بايانداماسىنىڭ القيسساسىن وبلىس اكىمى ەكونوميكانىڭ نەگىزگى باعىتتارىنداعى ءوسىمنىڭ تۇراقتىلىعىنان باستادى. جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 3,4 ترلن تەڭگەدەن 6 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوسىپ, 10-ورىننان 5-ورىنعا كوتەرىلدى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسىندا وبلىستىڭ رەسپۋبليكاداعى ىشكى جالپى ونىمدەگى ۇلەسى 4,4%-عا ارتسا, بيىلعى التى ايدا 4,8%-عا جەتتى. ءوڭىر باسشىسى ءىرى ونەركاسىپتىك ءوندىرىسى مىعىم وبلىستاردان وزىپ, شيكىزاتتىق ەمەس ەكونوميكاعا ارقا سۇيەۋمەن دە ورلەۋدىڭ درايۆەرىنە اينالعانىنا توقتالدى.
«بيىلعى 10 ايدىڭ قورىتىندىسىندا قىسقامەرزىمدى ەكونوميكالىق ينديكاتور 109,7%-عا جەتتى. بارلىق نەگىزگى سالالاردا وڭ ءۇردىس جالعاسىپ جاتىر. ونەركاسىپ سالاسى ايرىقشا ءوسىم كورسەتىپ, ءوندىرىس كولەمى 108,7%-عا ارتىپ, 2,1 ترلن تەڭگەگە جەتتى. جالپى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ 90%-ى وڭدەۋ سەكتورىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. وسىلايشا, اگرارلىق باعىتپەن عانا شەكتەلمەي, يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار مەن وڭدەۋ ءوندىرىسىن دامىتاتىن جەتەكشى ءوڭىر اتاندىق. وڭىرلىك ءونىمنىڭ ۇشتەن ءبىرى ونەركاسىپكە تيەسىلى بولعاندىقتان, بۇل سالا ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ نەگىزگى كوزى. 2022 جىلى تارتىلعان ينۆەستيتسيا مولشەرى 614 ملرد تەڭگە بولسا, بىلتىر 1 ترلن تەڭگەدەن استى. جىل سوڭىنا دەيىن 1,3 ترلن تەڭگەگە جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر», دەگەن ءوڭىر باسشىسى ىسكە قوسىلعان ءىرى جوبالاردى دا اتادى. ونىڭ ىشىندە «Focus Logistics» ءىرى لوگيستيكالىق پاركى (70 ملرد تەڭگە), «التىن تاعا» بەتون ونىمدەرى زاۋىتى (35 ملرد تەڭگە), «LC Waikiki» كوتەرمە-ساۋدا ورتالىعى (30 ملرد تەڭگە), «شين-لاين» بالمۇزداق فابريكاسى (18 ملرد تەڭگە), «قاپشاعاي بيداي ونىمدەرى» ءداندى جانە مايلى داقىلداردى تەرەڭ وڭدەيتىن اگروكەشەنى (12 ملرد تەڭگە), «كەگەنمياسپروم» ەت كومبيناتى (3,5 ملرد تەڭگە) بار. بيىلعى جەلتوقساننىڭ سوڭىنا دەيىن ا كلاسسىنداعى «MP Solution» (80 ملرد تەڭگە), «Kusto Logistics» (28 ملرد تەڭگە), «ەۋرازيالىق لوگيستيكالىق پارك» (22 ملرد تەڭگە), «Imagine Apple Logistics» (16 ملرد تەڭگە) ءىرى لوگيستيكالىق كەشەندەرى پايدالانۋعا بەرىلەتىنىن جەتكىزدى.
وڭىرگە ينۆەستورلاردى قىزىقتىرۋدىڭ ءتيىمدى باعىتى – يندۋستريالىق ايماقتاردى قۇرۋ. بىلتىر اشىلعان «قايرات» يندۋستريالدىق ايماعىندا 47 ملرد تەڭگەگە 4 جوبا ىسكە قوسىلسا, 66 ملرد تەڭگەگە 19 جوبانىڭ قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وسىنداي وڭ تاجىريبەنى جالعاستىرىپ, تاعى 15 يندۋستريالدىق ايماق اشۋدى كوزدەيتىنىن ايتتى.
اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ – وبلىستىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى دەگەن م.سۇلتانعازيەۆ اگرارلىق سالانىڭ جالپى ءونىم كولەمى 682,3 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, وڭىرلىك ءونىمنىڭ 7%-ىن قامتىعانىن جەتكىزدى. اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ ءىسى دە جولعا قويىلعان, ساۋد ارابياسى, رەسەي, قىتاي, ورتالىق ازيا ەلدەرىنە جونەلتىلەتىن تاۋاردىڭ كولەمى جىلدان-جىلعا ارتىپ كەلەدى. وبلىس اۋىل شارۋاشىلىعىنا الاتىن سۋبسيدياسىنىڭ سوماسى جونىنەن 8-ورىندا تۇرعانىمەن (38,2 ملرد تەڭگە), ءونىم وندىرۋدە 5-ورىندا ەكەن. مەملەكەتتىك قولداۋ اياسىندا العان 1 تەڭگەگە 17 تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعارىپ, رەسپۋبليكادا تۇركىستان وبلىسىمەن يىقتاسا 1-ورىندا تۇرعانىن ماقتانىشپەن ايتتى.
اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ تۇراقتى دامۋى سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋمەن تىكەلەي بايلانىستى. وڭىردەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – 9 مىڭ شاقىرىم يرريگاتسيا جەلىلەرىنىڭ 60%-ى توزىپ, سۋ شىعىنى 50%-عا جەتكەن. تۇيتكىلدى ماسەلەنى شەشۋگە كەلەشەكتە يسلام دامۋ بانكىنەن 255 ملرد تەڭگە قاراجات قاراستىرىلىپ وتىر. ناتيجەسىندە, بالقاش, ەڭبەكشىقازاق, جامبىل, رايىمبەك جانە ۇيعىر اۋداندارىندا سۋارۋ جەلىلەرى جاڭعىرتىلىپ, 111 مىڭ گەكتار جەر ەل يگىلىگىنە اينالادى. سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋدى ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا وبلىستىق بيۋدجەتتەن جىل سايىن 1 ملرد تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا ءبولىنىپ, 3 جىل ىشىندە وسى تەحنولوگيانى قولداناتىن جەر كولەمى 20 مىڭ گەكتاردان 65 مىڭ گەكتارعا ۇلعايعان.
«2022–2025 جىلدار ارالىعىندا 528 مىڭ گەكتار پايدالانىلمايتىن جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلىپ, ونىڭ 340 مىڭ گەكتارى ىنتالى ازاماتتارعا بەرىلدى. جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار مەن كووپەراتيۆتەردى دامىتۋعا, تۇرعىنداردى كاسىپكەرلىككە باۋلۋ باعىتىندا «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىمەن 11 ملرد تەڭگەگە 1 373 شاعىن نەسيە بەرىلدى. اۋىل حالقىنىڭ ورتاشا تابىسى 22,7%-عا ارتىپ, 311,4 مىڭ تەڭگەگە جەتتى. ءوسىم قارقىنى جوعارى قۇرىلىس سالاسى بيىلعى 10 ايدا 21%-عا ءوسىپ, 948 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى. 2024 جىلى 1 281 وتباسى باسپانامەن قامتىلسا, بيىل الەۋمەتتىك وسال توپتاعى 2 236 وتباسىنا پاتەر بەرىلەدى. 30 جىلدا ۇكىمەت تاراپىنان ەشقانداي ءۇي سالىنباعان شالعاي اۋدانداردا, ونىڭ ىشىندە نارىنقول, قاينار, كەگەن, ۇلكەن اقسۋ, باقاناس اۋىلدارىندا مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا جاڭا ۇيلەر سالىنىپ, تۇرعىندار ساتىپ الىپ جاتىر. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر, بيۋدجەتتىك ۇيىمدار مەن سپورت سالاسى وكىلدەرىنە ارنالعان «الاتاۋ» وڭىرلىك يپوتەكالىق باعدارلاماسىنا 3,1 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, 120-دان استام ازامات باسپانا كىلتىن بيىل الادى. بىلتىر 55 وتباسى ءۇيلى بولدى», دەدى م.ەلەۋسىز ۇلى.
سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىنىڭ 570 شاقىرىمى قايتا جاڭارتىلادى. ناتيجەسىندە, اۋىزسۋمەن قامتۋ دەڭگەيى ەداۋىر جاقسارماق. وبلىس تۇرعىندارىن اۋىزسۋمەن قامتۋ 93,6% بولسا, بيىلعى جوسپار جىل سوڭىنا دەيىن تولىقتاي ورىندالعاندا 99,6%-عا جەتپەك. گاز تارتۋ جۇمىسى دا قارقىن الىپ كەلەدى دەگەن ءوڭىر باسشىسى 1,2 ملن-نان استام تۇرعىن كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتىلەتىنىن, ەلەكتر جەلىلەرىنە بولىنگەن قاراجات ەسەبىنەن توزۋ كورسەتكىشى 72%-دان 66%-عا تومەندەگەنىن ايتتى. 2000 جىلداردان بەرى جوندەۋ كورمەگەن اۆتوموبيل جولدارىنىڭ شۇرىق-تەسىگى بۇتىندەلىپ, «قاپشاعاي – باقاناس – قاروي», «نارىنقول – سۇمبە», «قارقارا – ەرەۋىل», «ەسىك – سايماساي», «الماتى-1 شامالعان – ۇزىناعاش», «المالىباق – جەتىسۋ» باعىتىنداعى اۆتوموبيل جولدارىنا جاڭا اسفالت جامىلعىسى توسەلگەن.
وڭىرگە كەلگەن تۋريستەر سانى 2,2 ملن ادامعا جەتىپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 36%-عا ارتقان. «قاپشاعاي سۋ قويماسى قوناەۆ قالاسىنىڭ نەگىزگى دەمالىس ورتالىعىنا اينالىپ, جازعى ماۋسىمدا 2 ميلليونعا جۋىق ادام تىنىققان. 83,2 ملرد. تەڭگە قارجى جۇمسالىپ, اقتاس ۇستىرتىندەگى
«Oi-Qaragai» تاۋ-شاڭعى كۋرورتىن كەڭەيتۋ جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. تاۋ شاڭعى كۋرورتى جىل ون ەكى اي توقتاۋسىز جۇمىس ىستەپ, 600 مىڭعا جۋىق تۋريستكە قىزمەت كورسەتىپ وتىر. قاپشاعاي كولى جاعالاۋىندا قۇنى 11 ملرد تەڭگە بولاتىن ASP-Arena كوپفۋنكتسيونالدى تۋريستىك كەشەن, حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سپورت ارەناسى, 4 مىڭ ورىندىق ستاديون ىسكە قوسىلدى. بۇل جەردە ورتالىق ازياداعى ەڭ ۇلكەن مۇز ايدىنى قوناقتاردى قابىلداۋعا دايىن. قايىڭدى كولىنە باراتىن 9 كم جولعا كۇردەلى جوندەۋ باستالدى. بۇل باعىتقا كەلگەن تۋريستەر سانى 1,6 ەسە ءوسىپ, 600 مىڭ ادامعا جەتتى», دەدى.
ءۇش جىلدا بارلىق سالادا 176 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلىپ, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار ءۇش ەسەگە تومەندەپ, 57,4 مىڭنان 18,9 مىڭعا دەيىن قىسقارعان. 2022 جىلدان بەرى 45 جاڭا مەكتەپ پەن 6 جاپسارجاي سالىندى, سونداي-اق 55 مەكتەپ كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. ونىڭ ىشىندە ينۆەستورلار ەسەبىنەن – 11, «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسىمەن سالىنعان 20 ءبىلىم وشاعى بار. جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 6 مەكتەپ اشىلىپ, 20 مەكتەپتە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلەدى. وبلىستا ءۇش اۋىسىمدا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ سانى 52-دەن 28-گە دەيىن قىسقارعانىن ايتقان م.سۇلتانعازيەۆ ءالى دە قاجەت مەكتەپ سالۋ ءىسىن وتاندىق ءھام شەتەلدىك ينۆەستورلاردى قولداسا دەگەن بۇيىمتايىن دا ىركىپ قالمادى. مادەنيەت پەن سپورت نىساندارى دا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 7 مادەنيەت ءۇيى, 6 سپورت كەشەنى, مەملەكەتتىك ارحيۆ جانە ونەر مەكتەبى سالىندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا تيەسىلى 356 نىسان بار, ولاردىڭ توزۋ دەڭگەيى 54%. 2022–2025 جىلدار ارالىعىندا 55 نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, 6 ملرد تەڭگەگە 153 بىرلىك مەديتسينالىق جابدىق ساتىپ الىنعان. وبلىس اكىمى ءوڭىردىڭ تسيفرلىق ەكوجۇيەسىن دامىتۋدىڭ تاعى ءبىر باسىم باعىتى – ينتەرنەت ينفراقۇرىلىمىن كەڭەيتۋ ەكەنىن ايتىپ, 368 اۋىلدىڭ 350-ىنە, ياعني 95%-ىنا كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسى تارتىلعانىن جەتكىزدى.
الماتى وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن بايانداعان م.ەلەۋسىز ۇلى جۋرناليستەر ساۋالىنا رەتىمەن جاۋاپ بەردى. ءوز تاراپىمىزدان التى اي قىستىڭ قۇرساۋىندا تاۋلى وڭىردە تىرشىلىك ەتەتىن رايىمبەك, كەگەن اۋداندارىنا قاشان گاز جەتەتىنىن سۇرادىق. ازىرگە اقجولتاي جاڭالىقتىڭ اۋىلى الىس سەكىلدى. وبلىس اكىمى شەكارالىق اۋداندارعا ءۇش تاۋ اسىرىپ گاز تارتۋ اۋقىمدى جوبا ەكەنىن ايتتى. دەسە دە تۋريزم سالاسىن وركەندەتۋگە قولايلى اۋداندارعا كوگىلدىر وتىن تارتىلسا, ۇدەرە كوشۋگە توقتام بولىپ, جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا دا سەپتىگى تيەتىنىن دە جەتكىزدى.
