعان, ولاردىڭ باسىم بولىگى بالالاردىڭ قاتىسۋىمەن وتەدى. وسىعان بايلانىستى پرەمەر-مينيستر ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, جوسپارلانعان ءىس-شارالاردىڭ قاۋىپسىز وتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋدى جانە تاۋلىك بويى پاترۋلدىك جانە كەزەكشى قۇرامنىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى.
ء«بىزدىڭ مىندەت – ءىس-شارالار وتەتىن جەرلەردە قۇقىق بۇزۋشىلىقتار مەن قىلمىستىڭ الدىن الۋ جۇمىستارىن قامتاماسىز ەتۋ. كوشەلەر مەن قوعامدىق ورىنداردا قىلمىستاردىڭ پروفيلاكتيكاسىنىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرعان ءجون. جاعدايدى باقىلاۋعا الىپ, ونىڭ ىشىندە بەينەكامەرالار ارقىلى ۆيزۋالدى باقىلاۋ ۇيىمداستىرۋ قاجەت. قاجەت بولعان جاعدايدا وقيعالارعا شۇعىل ارەكەت ەتۋ شارالارىن قامتاماسىز ەتىڭىزدەر. سونداي-اق ادامدار كوپ جينالاتىن نىسانداردا لاڭكەستىك شابۋىلداردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن كەشەندى پروفيلاكتيكالىق شارالار قابىلدانسىن. ءىىم مەن تجم-عا كۇشەيتىلگەن رەجىمدە جۇمىس ىستەۋ تارتىبىنە كوشۋدى تاپسىرامىن», دەدى پرەمەر-مينيستر.
مەرەكە كۇندەرى ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە دە كوڭىل اۋدارىلدى. ءىس-شارالاردىڭ باسىم بولىگى ادامدار كوپ جينالاتىن نىسانداردا, سونداي-اق ويىن-ساۋىق جانە قوعامدىق ورىنداردا وتەدى. ونىڭ ىشىندە پيروتەحنيكالىق ونىمدەر دە قولدانىلادى. بۇگىندە اينالىمنان 700-دەن استام جانە 97 قوراپ سەرتيفيكاتتالماعان پيروتەحنيكا الىندى. مەرەكە قارساڭىندا تاعى ءبىر مارتە «قۇقىقتىق ءتارتىپ» پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالارىن وتكىزۋ تاپسىرىلدى. ونىڭ اياسىندا پيروتەحنيكالىق ونىمدەردى ساقتاۋ, ساتۋ ورىندارىنا رەيدتەر ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.
ءورت قاۋىپسىزدىگىنىڭ ءتيىستى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە باسا نازار اۋدارىلدى. تجم كۇشتەرىمەن ادامدار كوپ جينالاتىن 7 مىڭنان استام نىسانعا تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى جانە ءورت قاۋىپسىزدىگى بويىنشا انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتار جويىلدى. جاڭاجىلدىق ءىس-شارالار وتكىزىلەتىن ورىندار تەكسەرىلىپ, پايدالانۋعا رۇقسات بەرىلدى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتىنداعى ازاماتتار تۇراتىن تۇرعىن ۇيلەردە ورتكە قارسى داتچيكتەردى مونتاجداۋ جالعاسۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا 36 مىڭنان استام قورعانىس قۇرىلعىلارى ورناتىلعان.
پرەمەر-مينيستر ءىس-شارالار وتكىزىلەتىن نىساندارداعى قاۋىپسىزدىكتىڭ ءتيىستى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى. وسى ماقساتتا نىسانداردا الدىن الا تەكسەرۋ, قىزمەتكەرلەرگە ءتيىستى نۇسقاۋلار بەرۋ, وقۋ-جاتتىعۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. اسىرەسە ءورت ءسوندىرۋ قۇرالدارى مەن گيدرانتتاردىڭ جارامدىلىعىن تەكسەرۋ قاجەت. اۋا رايىنا قاراماستان, ادامدار كوپ جينالاتىن نىساندارعا باراتىن جولدار تاۋلىك بويى اشىق بولۋى كەرەك. تجم مەن ءىىم بىرلەسىپ, ءتيىستى شارالار قابىلداۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار ادامداردى شۇعىل ەۆاكۋاتسيالاۋ بويىنشا ءىس-قيمىلداردى پىسىقتاپ, قاجەت بولسا, قوسىمشا وقۋ-جاتتىعۋلارىن وتكىزۋ قاجەت.
مەرەكە كۇندەرى قالا ىشىندە دە, شىعابەرىس جولدارىندا دا اۆتوموبيل ترافيگى ارتۋىنا بايلانىستى اۆتوموبيل جولدارىندا ەرەكشە باقىلاۋ ورناتىلدى. قۇتقارۋشىلار اۋا رايىنىڭ ناشارلاۋىنا دايىن, اۆتوجولداردا جىلىتۋ پۋنكتتەرى جابدىقتالعان, ارنايى تەحنيكا مەن اۆياتسيا جەدەل دەن قويۋ رەجىمىنە اۋىستىرىلدى. ءىىم كولىك مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, اۆتوموبيل جولدارىنداعى قاۋىپسىزدىك شارالارىن كۇشەيتەدى. جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىنىڭ ساقتالۋىن, اۆتوجولداردىڭ جاي-كۇيىن, سونداي-اق جۇكتەمەسى ۇلكەن جانە تۋريستىك باعىتتاردا قاۋىپسىز جول قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋدى باقىلاۋعا الادى. وڭىرلەردە بالالاردى تاسىمالداۋدا مىندەتتى تۇردە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى بىرگە ەرىپ جۇرۋگە ءتيىس. اكىمدەرگە بۇل ماسەلەنى ەرەكشە باقىلاۋعا الۋ تاپسىرىلدى.
قىسقى دەمالىس پەن جاڭا جىلدىق مەرەكە كۇندەرى مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ بوس ۋاقىتىن قىزىقتى شارالارمەن تولىققاندى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە قاۋىپسىزدىك شارالارى, سونىڭ ىشىندە قىس مەزگىلىندەگى قاۋىپسىزدىك شارالارىن تۇسىندىرە وتىرىپ, قوسىمشا اتا-انالار جينالىستارىن وتكىزۋ تاپسىرىلدى.
ء«وڭىر اكىمدىكتەرىنە الداعى مەرەكەلەردى قاۋىپسىز وتكىزۋ بويىنشا كەشەندى پروفيلاكتيكالىق شارالاردى قابىلداۋدى تاپسىرامىن. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, ەنەرگەتيكالىق وبەكتىلەردە قاۋىپسىزدىكتى جانە ولاردىڭ اقاۋلارسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتسىن. جىلىتۋ جانە سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىنىڭ بارلىق پارامەترلەرىن ساقتاپ, جەدەل ارەكەت ەتۋ ءۇشىن جوندەۋ بريگادالارىنىڭ كەزەكشىلىك كەستەسىن جاساۋ قاجەت. جالپى العاندا, بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قۇرىلىمدار مەرەكە كۇندەرىن ءساتتى جانە تىنىش وتكىزۋ ءۇشىن جان-جاقتى شارالار قابىلداۋى كەرەك», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار جيىن بارىسىندا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق, بالالاردى قاراۋسىز قالدىرۋ جانە رەتسيديۆتىك قىلمىسقا قارسى كۇرەس جونىندەگى نورمالاردى بىرىكتىرەتىن پارلامەنت قابىلداعان «قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ تۋرالى» جاڭا بىرىڭعاي زاڭدى جۇزەگە اسىرۋعا نازار اۋدارىلدى.
«جاڭا پروفيلاكتيكا جۇيەسى پرەزيدەنت مەملەكەت پەن قوعام جۇمىسىنىڭ مىزعىماس ۇستانىمدارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىنداعان «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. زاڭنىڭ جاڭالىقتارىنىڭ ءبىرى – ازاماتتار مەن جەرگىلىكتى قوعامداستىقتى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ جۇمىستارىنا تارتۋ جانە ولاردى ىنتالاندىرۋ. بۇل دەگەنىمىز – بارلىعى پروفيلاكتيكانى جۇزەگە اسىرادى دەگەن ءسوز. مۇنداي تاجىريبە بارلىق ەلدە ءتيىمدى قولدانىلىپ كەلەدى. ونى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ قاجەت. سونىمەن قاتار زاڭدا وسكەلەڭ ۇرپاقتى تاربيەلەۋ بويىنشا جاڭا تاسىلدەر قارالعان, بۇل – قازىرگى ۋاقىتتا وتە وزەكتى ماسەلە. جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋ قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ پروفيلاكتيكاسى بويىنشا جەدەل شارالاردى الدىن الا بولجاۋعا جانە ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.
مەملەكەتتىك ورگاندارعا زاڭدى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان بارلىق نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋ مەن قابىلداۋدى جەدەلدەتۋ تاپسىرىلدى. اكىمدەر جەرگىلىكتى دەڭگەيدە قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ جۇيەسىن قۇرۋدى جانە ونىڭ جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, ازاماتتاردى قۇقىقتىق تاربيەلەۋگە ەرەكشە نازار اۋدارۋعا ءتيىس.
پرەمەر-مينيستر كامەلەتكە تولماعاندار جاساعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ سانىن ازايتۋ ماقساتىندا بىرقاتار تاپسىرما بەردى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە تۇنگى ۋاقىتتا پاترۋلدەر مەن رەيدتەر جۇرگىزۋ شەڭبەرىندە كامەلەتكە تولماعانداردىڭ ەرەسەكتەردىڭ قاراۋىنسىز بولۋ فاكتىلەرىنىڭ جولىن كەسۋ تاپسىرىلدى. وڭىرلەردىڭ اكىمدەرى – اسىرەسە ىشكى ىستەر ورگاندارىندا ەسەپتە تۇرعان بالالاردى بوس ۋاقىتىمەن قامتۋدى ۇلعايتۋ قاجەت.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا الەۋمەتتىك كومەك الەۋمەتتىك تاۋەلدىلىك پەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋمەن تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ايتتى. ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا قىزمەت كورسەتەتىن 153 وتباسىن قولداۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى ورتالىق ماماندارى 76 مىڭ ازاماتقا 111 مىڭنان استام قىزمەت كورسەتتى, بۇل قيىن ومىرلىك جاعدايدا وتباسىلاردى كەشەندى سۇيەمەلدەۋدىڭ تيىمدىلىگىن كورسەتەدى.
بۇدان بولەك, بۇرىن سوتتالعان ادامدار تاراپىنان قىلمىستارعا جول بەرمەۋ جونىندەگى شارالار قارالدى. وسىلايشا, جاڭا زاڭ بارلىق بوساتىلعان ازاماتتار ءۇشىن ويىن-ساۋىق ورىندارىنا بارۋعا جانە تۇنگى ۋاقىتتى وتكىزۋگە شەكتەۋلەر بار اكىمشىلىك قاداعالاۋدى ەنگىزەدى. ەلىمىزدە 2 402 توسەكتىك ورىنعا ارنالعان 27 الەۋمەتتىك بەيىمدەۋ ورتالىعى بار. جەلىنى كەڭەيتۋ, سونداي-اق جۇمىس بەرۋشىلەردى ازاماتتاردىڭ وسى ساناتىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا ىنتالاندىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزىلدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى جانە FSM Social پلاتفورماسى ارقىلى بەلسەندى قىزمەت كورسەتۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ وتىر.
بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار وڭىرلىك كوميسسيالاردىڭ جۇمىسىنا تالداۋ جۇرگىزدى. اكىمدىكتەرگە كوميسسيانىڭ جۇمىس ءتارتىبىن جاڭا تاسىلدەردى ەسكەرە وتىرىپ قايتا فورماتتاۋ تاپسىرىلدى.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى, كوشى-قون جاعدايىن جانە تاعى باسقالاردى قامتاماسىز ەتۋ تۇجىرىمداماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن قامتيتىن ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ كەلەسى جىلعا ارنالعان جۇمىس جوسپارى بەكىتىلدى.
