ەكونوميكا • 02 جەلتوقسان, 2025

ينۆەستيتسيا مەن يننوۆاتسيا: جامبىل وبلىسى دامۋىنىڭ كورسەتكىشى جوعارى

30 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ەربول قاراشوكەەۆ ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىن باياندادى. ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جامبىل وبلىسىنداعى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى رەسپۋب­ليكا بويىنشا – 3-ورىندا, ال وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ كورسەتكىشى – 5-ورىندا.

ينۆەستيتسيا مەن يننوۆاتسيا: جامبىل وبلىسى دامۋىنىڭ كورسەتكىشى جوعارى

ونەركاسىپ ءونىمى ءوندىرىسىنىڭ شامامەن 63%-ى وڭدەۋ سەكتورىنا تيەسىلى, ونداعى كاسىپورىندار­مەن رەسپۋبليكا بويىنشا 100% ناتري تريپوليفوسفاتى, ناتري ءتسيانيدى وندىرىلەدى. وبلىس اكىمى­نىڭ ايتۋىنشا, وڭىرگە تارتىل­عان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمىندەگى جەكە ينۆەستيتسيالار ۇلەسى بويىنشا ءوڭىر الدا تۇرعان  5 وبلىستىڭ قاتارىندا ەكەن. ال ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ ءوسۋ قارقىنى – رەسپۋبليكادا 3-ورىندا.

– اتاپ ايتساق, «Yonggang Iron And Steel Group Cو., LTD» جىلىنا 3 ملن تونناعا دەيىن پروكات مەتالل بۇيىمدارىن ءوندىرۋ بويىن­شا مەتاللۋرگيالىق زاۋىتىن, «ەۆروحيم ۋدوبرەنيا» كومپا­نياسى جىل سوڭىنا دەيىن جىلى­نا 800 مىڭ توننا كۇكىرت قىشقى­لىن وندىرەتىن ءوندىرىستىڭ ءبىرىن­شى كەزەڭىن ىسكە قوسۋدى جوسپار­لاپ وتىر. كەلەسى جىلى جىلىنا 1 ملن توننا كۇردەلى تىڭايت­قىش شىعاراتىن زاۋىت ىسكە قوسىل­ماق. «Zhongkai Kazakhstan Interna­tional Sugar Industry Company» قۋاتتىلىعى جىلىنا 1 ملن توننا قانت قىزىلشاسىن وڭدەپ, 130 مىڭ توننا قانت, 72 مىڭ توننا قىزىلشا ۇنى مەن 54 مىڭ توننا مەلاسسا شىعاراتىن زاماناۋي قانت زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن باس­تادى. سونداي-اق «Qazaq Soda» جىلىنا 1 ملن توننا كالتسيلەن­­­دى­رىل­گەن سودا ءوندىرىسىنىڭ, «شوكپار-گاگارينسكوە» كوم­پانيا­سى قورداي اۋدانىنداعى گاگارين­س­كوە كەن ورنىندا جىلىنا 500 مىڭ توننا قۇرامىندا التىن بار كەن وندىرەتىن تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسىن باس­تادى, – دەدى اكىم.

وسى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى عانا ىسكە اسىرۋدىڭ ەسەبىنەن وبلىس ەكونوميكاسىنا 3,8 ترلن تەنگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلماق. اتالعان جوبالاردىڭ باسىم بولىگى «Jibek Joly» ارنايى ەكونوميكالىق اۋماعىندا جانە «تاراز» يندۋستريالىق ايماعىندا ورنالاسقان.

بيىل جامبىل وبلىسى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 458,5 ملرد تەڭگەنى قۇراپتى. اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ەگىستىك القابى 640 مىڭ گەكتارعا جەتكەن. وڭىردە 3,3 ملن توننا ءونىم جينالدى, ونىڭ ىشىندە 283 مىڭ توننا ماساقتى ءداندى داقىلدار, 31,3 مىڭ توننا مايلى داقىلدار, 1,3 ملن توننا كوكونىس داقىلدارى, 207 مىڭ توننا كارتوپ, 389 مىڭ توننا باقشا داقىلدارى جينالعان. ەربول شىراقباي ۇلىنىڭ ايتۋىن­شا, وڭىردە قانت قىزىلشاسى القابىنىڭ 88,1%-ى جينالىپ, 207 مىڭ توننا ءونىم الىنعان. 762 اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى ساتىپ الىنىپ, ناتيجەسىندە, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جاڭعىرتۋ دەڭگەيى 5,6%-دى قۇراپتى.

