ال ەسەيىپ 10-سىنىپ وقىپ جۇرگەن كۇندەرىمىزدىڭ بىرىندە مەكتەبىمىز دۇرلىگىپ مەرەكەگە دايىندالىپ جاتتى. كۇتكەنىمىز, حالىق اقىنى ماناپ كوكەنوۆ, جازۋشى ادىربەك سوپىبەكوۆ, اتى اڭىزعا اينالعان سازگەر, مارقۇم بەكسۇلتان بايكەنجەەۆ, كەيىنىرەك بىلگەنىمىزدەي, اتاقتى سازگەردىڭ شاكىرتى ساۋرانبەك ەلەۋوۆ ءبىر توپ بولىپ سانىمەن, سالتاناتىمەن كىرىپ كەلگەنى ەسىمىزدە. ول كەزدە سازگەر س.ەلەۋوۆ جاپ-جاس, ءاندى دومبىرامەن دە, بايانمەن دە شىرقاعاندا تاڭ-تاماشا قالعان ەدىك. ۇستازى بەكسۇلتان بايكەنجەەۆ ەكەۋى ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرىپ, كەزەك-كەزەك ءان شىرقاعانى, بيىك دياپازوندى, جاعىمدى داۋىستارىمەن كورەرمەننىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرعانى جادىمدا ساقتالىپتى. ماناپ اقىننىڭ سۋىرىپ سالعان ولەڭدەرى, ا.سوپىبەكوۆتىڭ ورنەكتەپ ورگەن ءسوزى ءبىزدى ەرەكشە باۋراپ الدى. قىسقاسى, وسى جولى بالا كەزىمىزدەن شىرقاپ كەلە جاتقان «اپاتايىم, اناشىمنىڭ» سازگەرى الدىمىزدا تۇرعان جاپ-جاس كىسى ەكەنىن بىلگەنىمىز ەرەكشە تاڭداندىردى. ءان ويناقىلىعىمەن, كوڭىلدى اۋەندىلىگىمەن بالانىڭ جۇرەگىن جاۋلاپ, پەرزەنتتىڭ اناسىنا دەگەن كىرشىكسىز تازا كوڭىلىن بەرۋگە يتەرمەلەيدى.
كەيىپكەرىمىز س.ەلەۋوۆ ءبىر سۇحباتىندا: «كەيىنگى كەزدە بالالار اندەرىنە كوپ زەيىن قويىپ ءجۇرمىن. داستۇرىمىزگە بايلانىستى اندەر جوقتىڭ قاسى عوي دەپ بالانى سۇندەتتەۋ تويىندا ايتىلاتىن «سۇندەت توي», «بەسىك جىرى», ء«اي-ءاي بوپەم» ء(سوزى ا.سوپىبەكوۆ) ءانى جازىلدى. بالالاردىڭ ۇشقىر قيال الەمىنە ساي اندەر بولۋى كەرەك. اسىرەسە بالاباقشاعا ارنالعان اندەر كەرەك-اق, ەرمەك وتەتىلەۋوۆتىڭ سوزىنە جازىلعان «ويىنشىقتار» دەگەن ءان شىقتى», دەيدى. بالالار بالاباقشادا قۋىرشاعىن, ويىنشىعىن تەربەتىپ, وياتىپ تۇرسا تاماشا ەمەس پە؟ ءارى بالالاردى سەرگىتۋ ساتىندە ايتۋعا بولاتىن تاپتىرماس ءان بۇل.
«ايۋ, قاسقىر, جولبارىس,
ارىستان مەن ءپىل, بارىس.
ويىنشىقتار, تۇرىڭدار,
ويىن-ساۋىق قۇرىڭدار».
ءبىرتۋار سازگەر ب.بايكەنجەەۆتىڭ اندەرى دە ءوز باعاسىن الماعانى, كوسىلە شىرقالماعانى سەكىلدى, س.ەلەۋوۆتىڭ اندەرى دە ءدۇيىم ەلگە ەركىن تاراي الماي, ءوز دەڭگەيىندەگى ناقتى باعاسىنا قول جەتكىزبەي, مۋزىكاتانۋ عىلىمى بويىنشا زەرتتەلمەي وتىرعانى وكىنىشتى. جاس جەتكىنشەكتى تاسىر-تۇسىرى كوپ, جىلتىراق, جەڭىل اندەرگە ءۇيىر ەتىپ, تىڭدارماننىڭ ورەسىن ءتۇسىرىپ بارا جاتقان بۇگىنگى ەسترادا جانرى دەڭگەيىنىڭ تومەندەپ بارا جاتۋى – ويلانارلىق ماسەلە.
قازىرگى ۋاقىتتا بالالار تاقىرىبىنا, بالاباقشا مەن باستاۋىش سىنىپ جاسىنداعىلارعا ارناپ ءان جازىلماي جاتىر دەپ اتتانداعان ءولىارا شاقتا ايماقتارداعى سازگەرلەردىڭ «ساز قورجىنىن» اقتارىپ قاراۋدىڭ ءساتى ءتۇسىپ تۇر. ونداي اندەر بار, كەڭ كولەمدە ىزدەستىرىپ, قارجىلاندىرىپ, جارىققا شىعارۋ جاعى جەتىسپەي وتىر. س.ەلەۋوۆ – جان-جاقتى كومپوزيتور. ول ەرەسەكتەرگە ارنالعان ليريكالىق اندەرمەن قاتار, پاتريوتتىق جانە باسقا دا ءتۇرلى جانرداعى جارىققا شىققان اندەرى ءوز كەزەگىندە تىڭدارماننىڭ جۇرەك تۇكپىرىنەن ەلەۋلى ورىن الىپ كەلەدى.
«ەلىم مەنىڭ» اتتى ەل مەن جەردى سۇيۋگە, قۇرمەتتەۋگە جەتەلەيتىن وتانسۇيگىشتىككە بايلانىستى ءان بايقاۋىندا 2009 جىلى «تۇركىستان» دەپ اتالاتىن ماعجاننىڭ سوزىنە جازىلعان مارش ەكپىندەگى انىمەن قاتىسىپ, ەكىنشى ورىن يەلەنگەن.
«ماعجاننىڭ رۋحتى سوزىنە ءان جازۋعا قورقا-قورقا تاۋەكەل ەتتىم, اۋەنى ەكى جىل جازىلدى. ءاندى تۇركياعا بارعان ساپارىمدا الا باردىم. تۇرىكتەردىڭ ماعجاندى, ءبىزدىڭ ەلدى قانشالىقتى سىيلايتىنىنا سوندا كوزىم جەتتى. ءان ايتىلعاندا ەل ورىندارىنان تۇرىپ تىڭدادى, ۇزاق قول سوعىلدى», دەپ ەسكە الادى اۆتور.
«اققۋدىڭ بالاسىنداي كوگىلدىرىم», «سىردان ۇشقان اققۋىم» اتتى قىزدارىنىڭ ۇزاتۋ تويىنا ارنايى جازعان اندەرى – اكەلىك سەزىمگە تولى, تىڭدارمانىن اۋەنمەن تەربەيتىن, باياۋ ەكپىنمەن شىرقالىپ, ءانشىنى دە, تىڭداۋشىنى دا سەزىم قۇشاعىنا بولەيتىن, ماعىنالى ءان. سازگەردىڭ ەرەكشەلىگى, ءاننىڭ سوزىنە, مازمۇنىنا اسا ءمان بەرەتىنىندە. وسىنداي اندەردىڭ قاتارىندا «جۇلدىزىم», «ايدىندا جۇزگەن اققۋلار», «قاراكوزىم» تۋىندىلارى بار, بۇل شىعارمالار دا سازىنىڭ قۇلاققا ەرەكشە جاعىمدىلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇل ءاندى تىڭداعان ءاربىر قازاق قىزى شىعارما وزىنە ارنالعانداي كۇي كەشەتىن قۇدىرەتتى سىرى بار. باستىسى, تازا قازاقى بولمىستان شىققان, قازاقى بوياۋى باسىم, قازاقى جۇرەككە نۇر بولىپ توگىلەتىن نازىك سىرعا تولى اۋەن. ال «تۇسىنبەدىڭ دە» انىندەگى باسقاسىندا كەزدەسە بەرمەيتىن اۋەن يىرىمدەرى سەزىمتال جۇرەكتىڭ قىلىن شەرتەدى.
كۇمىس كومەي ءانشى ءمادينا ەراليەۆا «تۋعان جەر» ءانىن بايانمەن ورىنداعان. كەيىن وعان تاعى ءبىر تۋىندىسىن تارتۋ ەتكەن. «قىزىم ۇزاتىلىپ بارا جاتقاندا جازعان «اققۋدىڭ بالاسىنداي كوگىلدىرىم» اتتى ء(سوزى سانىمكۇل جەلدەرباەۆانىكى) ءانىمدى ارنايى ءمادينانىڭ داۋىسىنا ارناپ جازىپ ەدىم, ومىردەن وزارىنان ءۇش اي بۇرىن بەرگەنمىن, انشىگە ۇناعان, اتتەڭ, ايتىپ ۇلگەرە المادى» دەپ وكىنۋى – ورىندى. ءمادينا ورىنداعان ءان قۇلپىرار ەدى. نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ «تۋعان جەر» مەن «جۇلدىزىمدى», زەينەپ قويشىباەۆا «ايدىندا جۇزگەن اققۋلار», «بەسىك جىرى», «عاشىعىمدى», ۇلىقپان جولداسوۆ, كەيىنگى جاستاردان جانبولات پەن جازيرا, «ارشات», «ارمان» توپتارى م.ماقاتاەۆتىڭ سوزىنە جازىلعان «ارمىسىڭدار, ادامداردى», بيباجار ماحامبەتوۆا «جانىم-اۋ, تۇسىنبەدىڭ», «اينالايىن», نۇرجان قالجان «تۋعان جەردى» ورىندادى. جاس انشىلەر مولديار ەرگەبەك, ءلاززات بايىربەكوۆا, گۇلميرا بايمۇراتوۆالار دا سازگەر اندەرىن شىرقاپ ءجۇر.
العاشقى اندەرىن 80-جىلداردىڭ باسىنان جازا باستاعان س.ەلەۋوۆ – بۇگىندە 80-نەن اسا ءاننىڭ اۆتورى. ونىڭ كوپتەگەن ءانى تۋرالى ماقالالار رەسپۋبليكالىق گازەت-جۋرنالداردا, مەرزىمدى ءباسپاسوز بەتتەرىندە جارىق كورىپ, قازاق راديوسى مەن تەلەديدارلاردا ورىندالىپ ءجۇر. ءبىر توپ شىعارماسى الماتىدا باسىلعان «اۋىل كەشى كوڭىلدى», «جاستىق شاق اۋەندەرى», ء«انىم سەن ەدىڭ» اتتى تاڭدامالى اندەر جيناعىنا ەنسە, ەندى ءبىر پاراسى نوتاسىمەن «سىر اۋەندەرى» (1991), «ايدىندا جۇزگەن اققۋلار» (1996), «تۇركىستان» (2000), «اپاتايىم, اناشىم» (2011) اتتى كىتاپ بولىپ باسىلدى.
سازگەر-ءانشى ساۋرانبەك ەلەۋوۆكە جەكە شىعارماشىلىق ونەرى مەن ونەرپازدىقتى دامىتقانى ءۇشىن 1994 جىلى قازاقستان جاستار وداعىنىڭ سىيلىعى بەرىلدى. «مادەنيەت قايراتكەرى» قۇرمەتتى اتاعىنا يە بولدى. عىلىمعا دا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ۇستاز-عالىم قازاقستان حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن دوتسەنت عىلىمي اتاعىن يەلەندى. تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمى ۇيىمداستىرعان «قورقىت جانە ۇلى دالا سازى» ءداستۇرلى مۋزىكالىق ونەر فەستيۆالىندە جەڭىمپاز اتاندى. قازىر ق.ا.ياسساۋي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە «ورىنداۋشىلىق ونەر» كافەدراسىندا دوتسەنت قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇر.
كومپوزيتوردىڭ الار اسۋى, اندەرىنىڭ كەڭىنەن تارالىپ, اۋەلەر كەزى الدا دەپ سەنەمىز.
مانشۇك ءتاشىموۆا,
م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, تەاترتانۋشى
