تۇلعا • 19 قاراشا, 2025

بيىل بالالار جازۋشىسى ساپارعالي بەگاليننىڭ تۋعانىنا – 130 جىل

1010 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق بالالار ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلى, فولكلورتانۋشى ساپارعالي بەگالين 1895 جىلى 24 قاراشادا شىعىس قازاقستان وبلىسى, اباي اۋدانى, دەگەلەڭ اۋىلىندا تۋعان. قالامگەردىڭ «قازاق بوز-بالالارىنا» اتتى العاشقى ولەڭى «ايقاپ» جۋرنالىنىڭ 1914 جىلعى سانىندا جارىق كورگەنى قالىڭ وقىرمانعا ايان.

بيىل بالالار جازۋشىسى ساپارعالي بەگاليننىڭ تۋعانىنا – 130 جىل

جازۋشىنىڭ «زامانا بەلەستەرى», «قىران كەگى», «تسيمليان تەڭىزى» «مەكتەپ تۇلەكتەرى», «شوقان اسۋلارى», «قىران تۋرالى اڭىز» سياقتى كوپتەگەن شىعارماسىن جاس وقىرماندار قىزىعىپ وقيدى. ال ارتىندا قالعان رۋحاني مۇراسىن ناسيحاتتاۋ ءىسى قازىرگى كۇنى جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. بۇگىندە الماتىداعى بالالار كىتاپحاناسى ساپارعالي بەگالين ەسىمىمەن اتالادى.

وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە بالالار جازۋشىسى, فولكلورشى, قوعام قايراتكەرى ساپارعالي بەگاليننىڭ تۋعانىنا 130 جىل تولۋىنا ارنالعان بريفينگتە نەمەرەسى گۇلنار بەگالينا قالامگەردىڭ حح عاسىرداعى قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى جايىندا ايتىپ ءوتتى.

ونىڭ سوزىنشە, ساپارعالي ىسقاق ۇلى جازۋشى, عالىم عانا ەمەس, اقىلدى دا مەيىرىمدى اتا بولا ءبىلدى. ول ەڭ قيىن جىلداردىڭ وزىندە جۇرەگىندەگى جىلۋىن بالالارى مەن نەمەرەلەرى, اينالاسىنا تارتۋ ەتتى.

«جاستايىنان بىلىمگە قۇشتار بودى. رۋحاني دامۋعا ۇمتىلدى. قازاق زيالىلارىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرى مۇحتار اۋەزوۆ, قانىش ساتباەۆ جانە الكەي مارعۇلانمەن جاقىن ارالاستى. وسى ورايدا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «ساپەكەڭ ءوز ماشىعى – ءوز ءسوز ورنەگى, ءوز مازمۇنى, ءوز ەرەكشەلىگى بار بەلگىلى قازاق اقىنى بولۋىمەن قاتار, ەسىمى بۇكىل ەلگە ءمالىم بالالار جازۋشىسى» دەپ ايتقانى ەسكە ورالادى», دەدى گۇلنار بەگالينا.

فوتو

جازۋشى ءومىرىنىڭ كوپ بولىگىن فولكلوردى زەرتتەۋگە, حالىق اندەرى, اڭىزدارى, داستاندارىن جيناۋعا, اۋىز ادەبيەتى مۇراسىن ساقتاۋعا ارنادى. قالامگەردىڭ 1946 جىلى جازىلعان «جامبىل» كىتابىنىڭ 50 جىلدان كەيىن جارىق كورگەنى بەلگىلى.

س. بەگالين اتىنداعى ورتالىق قالالىق بالالار كىتاپحاناسىنىڭ باسشىسى الما قوناروۆا مەرەيتويعا ارنالعان مادەني باستامالار تۋرالى ايتىپ بەردى. قازىرگى كەزدە جازۋشى شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى جالعاسىن تاۋىپ جاتىر. بالالارعا اۆتوردىڭ كىتاپتارىن عانا ەمەس, ول ءومىر سۇرگەن ءداۋىردىڭ رۋحىن دا كورسەتۋ ماقساتىندا كورمەلەر سەرياسىن, ادەبي ساعاتتار مەن تاقىرىپتىق كەزدەسۋلەر جوسپارلانعان. وسىعان وراي 21 قاراشادا «رۋحاني مۇرا قامقورى» اتتى رەسپۋبليكالىق دوڭگەلەك ۇستەل وتەدى.

بۇگىندە كىتاپحانا قورىندا س.بەگاليننىڭ ومىرىنە قاتىستى سيرەك باسىلىمدار, قولجازبالار جانە مۇراعاتتىق فوتوسۋرەتتەر ساقتالعان. سونداي-اق جازۋشىنىڭ تۋىستارى تاپسىرعان جەكە زاتتارىنان شاعىن مۇراجاي جاسالعان.

ء«بىز ادەبي مۇرامەن قاتار جازۋشىنىڭ عىلىم مەن فولكلورتانۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگىن دە جيناۋعا تىرىستىق. بۇل وقىرماندارعا جازۋشىنىڭ ءومىر جولىمەن تەرەڭىرەك تانىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى الما قوناروۆا.

وسى داتاعا وراي جىل بويى بالالار جازۋشىلارى جانە ادەبيەت زەرتتەۋشىلەرىمەن كەزدەسۋلەر, مەكتەپتەر مەن كىتاپحانالاردا بەگالين شىعارمالارىن وقۋ, وقۋشىلارعا ارنالعان ينتەراكتيۆتى ءىس-شارالار, سونداي-اق جازۋشى ءومىرى تۋرالى تاقىرىپتىق جيناقتار مەن ماتەريالداردى تانىستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار