سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر – ا.دۇيسەنباەۆ, ە.ۇكىباەۆ
ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك نىعايا تۇسپەك
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەن سەردار بەردىمۇحامەدوۆكە ىقىلاس تانىتىپ, ريزاشىلىق ءبىلدىردى. مەملەكەت باسشىسى ەلىمىز تۇرىكمەنستاندى ستراتەگيالىق سەرىكتەس جانە باۋىرلاس مەملەكەت سانايتىنىن جەتكىزدى.
– ءبىزدى عاسىرلاردان جالعاسىپ كەلە جاتقان دوستىق, ورتاق تاريح, ءتىل مەن مادەنيەت بىرىكتىرەدى. مەملەكەتتەرىمىز اراسىنداعى ساۋدا-ساتتىق, ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتىڭ باسقا دا تۇرلەرى, مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار قارقىندى دامىپ كەلەدى. ەكى ەل سەرىكتەستىگىنىڭ اۋقىمى مەن ساپاسىنا كوڭىلىمىز تولادى دەپ ايتۋعا نەگىز بار. بۇل ىنتىماقتاستىق ستراتەگيالىق سيپاتقا يە. دەگەنمەن العا قادام باسۋ قاجەت. كۇن تارتىبىندە وتە ماڭىزدى ماسەلەلەر تۇر. ولاردىڭ شەشىمىن بىرلەسىپ تابامىز دەپ ويلايمىن, – دەدى پرەزيدەنت.
ءوز كەزەگىندە سەردار بەردىمۇحامەدوۆ ەلىمىزگە مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلۋگە شاقىرىپ, قوناقجايلىق تانىتقانى ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا العىس ايتتى.
– سىزگە تۇرىكمەن حالقىنىڭ ۇلت كوشباسشىسى, قۇرمەتتى گۋربانگۋلى مياليكگۋلىەۆيچ بەردىمۇحامەدوۆتىڭ سالەمى مەن ىزگى تىلەگىن جەتكىزۋگە رۇقسات ەتىڭىز. بۇگىندە تۇرىكمەنستان مەن قازاقستاننىڭ قارىم-قاتىناسى دوستىق, باۋىرلاستىق جانە تاتۋ كورشىلىك قاعيداتتارى نەگىزىندە دامىپ كەلەدى. ءوزارا ىقپالداستىعىمىز ساياسي-ديپلوماتيالىق, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالالاردى قامتيدى, – دەدى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى.
بۇدان كەيىن كەلىسسوزدەر ەكى ەل دەلەگاتسيالارىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا جالعاستى. اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا مەملەكەت باسشىلارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارىن تالقىلادى. اتاپ ايتقاندا, ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني-گۋمانيتارلىق, كولىك-لوگيستيكالىق ىقپالداستىق ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى. ەنەرگەتيكا, ونەركاسىپ كووپەراتسياسى, اۋىل شارۋاشىلىعى, IT, ءبىلىم مەن مەديتسينا سالالارىنداعى بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا باسا نازار اۋدارىلدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ شاقىرۋىن قابىل الىپ, استاناعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلگەنى ءۇشىن سەردار بەردىمۇحامەدوۆكە العىس ايتتى.
– قازاق پەن تۇرىكمەن – ەجەلدەن دوستىعى جاراسقان تۋىس حالىقتار. ءبىزدىڭ تاريحىمىز بەن ماقسات-مۇراتىمىز ورتاق, مادەني-رۋحاني قۇندىلىقتارىمىز ءبىر. ءبىز تۇرىكمەنستانمەن ىنتىماقتاستىقتى تاتۋ كورشىلىك جانە ءوزارا قولداۋ رۋحىندا بارىنشا نىعايتۋعا ايرىقشا ءمان بەرەمىز. جارقىن بولاشاققا بىرگە قادام باسۋ ءۇشىن كۇش جۇمىلدىرامىز. باۋىرلاس حالىقتارىمىزدىڭ يگىلىگى ءۇشىن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتا تۇسەمىز. مەن بۇعان كامىل سەنەمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەكى ەل اراسىندا بارلىق دەڭگەيدە بەلسەندى ءارى تابىستى بايلانىس ورناعانىن اتاپ ءوتتى. ەكى ەل ۇكىمەتى جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ, ۆەدومستۆوارالىق بايلانىس نىعايىپ كەلەدى. ەلدەرىمىز كوپجاقتى قۇرىلىمدار اياسىندا ناتيجەلى قارىم-قاتىناس جاسايدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, استانا مەن اشحابادتىڭ وڭىرلىك, حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى كوپتەگەن ماسەلە بويىنشا كوزقاراستارى مەن ۇستانىمدارى ۇقساس.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كەلىسسوزدەر بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىقپالداستىققا ايرىقشا نازار اۋداردى. كەيىنگى 5 جىلدا ءوزارا ساۋدا كولەمى 4 ەسەدەن اسىپ, جارتى ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايدى.
قازاقستاندا تۇرىكمەن كاپيتالى بار 140-قا جۋىق كومپانيا تابىستى جۇمىس ىستەيدى. وسى ارقىلى اتالعان كاسىپورىندار ەكونوميكالىق بايلانىستى نىعايتۋعا زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. قازاقستاننىڭ تۇرىكمەنستانعا قۇيعان ينۆەستيتسياسى 120 ملن دوللاردان استى.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستىڭ دامۋ قارقىنىنا توقتالدى. پرەزيدەنت ەكى ەلدىڭ مادەنيەت كۇندەرىن الما-كەزەك وتكىزۋ, كورنەكتى قايراتكەرلەردىڭ ەسكەرتكىشتەرىن اشۋ ءىس-شارالارى قوس حالىقتىڭ مادەني-رۋحاني مۇراسىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسادى دەپ سانايدى.
سەردار بەردىمۇحامەدوۆ قازاقستان مەن تۇرىكمەنستاندى ورتالىق ازياداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەس مەملەكەتتەر دەپ اتادى.
– مەملەكەتتەرىمىزدى ۇرپاقتان ۇرپاققا امانات بولىپ, كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ كەلە جاتقان ورتاق تاريحي تامىرلاستىق, مادەني-رۋحاني ۇقساستىق, سالت-ءداستۇرىمىزدىڭ جاقىندىعى سەكىلدى قۇندىلىقتار بىرىكتىرەدى. ساياسي-ديپلوماتيالىق سالادا تۇرىكمەنستان مەن قازاقستان جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا سىندارلى ىقپالداستىق ورناتقان. اتاپ ايتقاندا, بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ, ەنەرگەتيكالىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ, كولىك بايلانىسىن ىلگەرىلەتۋ, ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ جانە كليمات وزگەرىسىنە قارسى كۇرەس ماسەلەلەرى بويىنشا ۇستانىمدارىمىز ورتاق, – دەدى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتىنىڭ ەلىمىزگە ساپارى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشىپ, دوستىق پەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە توقتالدى.
بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويدى
كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن سەردار بەردىمۇحامەدوۆ بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويدى.
مەملەكەت باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن رەسمي دەلەگاتسيا مۇشەلەرى بىرقاتار ۇكىمەتارالىق جانە ۆەدومستۆوارالىق قۇجاتتارمەن الماستى:
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مەن تۇرىكمەنستان ۇكىمەتى اراسىندا مادەني-گۋمانيتارلىق سالا بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتى مەن تۇرىكمەنستان ۇكىمەتى اراسىندا كوشى-قون سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مەن تۇرىكمەنستاننىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى اراسىندا زەينەتاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسى بويىنشا اقپاراتتىق ىقپالداستىق تۋرالى كەلىسىم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگى مەن تۇرىكمەنستاننىڭ ادىلەت مينيسترلىگى اراسىندا قۇقىقتىق سالاداعى ءوزارا تۇسىنىستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن تۇرىكمەنستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى اراسىندا ۆەتەريناريا سالاسى بويىنشا ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ۇلتتىق اگرارلىق عىلىمي ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى مەن تۇرىكمەنستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى استىق داقىلدارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تۇرىكمەنستان اراسىندا كولىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كەڭەيتۋ جونىندەگى 2026–2027 جىلدارعا ارنالعان بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارى;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن تۇرىكمەنستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە مەديتسينالىق ونەركاسىپ مينيسترلىگى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ 2026–2027 جىلدارعا ارنالعان نەگىزگى ءىس-شارالار جوسپارى;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگى مەن تۇرىكمەنستاننىڭ بالقان ءۋالاياتى اكىمشىلىگى اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ سالاسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى مەن تۇرىكمەنستاننىڭ عىلىم اكادەمياسى اراسىندا عىلىم سالاسى بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ءىس باسقارماسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تەلەراديوكەشەنى» شجق رمك مەن تۇرىكمەنستاننىڭ تەلەۆيزيا, راديو حابار تاراتۋ جانە كينەماتوگرافيا جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتى اراسىندا اقپاراتتىق سالا بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم.
تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى «التىن قىران» وردەنىمەن ماراپاتتالدى
سالتاناتتى راسىمدە قاسىم-جومارت توقاەۆ سەردار بەردىمۇحامەدوۆتىڭ جاڭا تۇرپاتتاعى بەدەلدى ساياسي قايراتكەر, تۇرىكمەنستاننىڭ مەملەكەتتىلىگىن, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق الەۋەتى مەن حالىقارالىق ارەناداعى ورنىن دايەكتى تۇردە نىعايتىپ كەلە جاتقان پروگرەسسيۆتى, مىقتى كوشباسشى رەتىندەگى ءرولىن اتاپ ءوتتى.
– ءسىز تۇرىكمەن حالقىنىڭ ۇلت كوشباسشىسى, اسا قۇرمەتتى گۋربانگۋلى مياليكگۋلىەۆيچ بەردىمۇحامەدوۆتىڭ كەلەشەككە ارنالعان ستراتەگيالىق باعدارىن سەنىمدى تۇردە جالعاستىرىپ كەلەسىز. ءسىزدىڭ ساليقالى باسشىلىعىڭىزبەن تۇرىكمەنستان ەكونوميكاسى كەرەمەت قارقىنمەن دامۋدا. ەلىڭىزدە ونەركاسىپ, كولىك ينفراقۇرىلىمى بەلسەندى تۇردە جاڭعىرىپ جاتىر. ەنەرگەتيكالىق الەۋەتتى نىعايتۋ جانە تەحنولوگيالىق ترانسفورماتسيا باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. باياندى باستامالارىڭىزدىڭ ارقاسىندا باۋىرلاس تۇرىكمەنستاندا ءىرى الەۋمەتتىك جوبالار جوسپارلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ, عىلىم-ءبىلىم سالاسى سونى سەرپىن الىپ, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى جاقسارا ءتۇستى. بۇل جەتىستىكتىڭ ءبارى شىنايى قۇرمەتكە جانە جوعارى باعاعا لايىق, – دەدى پرەزيدەنت.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى اشحابادتىڭ ديپلوماتيا, بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق مەكەنى رەتىندەگى حالىقارالىق بەدەلى مەن مارتەبەسىن ارتتىرۋ جولىنداعى تۇرىكمەنستان باسشىلىعىنىڭ كۇش-جىگەرىنە ەرەكشە توقتالدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇرىكمەنستاننىڭ 2025 جىلدى حالىقارالىق بەيبىتشىلىك جانە سەنىم جىلى دەپ جاريالاۋ تۋرالى باستاماسىن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ قولداۋى ەلدىڭ جاۋاپتى ءارى بەلسەندى ۇستانىمىن كورسەتەدى.
مەملەكەت باسشىسى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتىنىڭ باۋىرلاس ەلدەر اراسىنداعى دوستىقتى, ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسىنە جوعارى باعا بەردى.
– قازاق-تۇرىكمەن قارىم-قاتىناسىنىڭ كەلەشەگى جارقىن ەكەنىنە سەنىمدىمىن. وسى كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى – وسىعان ايقىن دالەل. قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ تابىستى جۇزەگە اسىرىلۋى كوپ جوسپارلى سەرىكتەستىگىمىزگە تىڭ سەرپىن بەرىپ, قازاق-تۇرىكمەن ىنتىماقتاستىعىنىڭ جىلناماسىنداعى جاڭا كەزەڭگە جول اشاتىنىنا كۇمان جوق, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سەردار بەردىمۇحامەدوۆ قازاقستاننىڭ ەڭ جوعارى مەملەكەتتىك ناگراداسى – «التىن قىران» وردەنىمەن ماراپاتتاعانى ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا جانە قازاقستاندىقتارعا العىس ايتتى.
– بۇل ماراپاتتى تۇرىكمەنستان حالقىنا كورسەتكەن قۇرمەتىڭىز, ەلدەرىمىز اراسىندا عاسىرلاردان جالعاسىپ كەلە جاتقان بەرىك دوستىق پەن تاتۋ كورشىلىكتىڭ بەلگىسى رەتىندە قابىلدايمىن. ەكى مەملەكەت حالىقارالىق ارەنادا تىعىز ءارى ناتيجەلى ىقپالداستىق ورناتقان. ىنتىماقتاستىعىمىز وڭىرلىك جانە جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋدە ءوزارا تۇسىنىستىكتىڭ, بىرلىكتىڭ جانە قولداۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتىپ كەلەدى, – دەدى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى.
بەيتاراپ ساياسات جۇرگىزۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە
بۇدان سوڭ ەكى ەل باسشىسى باق وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگ وتكىزدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنت سەردار بەردىمۇحامەدوۆتىڭ قازاق جەرىنە مەملەكەتتىك ساپارىنىڭ ءمانى ايرىقشا دەپ سانايتىنىن, تۇرىكمەنستان قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى ءارى سەنىمدى سەرىكتەس, باۋىرلاس ەل ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– قوس حالىقتى شىنايى دوستىق, ورتاق تاريح پەن رۋحاني-مادەني قۇندىلىقتار بىرىكتىرەدى. وسىنداي مىزعىماس تۇعىرى بار قارىم-قاتىناسىمىز ستراتەگيالىق ارىپتەستىك رۋحىندا قارقىندى دامىپ جاتىر. ەكى ەل اراسىندا جوعارى دەڭگەيدەگى ساياسي ديالوگ قالىپتاستى. ساۋدا-ەكونوميكا سالاسىنداعى بايلانىس جىلدان جىلعا كۇشەيىپ كەلەدى. مادەني-گۋمانيتارلىق باعىتتاعى ىقپالداستىق نىعايا ءتۇستى. ءبىز ايماقتىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە بەلسەنە اتسالىسىپ كەلەمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
وسى ورايدا قاسىم-جومارت توقاەۆ سەردار بەردىمۇحامەدوۆ پەن باۋىرلاس تۇرىكمەن حالقىن تۇرىكمەنستاننىڭ تۇراقتى بەيتاراپتىعىنىڭ 30 جىلدىعىمەن قۇتتىقتادى.
– بەيتاراپ ساياسات جۇرگىزۋ تۇرىكمەنستاننىڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىن بيىكتەتىپ, بەيبىتشىلىك, تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىك قاعيداتتارىنا بەيىل ەكەنىن كورسەتتى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكىجاقتى كۇن ءتارتىبىنىڭ كەڭ كولەمدى ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, ىقپالداستىقتىڭ باسىم باعىتتارى بەلگىلەنگەنىن جەتكىزدى. اۋەلگى كەزەكتە ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە نازار اۋدارىلدى.
– بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىمىزدىڭ ارقاسىندا ەلدەرىمىز اراسىنداعى تاۋار اينالىمى جىل سايىن جارتى ملرد دوللاردان اسادى. بيىلعى كورسەتكىشتەرگە دە كوڭىل تولادى. قۇرمەتتى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتىمەن بىرگە ءوزارا ساۋدا كولەمىن 1 ملرد دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردى قولعا الامىز. وسى ماقساتتا قازاقستان تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋ جونىندەگى جۇمىس جوسپارىن قابىلداۋدى ۇسىندى. ەكى ەلدىڭ بيزنەس وكىلدەرىن قولداۋ ءۇشىن ساۋدا ۇيلەرىن اشۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىق. سونداي-اق قوس مەملەكەتتىڭ قالالارى اراسىندا تىكەلەي كوممەرتسيالىق اۋە رەيستەرىن اشۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋعا كەلىستىك, – دەدى پرەزيدەنت.
قازىرگى ۋاقىتتا كولىك-ترانزيت سالاسى ستراتەگيالىق باسىمدىققا يە. بۇل ورايدا سولتۇستىك-وڭتۇستىك كولىك ءدالىزىنىڭ ماڭىزدى بۋىنى رەتىندە قازاقستان – تۇرىكمەنستان – يران تەمىرجول باعدارى ەرەكشە ءرول اتقارادى.
– بيىل ون ايدا تاسىمال كولەمى 1,5 ملن توننانى قۇراپ, 14 پايىز ۇلعايدى. تاريفتەردى وڭتايلاندىرۋ, اكىمشىلىك ۇدەرىستەردى جەڭىلدەتۋ شارالارى قابىلدانىپ كەلەدى. شەكارا ماڭىنىڭ ينفراقۇرىلىمى بەلسەندى تۇردە دامىپ, وتكىزۋ بەكەتتەرى جاڭعىرتىلىپ جاتىر. تۇرىكمەنباشى – گارابوگاز – قازاقستان شەكاراسى باعىتى بويىنشا جول ينفراقۇرىلىمدارىن ۇشتاستىرۋ ماسەلەسى بىرتىندەپ شەشىلىپ كەلەدى. كونتەينەرلىك تاسىمالدى جانداندىرۋ ءۇشىن كاسپيدەگى اقتاۋ, قۇرىق, تۇرىكمەنباشى پورتتارىنىڭ كولىك-لوگيستيكالىق الەۋەتىن تولىق پايدالانۋعا ۋاعدالاستىق, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
بۇعان قوسا كەلىسسوزدەر بارىسىندا اۋعانستان ارقىلى وتەتىن وڭتۇستىك ازيا باعىتىنداعى تەمىرجول جەلىسىن تارتۋ پەرسپەكتيۆاسى تالقىلاندى.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى ىقپالداستىقتىڭ ماڭىزدى سالاسى سانالاتىنىنا توقتالدى.
– قازاقستان بيدايىن تۇرىكمەن نارىعىنا جەتكىزۋ كولەمىن ارتتىرۋدى ءجىتى تالقىلادىق. سونىمەن قاتار وسىمدىك مايى, ماكارون جانە ەت-ءسۇت ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىگىمىز بار. تۇرىكمەنستان-اۋعانستان شەكاراسىندا استىق تەرمينالىن سالۋ پەرسپەكتيۆاسىن پىسىقتادىق, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى بىرلەسكەن جوبالارعا باسا ءمان بەرىلگەن. قازاقستان تۇرىكمەن گازىن قىتايعا تاسىمالداۋدا ۇزاق جىل بويى سەنىمدى سەرىكتەس بولىپ كەلەدى. كەلىسسوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا تاراپتار گازدى قايتا وڭدەۋ, كوگىلدىر وتىن جەتكىزەتىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جوبالارى اياسىنداعى ىقپالداستىقتى جالعاستىرۋعا ۋاعدالاسقان. وعان بىلتىر قول قويىلعان گاز سالاسىن دامىتۋ بويىنشا ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كەلىسىم نەگىز بولا الادى.
ەلىمىز مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدى تسيفرلاندىرۋ جانە ءىت تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ ىسىندەگى تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, تۇرىكمەن تاراپىن اتالعان سالادا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا شاقىردى.
بۇدان كەيىن ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى ورىستەتۋدە مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار ەرەكشە ورىن الاتىنى ايتىلدى.
– قازاق حالقى استانادا وتكەن تۇرىكمەنستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرى مەن تۇرىكمەن حالقىنىڭ ۇلى ويشىلى ماقتىمق ۇلى پىراعىنىڭ 300 جىلدىعىنا وراي ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋىن جىلى قابىلدادى. اشحابادتا ابايعا ەسكەرتكىش قويىلۋى حالىقتارىمىزدىڭ دوستىعى مەن ءبىر-بىرىنە قۇرمەتىنىڭ تاعى ءبىر سيمۆولى بولدى. فەستيۆالدار, گاسترولدەر, باسقا دا بىرلەسكەن ءىس-شارالار وتكىزۋ ارقىلى مادەنيەت سالاسىندا جان-جاقتى ىقپالداستىق ورناتۋ قاجەت ەكەنىنە توقتالدىق. عىلىم-ءبىلىم بەرۋ جانە جاستار اراسىنداعى بايلانىستى دامىتۋ پەرسپەكتيۆاسى جان-جاقتى تالقىلاندى. تۇرىكمەنستاندا وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرىنىڭ فيليالىن اشۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىندىق, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
كەلىسسوزدەر بارىسىندا پرەزيدەنتتەر وڭىرلىك جانە حالىقارالىق كۇن ءتارتىبىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا ۇقساس ۇستانىمدا ەكەنىن راستاعان.
– وڭىرلىك, سونداي-اق جاھاندىق اۋقىمدا تۇراقتىلىق, قاۋىپسىزدىك جانە ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تۇرىكمەن تاراپىمەن تىعىز ىقپالداستىق ورناتۋعا ءازىرمىز. كونسۋلتاتيۆتىك كەزدەسۋلەر وتكىزۋ, سونداي-اق كاسپي تەڭىزىنىڭ پروبلەماسى جونىندە ىقپالداستىق ورناتۋ وتە وزەكتى. قازاقستان اشحابادتىڭ باستاماسى بويىنشا جاريالانعان حالىقارالىق بەيبىتشىلىك جانە سەنىم جىلى اياسىندا تۇرىكمەنستان وتكىزگەن ءىس-شارالاردى جوعارى باعالايدى, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ءسوز سوڭىندا پرەزيدەنت سەردار بەردىمۇحامەدوۆتىڭ ساپارى قازاقستان مەن تۇرىكمەنستان اراسىنداعى دوستىق, تاتۋ كورشىلىك جانە ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا زور ۇلەس قوساتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ساپار ەكى ەل قارىم-قاتىناسىنىڭ تاريحي كەزەڭىنە باستاۋ بولادى.
سەردار بەردىمۇحامەدوۆ مەملەكەتتەر اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى ودان ءارى كەڭەيتۋگە قاتىستى تۇرىكمەنستاننىڭ ۇستانىمىمەن ءبولىستى.
– ەكىجاقتى كۇن ءتارتىبىن تالقىلاۋ بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ايرىقشا ءمان بەرىلدى. ءوزارا ساۋدا-ساتتىق اياسىن كەڭەيتۋ جانە ءارتاراپتاندىرۋ, سونداي-اق ونەركاسىپ كووپەراتسياسى سالاسىندا بىرلەسكەن اۋقىمدى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى جانداندىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى. بۇل رەتتە ەكى مەملەكەتتىڭ بيزنەس قوعامداستىقتارى اراسىنداعى ىسكەرلىك بايلانىستاردى نىعايتۋدىڭ ماڭىزى زور. ەنەرگەتيكا – ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. تۇرىكمەنستان بۇل باعىتتاعى جۇمىستى ودان ءارى جالعاستىرۋعا دايىن. سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ ەلەكتر ەنەرگياسى مەن حيميا ونەركاسىبىندەگى سەرىكتەستىكتى نىعايتۋعا ايتارلىقتاي مۇمكىندىگى بار. كولىك جانە لوگيستيكا ءوزارا ىقپالداستىعىمىزدىڭ ستراتەگيالىق سيپاتقا يە باعىتى سانالادى. قازىرگىدەي كۇردەلى گەوساياسي جانە گەوەكونوميكالىق احۋال كەزىندە شىعىس – باتىس جانە سولتۇستىك – وڭتۇستىك باعدارىنداعى كولىك-ترانزيت دالىزدەرىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ اسا وزەكتى, – دەدى تۇرىكمەنستان پرەزيدەنتى.