– مال شارۋاشىلىعىندا ەت ءون­دىرىسى – 2,7%-عا, ءسۇت 1,6%-عا ارتتى. 888 مىڭ توننا اۋىل شا­رۋا­­شىلىعى ءونىمى ەكسپورتتالدى, ونىڭ ىشىندە 400 مىڭ توننا پياز بار. پياز ەكسپورتى بويىنشا وبلىس ەلىمىزدە كوشباسشى بولىپ وتىر. 61,8 مىڭ گا پايدالانىلماعان اۋىل شارۋاشىلىعى باعىتىنداعى جەر تەلىمى قايتارىلدى. «اۋىل اماناتى» جوباسى اياسىندا وسى جىلى 3,2 ملرد تەڭگەگە 437 جوبا قارجى­لاندىرىلدى. وبلىستا 66,5 مىڭ گا ەگىس القاپتارىنا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى ەنگىزىلدى. ءوڭىردىڭ 6 اۋدانىندا 37,2 ملرد تەڭگەگە 625 شاقىرىم بولاتىن 322 سۋ نىساندارى قايتا جاڭارتىلىپ جاتىر, – دەدى ايماق باسشىسى.

سۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى اياسىندا 184 ملرد تەڭگە ەسەبىنەن 2029 جىلعا دەيىن 11 جاڭا سۋ قويماسىن سالۋ, 3 سۋ قويماسىن قايتا جاڭارتۋ, 312 كانالدى جوندەۋ جوس­پارلانىپ وتىر. وبلىستا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋدى كەڭەيتۋ اياسىندا ەكى جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.

سونىمەن قاتار جامبىل وبلىسىندا كوپبالالى وتباسىلار مەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ءۇشىن 710 پاتەر ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. «اۋليە اتا جاستارى» باعدار­لاماسى اياسىندا 140 جاس وتباسى باسپانامەن قامتىلعان.

– گازداندىرۋ اياسىندا وبلىس­تىڭ 6 اۋدانىندا 20,5 ملرد تەڭگەگە 14 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ناتيجەسىندە گازبەن جابدىقتاۋ دەڭگەيى 91,3%-دان 91,8%-عا دەيىن جەتەدى. وبلىس قالالارىندا جىلۋ جەلىلەرىنىڭ ۇزىندىعى 350,7 شاقىرىم بولسا, ولاردىڭ توزۋ دەڭگەيى 54%-دى قۇرايدى. بيىل تاراز قالاسىندا م-1 نەگىزگى جىلۋ ماگيسترالىن جاڭعىرتۋ, جاڭا مولتەك اۋدانىندا جىلۋ جەلىلەرىن كەڭەيتۋ بويىنشا جۇمىستار اياقتالدى. قاراتاۋ قالاسىندا مازۋت شارۋاشىلىعى مەن ورتالىق قازاندىقتار قايتا جاڭعىرتۋدان ءوتتى. سونىمەن قاتار تاراز قالاسىندا م-3 جىلۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋ جۇرگىزىلىپ, جوسپارلانعان 1,4 شاقىرىمنىڭ 50%-ى اياقتالدى. ناتيجەسىن­دە, جىل قورتىندىسىمەن جىلۋ جەلىلەرىنىڭ توزۋ دەڭگەيى 53%-عا دەيىن تومەندەيدى, – دەيدى ە.قاراشوكەەۆ.

وبلىستاعى اۆتوموبيل جول­دارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 10 مىڭ شاقىرىمدى قۇرايدى. وسى جىلى اۆتوجول سالاسىندا 182 جوبانى ىسكە اسىرۋعا 28 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 460 شاقىرىم جولدىڭ قۇرىلىسى قولعا الىنىپ, قايتا جاڭعىرتۋ جانە جوندەۋ جۇمى­سى جۇرگىزىلگەن. وسىنىڭ ارقا­سىندا جىل قورىتىندىسىمەن جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوجولدار ۇلەسى 99,5%-عا, ال كوشە-جول جەلىسى 89%-عا دەيىن جەتكىزىلەدى.

جامبىلدا الەۋمەتتىك ينف­را­قۇ­رىلىمدى دامىتۋ شەڭ­بەرىن­دە 25 ملرد تەڭگەگە 26 ءبىلىم بەرۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جىل باسىنان بەرى 7 مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلىپ, ونىڭ تورتەۋى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسى اياسىندا سالىنعان. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 7 نىسان قۇرىلىسى اياقتالماق. وبلىس باسشىسىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, 16 ءبىلىم نىسانىن كۇردەلى جوندەۋگە 11 ملرد تەڭگە بولىنگەن.

– «ادال ازامات» ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى اياسىندا وبلىستاعى 22 مەكتەپ بىرىڭعاي ديزاين-كودىنا كوشۋدى باستاپ كەتتى. وبلىس وقۋشىلارى 16 جىل قاتارىنان رەسپۋبليكالىق عىلىمي جوبالار كونكۋرسىندا «ەڭ ۇزدىك كوماندا» اتانىپ, رەسپۋبليكالىق وليمپيادانىڭ قورىتىندىسىمەن «ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا» دەپ تانىلدى, – دەدى ءوڭىر باسشىسى.

جەكە قاراجات ەسەبىنەن اباي اتىنداعى جامبىل گۋماني­­تار­لىق كوللەدج ستۋدەنتتەرى­نە تاراز قالاسىندا 120 ورىن­دىق جاتاقحانا قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپتى.

سونداي-اق وبلىس اكىمى دەنساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا دا توقتالدى. ماسەلەن, 6 ملرد تەڭگەگە 32 بىرلىك مەديتسينالىق جابدىق ساتىپ الىنعان. بۇل ەرتە دياگنوستيكانىڭ, جەدەل جار­دەم جۇمىسىنىڭ ساپاسى مەن اۋىل­دىق جەرلەردە مەديتسينا­لىق قىزمەتتىڭ قولجەتىمدىلى­گىن ارت­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ناتي­جەسىندە, دەنساۋلىق ساقتاۋ ين­فرا­قۇرىلىمىنىڭ توزۋ دەڭ­گەيى 42%-عا دەيىن تومەندەپ, مەدي­تسي­نالىق جابدىقپەن جاراق­تان­دىرۋ دەڭگەيى 92%-عا دەيىن جەتكەن.

ودان بولەك, وڭىردە جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانا وتىرىپ, تمد ەلدەرىندە بالاماسى جوق بىرەگەي جوبا ىسكە اسىرىلدى. 22 مەديتسينالىق مەكەمە بىرىڭ­عاي راديولوگيالىق اقپاراتتىق جۇيەگە بىرىكتىرىلدى.

جالپى, وڭىردە 3,1 ملرد تەڭ­گەگە 21 سپورت كەشەنىنىڭ قۇرى­لىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. 3 سپورت كەشەنى مەن 90 سپورت الاڭ­ى پايدالانۋعا بەرىلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە حالىقتى سپورت ينفراقۇرىلىمىمەن قام­تا­ما­سىز ەتۋ دەڭگەيى 70,8%-عا,  دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورتپەن شۇعىلداناتىن حالىق ۇلەسى 41,9%-عا دەيىن جەتكەن.

توكيو قالاسىندا وتكەن دۇ­نيە­جۇزىلىك XXV جازعى سۋرد­ليم­­پيادا ويىندارىنا وڭىر­­دەن 12 سپورتشى قاتىسىپ, 1 التىن, 3 كۇمىس, 2 قولا مەدال جە­ڭىپ العا­نىن ايرىقشا اتاپ وتۋگە بولادى.

سونداي-اق تاراز قالاسىندا 3,5 ملرد تەڭگە بيۋدجەتتەن تىس قارجى ەسەبىنەن بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان فۋتبول اكادەمياسىنىڭ قۇرىلىسى باس­تالعان. بۇدان بولەك, ايماق اكىمى «تاراز» جاستار تەاترى ستۋ­دياسى, «قولونەرشىلەر ءۇيى» شىعار­ماشىلىق ورتالىعى, «تەكتۇرماس» رەسپۋبليكالىق تاريحي-تانىم­دىق جۋرنالىنىڭ اشىلعانىن دا اتاپ ءوتتى.

تۋريزم سالاسىندا 6 ملرد تەڭگەگە 10 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسى­رىلىپ جاتىر. 1,2 ملرد تەڭگ­ەگە 3 تۋريستىك نىسانعا ۇزىن­­دى­عى 34,8 شاقىرىم اۆتوموبيل جول­دارى سالىنعان.

«قولجەتىمدى ينتەرنەت» ۇلت­تىق جوباسى اياسىندا 148 ەلدى مەكەندە ينتەرنەت ساپاسى 4G دەڭ­گەيىنە جەتكىزىلگەن. بۇدان بولەك, ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا وڭىردەگى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىنىڭ بويىندا 12 انتەننالىق-دىڭگەكتى قۇ­رىلعىلاردىڭ قۇرىلىسى جۇرگى­زى­لىپ جاتقانى دا ايتىلدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار