«ەڭبەكپەن تۇزەۋ» دەگەندى تەك كەشەگى كەڭەستىك جۇيەنىڭ قالدىعى دەپ قاراۋعا كەلمەيدى, ويتكەنى ول دامىعان ەلدەردىڭ دە تاجىريبەسىندە بار. مىسالعا, پاناماداعى «La Joyita» تۇرمەسىندە وتىرعاندار قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋمەن اينالىسادى. ولار تۇرمە قالدىقتارىن جيناپ, قايتا وڭدەپ, ساتادى. بۇل باستاما قىلمىستى قايتالاۋ دەڭگەيىن 65%-دان 45%-عا دەيىن تومەندەتكەن. تايلاندتا سوتتالعاندار «Muay Thai» جەكپە-جەگىن ۇيرەنىپ, جارىستا جەڭىسكە جەتكەن جاعدايدا جازاسىن قىسقارتۋعا جول اشىلادى. بۇل ولاردىڭ ءتارتىبى مەن ءوزىن باقىلاۋعا الۋ داعدىسىن ارتتىرادى. تاعى ءبىر قىزىق دەرەك, برازيليادا سوتتالعاندار كىتاپ وقىپ, سول جونىندە ەسسە جازۋ ارقىلى جازاسىن قىسقارتا الادى. ءار دۇرىس جازباعا ءتورت كۇندىك جازانى قىسقارتۋ مۇمكىندىگى بار. شەتەلدە, نەگىزىنەن, اۋىل شارۋاشىلىعى, وندىرىستىك سالالار, قوعامدىق جۇمىستار, كاسىبي وقىتۋ ارقىلى ەڭبەككە بەيىمدەۋ سىندى ەڭبەكپەن تۇزەۋ باعىتتارى جولعا قويىلعان.
وسى ماسەلەنى اباي ەلى دە ءجىتى نازاردا ۇستاپ وتىر. بۇل – ءىستى بولىپ, جازاسىن وتەپ جاتقان ازاماتتارعا دا قوعامدا ورىن بار ەكەنىنىڭ ايعاعى. مىسالى, جىل باسىنان بەرى اباي وبلىسىندا سوتتالعانداردى جۇمىسپەن قامتۋدى كەڭەيتۋ باعدارلاماسى اياسىندا ورتاشا قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىندەگى مەكەمە اۋماعىندا ءتورت بىردەي جاڭا وندىرىستىك ورىن ىسكە قوسىلدى. ءوندىرىس قاتارىندا تەمىربەتون بۇيىمدارىن وندىرۋگە باعىتتالعان جاڭا جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك (جشس), قولدانبالى ونەر بۇيىمدارىن وندىرۋگە ماماندانعان جەكە كاسىپكەرلىك (جك), پوليستيرول بلوكتارى مەن كىرپىش وندىرەتىن ورىن بار.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بيىل اباي وبلىسىندا 150-دەن استام سوتتالعان ازامات جۇمىسپەن قامتىلعان. ماۋسىم ايىندا قايتالاما شيكىزاتتى وڭدەۋ, كارتون مەن سكوتچتى اجىراتۋمەن اينالىساتىن تاعى ءبىر جشس جاڭا جۇمىس ورنىن باستادى. جۇمىس ورىندارى سوتتالعانداردىڭ ەڭبەككە تارتىلۋىنا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ولاردىڭ الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋىنە, كاسىبي داعدىلاردى مەڭگەرۋىنە ىقپالىن تيگىزىپ جاتىر. جازالى جانداردىڭ ەڭبەگى كەسىمدى اقى تولەۋ جۇيەسىمەن ۇيىمداستىرىلعان.
«مەكەمە اۋماعىندا جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋى – سوتتالعانداردى تۇزەۋ مەن ولاردى قوعامعا قايتا بەيىمدەۋ ىسىندەگى ماڭىزدى قادام. بۇگىندە ناقتى وڭ ناتيجەلەردى بايقاپ وتىرمىز: سوتتالعاندار كاسىبي داعدىلاردى مەڭگەرىپ, جالاقى الىپ, ەڭبەكتىڭ ماڭىزىن ءتۇسىنىپ كەلەدى. الدا ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتىپ, جاڭا سەرىكتەستەردى تارتۋ جوسپاردا بار», دەيدى سوتتالعانداردى ەڭبەكپەن قامتۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى قۋانىش توقانوۆ.
قازىر مەكەمە اۋماعىندا 3 جشس مەن 11 جك جۇمىس ىستەيدى. ءاربىر وندىرىستىك ورىندا 5-تەن 20-عا دەيىن سوتتالعان ادام ەڭبەك ەتىپ جاتىر. مۇندا جۇمىسقا تارتۋمەن قاتار, ءبىلىم سالاسىنا دا بىرقاتار مۇمكىندىك بەرىلەدى. جۋىردا عانا وبلىستا تىگىنشى, دانەكەرلەۋشى ماماندىعىن يگەرگەن 35 ازامات تەحنيكالىق ءبىلىم تۋرالى ديپلوم الدى. ءبىلىم باعدارلاماسى پەنيتەنتسيارلىق مەكەمە مەن ءوڭىردىڭ كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورنى اراسىنداعى بىرلەسكەن جوبا اياسىندا ىسكە استى.
– بۇرىن ەشقاشان زاۋىتتا ىستەمەگەن ەدىم. تۇرمە ىشىندە بولسا دا ناقتى ءبىر كاسىپپەن اينالىسىپ, ءوز قولىڭمەن زات جاساپ شىعارۋ قيىن. قازىر تەمىربەتون بۇيىمدارىن قۇيۋدى ۇيرەنىپ جاتىرمىز. باستاپقىدا قيىن بولدى, بۇگىندە بىرتىندەپ مەڭگەرىپ كەلەمىز. جالاقى دا الامىز. شامام كەلگەنشە ۇيدەگىلەرگە كومەكتەسىپ ءجۇرمىن. ەڭ باستىسى ۋاقىت بوسقا وتپەيدى. شىنىمدى ايتسام, ەڭبەككە ارالاسقالى ومىرگە دەگەن كوزقاراسىم وزگەردى, – دەيدى سوتتالعان ازامات اقتىلەۋ امانتاي.
ەلدە دە ەڭبەكپەن تۇزەۋدىڭ وڭتايلى ءتاسىلى مەن باعىتى ارتسا, سوتتالعانداردىڭ قوعامعا سىڭىسۋىنە دە ەرەكشە قولداۋ تۋارى ءسوزسىز. سوتتالعانداردى ەڭبەكپەن تۇزەۋ – تەك جازانىڭ ءبىر ءتۇرى ەمەس, جاڭا ومىرگە باستار جول بولۋعا ءتيىس.
اباي وبلىسى
