جيىندا پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ وڭىرلەردى, ونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەرلەردى دامىتۋعا ارنالعان ماڭىزدى مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى. مەملەكەت باسشىسى اۋىلدى وركەندەتۋ ەلدىڭ ستراتەگيالىق مۇددەسى ەكەنىنە نازار اۋدارىپ, بۇل رەتتە اكىمدەردىڭ ءرولى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋ قاجەت ەكەنىن باسا ايتتى.
شىن مانىندە, اۋىل – ۇلتتىڭ وزەگى. سوندىقتان اۋىلدىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ – تۇتاس ەل دامۋىنا ىقپال ەتەتىن قادام. سول سەبەپتى كەيىنگى جىلدارى اۋىلداردا ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن جەتىلدىرۋ, ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ, كاسىپكەرلىكتى قولداۋ باعىتتارىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلدى. مەملەكەت باسشىسى وسى قارقىندى جوعالتپاي, ءارى قاراي دا جۇيەلى, ناقتى جانە ءتيىمدى ءىس-قيمىل قاجەت ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, بۇل رەتتە ەڭ ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – جەرگىلىكتى باسقارۋدى كۇشەيتۋ. اۋىل اكىمدەرىن تىكەلەي سايلاۋ ايماقتاردىڭ ساياسي مادەنيەتىن ارتتىرىپ, اكىمدەرگە جاڭا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى. الايدا مەملەكەت باسشىسى سايلانعان اكىمدەردىڭ قۇزىرەتى تولىق ايقىندالماعانىنا, ولاردىڭ قولىندا قاجەتتى ناقتى تەتىكتەردىڭ جوق ەكەنىنە نازار اۋداردى.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى بۇل كەمشىلىكتى جويۋ ءۇشىن اۋىل اكىمدەرىنىڭ مارتەبەسىن قاراپ, ولاردىڭ وكىلەتتىگىن كۇشەيتۋدى, ارتىق ءارى قايتالاناتىن مىندەتتەردى الىپ تاستاۋدى, مەملەكەتتىك دەرەكقورلارعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدى, حالىق الدىنداعى ەسەپ بەرۋدى زاڭمەن بەكىتۋدى تاپسىردى. بۇل – اكىمدەردىڭ جۇمىسىن فورمالدى ەمەس, ناقتى ناتيجەگە باعىتتايتىن ماڭىزدى قادام.
اۋىل اكىمدىكتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن قولداۋ شارالارى دا نازاردان تىس قالعان جوق. سونداي-اق اۋدان اكىمىن سايلاۋدىڭ ءتيىمدى-ءتيىمسىز تۇستارىن مۇقيات سارالاۋ تاپسىرىلدى.
جيىندا ەكونوميكالىق دەربەستىك ماسەلەسىنە دە باسا ءمان بەرىلدى. پرەزيدەنت اۋىل بيۋدجەتتەرى ءالى دە جوعارى دەڭگەيدەگى ورگاندارعا تاۋەلدى ەكەنىن ايتىپ, سالىقتى تابىس تاباتىن جەردە تولەۋ قاعيداتىن ەنگىزۋ جانە ەكولوگيالىق ايىپپۇلدار مەن م ۇلىك سالىعىنىڭ ءبىر بولىگىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە باعىتتاۋ تەتىكتەرىن قاراستىرۋدى جۇكتەدى. مۇنداي شارالار اۋىلداردىڭ دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرەتىنى انىق.
مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جولىندا كووپەراتيۆتەردى نىعايتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە توقتالدى. قازىرگى كووپەراتيۆتەردىڭ كوپشىلىگى تولىققاندى شارۋاشىلىق بىرلىگىنە اينالماي, دەلدالدىق سيپاتتا قالىپ وتىرعانى بەلگىلى. بۇل – اۋىل ەكونوميكاسىنداعى باستى تەجەۋشى فاكتور. سوندىقتان پرەزيدەنت كووپەراتسيانى ەل بويىنشا جۇيەلى تۇردە كەڭەيتۋ, «اۋىل اماناتى» جوباسىن كۇشەيتۋ, اۋىل بيزنەسىنە قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ كەرەك ەكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
بۇگىن ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن تاعى ءبىر ماڭىزدى سالا تسيفرلاندىرۋ جانە جاڭا تەحنولوگيالارعا بەيىمدەلۋ باعىتى بولدى. مەملەكەت باسشىسى «تسيفرلىق قازاقستاندى اۋىلدارسىز قۇرۋ مۇمكىن ەمەس», دەپ جەرگىلىكتى اكىمدەردى اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن جۇمىس ىستەۋگە, دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن شەشىم قابىلداۋعا, جاساندى ينتەللەكت داۋىرىنە دايىن بولۋعا شاقىردى. بۇل – اۋىل مەن قالانىڭ دامۋ دەڭگەيىن تەڭەستىرۋگە جول اشاتىن نەگىزگى شارت.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالارعا توقتالىپ ءوتتى. ناقتى ايتقاندا, ءبىر پالاتالى پارلامەنت قۇرۋ باستاماسى جونىندە پىكىر ءبىلدىرىپ, بۇل «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» قاعيداتىن ورنىقتىرا ءتۇسۋدى كوزدەيتىن قادام ەكەنىنە نازار اۋداردى.
جيىندا ءبىر پالاتالى جاڭا پارلامەنتتە پرەزيدەنت كۆوتاسى بولمايتىنى ايتىلدى. ياعني بارلىق دەپۋتات بىردەي تارتىپپەن سايلانادى. وسىلايشا, كاسىبي دەپۋتاتتىق كورپۋس قالىپتاسادى. اتالعان ۇدەرىس ەلىمىزدىڭ ساياسي جۇيەسىن جاڭعىرتۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن باستايتىنى ءسوزسىز.
جالپى, مەملەكەت ءاردايىم اۋىلدى قولداي بەرەدى. پرەزيدەنت بۇل باعىتتا جاڭا كوزقاراسقا, وزىق ويعا جانە جاڭارتىلعان تاسىلدەرگە باسىمدىق بەرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى.
ەڭ باستى ماقسات – ەكونوميكانىڭ تۇراقتى, ساپالى ءوسىمىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن ارتتىرىپ, ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ. وسى جولدا پارلامەنت قولعا الىنعان باستامالاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرا بەرەدى.
ورتالىق پەن وڭىرلەر, ونىڭ ىشىندە اۋىلدىق جەرلەر ۇيلەسىمدى جانە جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزسە, مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن مىندەتتەردى ساپالى ءارى ۋاقتىلى ىسكە اسىرىپ, كوزدەگەن ماقساتتارعا قول جەتكىزەمىز. سوندىقتان بارلىق ارىپتەسىمدى وسى ىستە بەلسەندىلىك تانىتىپ, پرەزيدەنتتىڭ باعدارلاماسىن تولىق جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەردى جۇمىلدىرۋعا شاقىرامىن.
ماۋلەن اشىمباەۆ,
سەنات توراعاسى
