وسى جىلى قانشا كەلىسىم جاسالدى؟
اگەنتتىك ەكسپورتتى ساقتاندىرۋ, قارجى تابۋعا جاردەمدەسۋ جانە كەپىلدىك بەرۋ قۇرالدارى ارقىلى وڭدەلگەن ءونىم ەكسپورتىنىڭ وسىمىنە ىقپال ەتىپ, شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرىپ جاتىر.
2025 جىلدان بەرى 371 ەكسپورتتىق كەلىسىمشارت جاسالىپ, ودان تۇسكەن جيىنتىق ەكونوميكالىق تيىمدىلىك 1,5 تريلليون تەڭگەدەن استى. بۇل ءوز كەزەگىندە وتاندىق ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋعا, ايماقتاردا جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا جانە مەملەكەتتىك قازىنانى قوسىمشا سالىقپەن تولىقتىرۋعا مۇمكىندىك سىيلايدى.
كاسىپورىنداردى قولداۋ قالاي جۇزەگە اسادى؟
ايتا كەتۋ كەرەك, اگەنتتىك ەكسپورتقا باعىتتالعان جوبالارعا تىكەلەي قارجى قۇيمايدى. ولار ءوزىنىڭ قارجى-ساقتاندىرۋ تەتىكتەرى ارقىلى ەكسپورتتاۋشىلارعا كوممەرتسيالىق ۇيىمداردان ءتيىمدى شارتپەن نەسيە تارتۋعا جاعداي جاسايدى.
ۇلتتىق ينستيتۋت ۇسىناتىن قولداۋ شارالى مۇنىمەن شەكتەلمەيدى. اگەنتتىك ءوز قىزمەتى شەڭبەرىندە ەكسپورتتاۋشىلارعا تولەمدى كەيىنگە قالدىرۋ شارتىن پايدالانا وتىرىپ كەلىسىمشارت جاساسۋعا, ولاردىڭ ونىمدەرىن ساتىپ الۋشى يمپورتتاۋشىلارعا قاراجات تابۋعا كومەكتەسەدى. سونىمەن قاتار ەكا وتاندىق وندىرۋشىلەرگە قاۋىپسىز جاعدايدا جاڭا نارىققا شىعۋعا جول اشىپ, شەتەلدەگى قازاقستاندىق ينۆەستيتسيالاردى كوممەرتسيالىق جانە ساياسي سىن-قاتەردەن ساقتاندىرادى.
اگەنتتىك مەملەكەت باسشىسى تاپسىرماسىنا ساي ەكسپورت قۇرىلىمىن ءارتاراپتاندىرۋدى جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى تاۋارلار ۇلەسىن ارتتىرۋدى ستراتەگيالىق باسىمدىق رەتىندە ايقىنداپ وتىر. بيىل ەكسپورتتىڭ جاڭا پوزيتسيالارى قاتارىنا كۇرىش, توقىما بۇيىمدارى جانە اليۋموسيليكاتتى ميكروسالالار كىردى.
بۇگىندە ەكا ساقتاندىرۋى ارقىلى وتاندىق ونىمدەر:
- وزبەكستان,
- قىرعىزستان,
- تاجىكستان,
- ازەربايجان,
- رەسەي فەدەراتسياسى,
- بەلارۋس,
- ارمەنيا,
- گرۋزيا,
- قىتاي,
- موڭعوليا,
- ءباا نارىعىنا شىعىپ جاتىر.
ەكسپورت گەوگرافياسى كەڭەيدى: ەۋروپادان سولتۇستىك امەريكاعا دەيىن
بۇل مەملەكەتتەر «قازاقستاندا جاسالعان» ماركاسى بار تاۋارلاردى نەگىزگى ساتىپ الۋشىلار قاتارىنا كىرەدى. ونىڭ وزىندىك سەبەپتەرى دە بەلگىلى:
- لوگيستيكا تيىمدىلىگى;
- سەرتيفيكاتتاۋ ءراسىمى مەن تۇتىنۋشىلار تالعامىنىڭ بىركەلكىلىگى;
- «جىبەك جولى», «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق» سىندى ساۋدا «دالىزدەرىنىڭ» جۇمىسى.
جالپى ەكسپورت گەوگرافياسىنا كەلەتىن بولساق, ولاردىڭ سانى 40-تان اسادى – ەۋروپادان باستاپ سولتۇستىك امەريكا ەلدەرىنە دەيىن. 2025 جىلى بۇل تىزىمگە حورۆاتيا قوسىلدى.
ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ۇلەسى باسىم سالالار
كەيىنگى ونجىلدىقتا «قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى» 300-دەن اسا ەكسپورتتاۋشىعا 1,6 تريلليون تەڭگەدەن استام سوماعا قولداۋ كورسەتىپ ۇلگەرگەن. اگەنتتىك قىزمەتىنە ەكسپورت جاساپ وتىرعان كەز كەلگەن وتاندىق كاسىپورىن جۇگىنە الادى. ەڭ ماڭىزدىسى, ۇلتتىق كومپانيا قولداۋ كورسەتۋ اياسىندا ەشكىمگە باسىمدىق بەرمەيدى, بارلىعىنا تەڭ مۇمكىندىك قاراستىرىلعان.
ەكا پورتفەلىندەگى ەكسپورتتاۋشىلار:
- ازىق-ت ۇلىك,
- اۋىل شارۋاشىلىعى,
- مەتاللۋرگيا,
- ماشينا جاساۋ,
- قۇرىلىس ماتەريالدارى,
- قاعاز جانە پلاستيك ءوندىرىسى,
- مۇناي-حيميا,
- اقپاراتتىق تەحنولوگيالار,
- حيميا ونەركاسىبى,
- توقىما جانە جيھاز ءوندىرىسى سەكىلدى سالالاردا جۇمىس ىستەيدى.
«ALA Sintez»-ءدىڭ اياق الىسى
قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى تاراپىنان قولداۋ تاپقان كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى – «ALA Sintez» جشس. كومپانيا جيىرما جىل بويى الەمدىك نارىققا سۋسىن وندىرىسىنە ارنالعان تىعىندار مەن قاقپاقتار شىعارىپ كەلە جاتىر. ءونىمنىڭ 75 پايىزى ەكسپورتقا شىعادى. كاسىپورىننىڭ ەڭبەك ونىمدىلىگى جىل سايىن 15-20 پايىزعا ءوسىپ وتىر.
كاسىپورىن باسشىسى يۋري ءديۋپيننىڭ ايتۋىنشا, كاسىپ مەملەكەتتىك قولداۋدان قۋات الىپ تۇر.
«قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى» ۇسىنعان ساقتاندىرۋ باعدارلاماسى بىزگە قاجەتتى رەسۋرستاردى تارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەكسپورت كولەمىن بىرنەشە ەسە ارتتىردىق. ەكا بانكتەر الدىنداعى قارىزدىڭ 90 پايىزىنا دەيىن ساقتاندىردى, وسىلايشا كەپىلمەن قامتۋ ماسەلەسى ءتيىمدى شەشىلدى», دەدى ول.
اگەنتتىكتىڭ الماتىداعى وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى الماس قالقاەۆ «ALA Sintez» كومپانياسىمەن العاشقى كەلىسىمشارت 2023 جىلى جاسالعانىن اتاپ ءوتتى.
«كاسىپورىن بيىل مودەرنيزاتسيانىڭ جاڭا كەزەڭىنە اياق باسىپ وتىر. «ALA Sintez» زاماناۋي ءتورت ءتۇستى باسپا جەلىسىن ىسكە قوسۋ ارقىلى ءوندىرىس قۋاتىن ارتتىردى. سونىڭ ارقاسىندا ەكسپورتتىق ۇلەس ءوستى, دايىن ونىمگە سۇرانىس جوعارى. الداعى ۋاقىتتا ءبىز كاسىپورىننىڭ قىسقامەرزىمدى دەبيتورلىق بەرەشەگىن ساقتاندىرىپ, تەرەڭ وڭدەلگەن ءونىم ۇلەسىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق يمپورتتاۋشى تاراپتىڭ مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋىنا قاتىستى تاۋەكەلدەردى اگەنتتىك ءوز جاۋاپكەرشىلىگىنە الادى», دەيدى ول.
بيىلعى قاڭتار-قاراشا ارالىعىندا ەكا قولداۋ كولەمى 600 ميلليارد تەڭگەگە جەتتى, ونىڭ ىشىندە الدىن الا قارجىلاندىرۋ جانە ساۋدا ءۇشىن قارجى تارتۋ قۇرالدارى بويىنشا 72 ميلليارد تەڭگە جۇمسالدى. بۇل بىلتىرعى كەزەڭدەگى كورسەتكىشتەن ەكى ەسە كوپ. اگەنتتىك ۇكىمەت قابىلداعان حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن تۇراقتاندىرۋ جانە ارتتىرۋ جونىندەگى 2026-2028 جىلدارعا ارنالعان ءىس-قيمىل باعدارلاماسى اياسىندا تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ, ينفلياتسيانى جانە يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ءوزىنىڭ ساقتاندىرۋ پورتفەلىن ۇلعايتا بەرمەك.
ونلاين پلاتفورما – وڭتايلى مۇمكىندىك
اگەنتتىك ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ جانە نارىقتى تالداي وتىرىپ, قولدانىستاعى ونىمدەر تىزبەسىن ۇنەمى جەتىلدىرىپ وتىرادى. 2024 جىلى ۇلتتىق كومپانيا ەكا مارتەبەسىن العاننان كەيىن جاڭا قارجى ءونىمى – ەكسپورتتىق وپەراتسيالارعا كەپىلدىك بەرۋ تەتىگىن ىسكە قوسقان ەدى. ال جىل باسىندا جاڭا ءونىم اياسىندا العاشقى كەلىسىمشارت جاسالىپ, اگەنتتىك قولداۋىن تاپقان ZTOWN Development وزبەكستان نارىعىنا شىقتى.
ەسكە سالايىق, ەكا وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلارعا ارنالعان تسيفرلىق وتىنىمدەر جانە شارت تالاپتارىن كەلىسىمدەۋ ءۇشىن ونلاين-پلاتفورمانى ىسكە قوسقان. جوبا پرەزيدەنتتىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋدى تسيفرلاندىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسى بويىنشا ىسكە اسىرىلدى. ونلاين-پلاتفورما بىرىڭعاي تەرەزە قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى جانە «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ «Bgov» بيزنەستى قولداۋ پورتالىمەن جانە بايلانىس ورتالىعىمەن ينتەگراتسيالانعان.
جەكە كابينەت ارقىلى ءوتىنىمدى https://online.kazakhexport.kz سايتى ارقىلى بەرۋگە بولادى.
الماتى
