ارەكەت پەن سەنىم ۇندەستىگى

پرەزيدەنت ايقىنداعان قۇندىلىق

جاقىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ ىشكى ساياساتى­نىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى, قۇندىلىقتارى مەن باعىتتارىن بەكىتتى. قۇجاتتا «قازاقستاندىق پاتريوتيزم – مەملەكەتكە, ونىڭ رامىزدەرى مەن ۇلتتىق مادەنيەتىنە قۇرمەتپەن قاراۋ, ەلىمىزدىڭ تاريحي جانە رۋحاني قۇندىلىقتارىن قادىرلەۋ, وتانىمىزدىڭ بۇگىنى مەن بولاشاعىنا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ازاماتتاردىڭ وتانشىلدىق قاسيەتى ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني ۇدەرىستەرگە بەلسەنە اتسالىسۋ, جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتارىن ۇستانۋ ارقىلى كورىنىس تابۋعا ءتيىس» دەلىنگەن.

بۇل قازىرگى قوعامدا ءپات­ريو­­تيزم­نىڭ ازا­مات­­تىق جا­ۋاپ­كەرشىلىك, ەڭبەك­قورلىق جانە ادال­­دىق ۇعىمدارىمەن تولىققانىن كورسەتە­دى. ەن­دىگى مىندەت – وسى قۇندىلىقتاردى كۇندە­لىكتى تىرلىكتىڭ وزەگىنە اينالدىرۋ, ياعني ءپا­تريو­تيزم­دى ناقتى ءىس-ارەكەت پەن جاۋاپكەر­شىلىك دەڭگەيىنە نەگىزدەۋ. ال مۇنى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءبىر تەتىگى – جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋ.

بۇگىندە مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا وتانشىلدىقتى ناسيحاتتاي­تىن جوبالار, اسكەري-پاتريوت­تىق كلۋبتار بار. ماسەلەن, قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ اسكەري باسقارۋ ورگاندارى 3490 جالپى ءبىلىم ۇيىمىمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, «ەرلىك ساباقتارى» سىندى جوبالارىن جۇزەگە اسىرعان. وعان مەكتەپ وقۋشىلارى مەن كوللەدج ستۋدەنتتەرىنىڭ 450 مىڭى قاتىسقان. شالعاي ەلدى مەكەندەردىڭ وزىندە دە 200-دەن اسا كەزدەسۋ ءوتىپتى. سونداي-اق «ارداگەر وسيەتى» جاستار مارافونى ۇيىمداستىرىلعان. وندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ارداگەرلەرىنىڭ وسيەتى, باتىرلىعى ناسيحاتتالادى.

مۇنداي جوبالار وتانسۇي­گىشتىك سەزىمدى جۇيەلى تۇردە قا­لىپتاستىرۋعا باعىت­تال­عانىمەن, ولاردىڭ ىقپالى كوبىنە بىر­جاقتى – اسكەري سيپاتتان اسا الماي وتىر. دەمەك ماسەلە – تاربيەنىڭ بەرىلۋ تاسىلىندە, پاتريوتيزم اياسىنىڭ ءالى دە تارلىعىندا.

Z جانە Alpha ۇرپاق: ۇران ەمەس, شىنايىلىق كەرەك

بۇل پىكىردى جاستارمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيتىن ماماندار دا راستايدى. «جاس ۇلان» بىرىڭعاي بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ۇيىمى» رەس­پۋبليكالىق قوعامدىق بىر­لەستىگىنىڭ باسشىسى اقنۇر تۇرداليەۆا زۋمەرلەرگە, اسىرەسە الفا ۇرپاققا, ءپاتريوتيزمدى ۇراندار نە كەزەكتى ءىس-شارا­لار ارقىلى سىڭىرە المايتىنىمىزدى اشىپ ايتتى.

– قازىرگى بۋىننىڭ پاتريوتيزم تۋرالى تۇسىنىگى, جالپى ونىڭ سالاتىن يدەياسى, قابىلدانۋى وزگەشە. ياعني وتانشىلدىقتى ادەمى سوزدەرمەن ەمەس, بۇگىنگى جاستار ناقتى ىسپەن دالەلدەگىسى كەلەدى. مەنىڭشە, بۇل ۇعىمدى ناسيحاتتاۋدا تەك جۇيەلىلىك جەتىسپەيدى. ءبىز ءالى «وتانشىلدىق سەزىمىن وياتاتىن» ءبىر رەتتىك ءىس-شارالاردان الىس كەتكەن جوقپىز. نەگىزى كەز كەلگەن جاستارعا قاتىستى ماسەلەدە ارىپتەستىك فور­مادا جۇمىس ىستەۋ كەرەك. يدەولوگيانى جوعارىدان تومەن ەمەس, بىرگە قۇرۋعا داعدىلانۋ قاجەت. سوندا عانا وسكەلەڭ ۇرپاق ماڭىزدى شەشىمدەردىڭ وزدەرىنە دە قاتىستى ەكەنىن تۇسىنەدى. ساناسىندا ءوزىن ەلمەن بىرگە بايلانىستىرا قارايدى. بولمىسىندا «مەنىڭ ەلىم» دەگەن تۇسىنىك ورنىعادى, – دەيدى ا.تۇرداليەۆا.

بىرلەستىك باسشىسىنىڭ ءسوزىنىڭ جانى بار. كەيىنگى كەزدەگى جۇرگىزىلگەن حالىقارالىق زەرتتەۋلەرگە يەك ارتساق, قازىرگى جاس ۇرپاق شىنايىلىقتى, ءتۇيىپ الار ويى بار مىسالداردى, ناقتى ناتيجەنى كوبىرەك باعالايدى. ولار ادىلدىك, قايىرىمدىلىق جانە جاۋاپكەرشىلىكتى الدىڭعى ورىنعا قويادى. ءارى مۇنى ازا­ماتتىق بەلسەندىلىك تانىتۋ, ءارتۇرلى ەكولوگيالىق, ۆولون­تەر­لىك باستامالارعا قاتىسۋ ارقىلى كورسەتىپ ءجۇر. بۇل ويدى وتاندىق «جاستار» عىلىمي زەرت­تەۋ ورتالىعى جۇرگىزگەن ساۋال­نامالىق زەرتتەۋلەر قۋات­تايدى.

– بۇل بۋىننىڭ ارەكەتتەرىن تۇسىندىرۋدە ءداستۇرلى ولشەممەن ەمەس, جاڭا الەۋمەتتىك جانە تسيفرلىق كونتەكسپەن قاراعان ابزال. جاس ۇرپاق ەركىندىك پەن وزىندىك كوزقاراسقا جاۋاپ­كەر­شىلىكتىڭ جاڭا فورماسىمەن قارايدى. «وزىندىك بولمىس» تەك جەكە تاڭداۋ ەمەس, الەۋمەتتىك قاتىسۋدىڭ قۇرالى دەپ ەسەپتەيدى, – دەيدى «جاستار» عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعى تالداۋ جانە كوممۋنيكاتسيا باسقارماسىنىڭ ساراپشىسى لاۋرا سانسىزباەۆا.

جاستارمەن ءتىل تابىسۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى – ولاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىن, ياعني تسيفرلىق كەڭىستىكتى دۇرىس ءتۇسىنىپ, سوعان ساي ارەكەت ەتۋ. وسىنى ەسكەرگەن ءماجىلىس دەپۋتاتى جارقىنبەك امانتاي ۇلى جاستاردىڭ قابىل­داۋ ەرەكشەلىگىنە بەيىمدەلگەن كونتەنت ۇسىنۋ قاجەت ەكەنىن ايتادى.

– پاتريوتيزم مەن وتانشىل­دىقتى ناسيحاتتاۋ باعىتىندا مەملەكەت پەن قوعامدىق ۇيىمدار تاراپىنان ءتۇرلى باستامالار قولعا الىنىپ جاتىر. مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءتۇرلى تاربيەلىك جوبالار جۇزەگە اسۋدا, اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتار, ۆولونتەرلىك قوزعالىستار دامىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار جاس­تار اراسىندا الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى وتانسۇيگىشتىك يدەيا­لارىن تاراتۋ دا ءجيى كەزدەسەدى. دەگەنمەن بۇل ناسيحاتتىڭ فورماسى مەن مازمۇنى كەيدە جاستاردىڭ قابىلداۋ ەرەك­شەلىگىنە ساي كەلمەي جاتادى. سوندىقتان ناقتى ادامداردىڭ وقي­عالارىنا, جەتىستىگىنە نەگىز­دەلگەن الەۋمەتتىك روليكتەر, سەريال, بلوگ, پودكاست سىندى كونتەنت كوبىرەك قاجەت. بايقاساڭىز, قازىرگى تاڭدا وتانشىلدىقتى ناسيحاتتايتىن دەرەكتى فيلم­دەر از. ازاماتتار بۇگىندە كوپ ۋاقىتىن TikTok, YouTube جانە Instagram سەكىلدى پلاتفورمالاردا وتكىزەدى. دەمەك پاتريوتتىق يدەيالاردى تاراتۋ تەتىگى دە ءدال وسى الاڭدارعا بەيىمدەلۋگە ءتيىس, – دەيدى دەپۋتات.

رولدىك مودەل ماڭىزدى

بۇعان قوسا قوعامدا «ناعىز پاتريوت» بەينەسىن كورسەتەتىن زاماناۋي تۇلعالار كوبىرەك ناسيحاتتالۋى كەرەك. ارينە, باتىرلار جىرى مەن تاريحي كەيىپكەرلەر – ۇلتتىق كودتىڭ ماڭىزدى بولىگى, الايدا بۇگىنگى ۇرپاققا زاماناۋي ۇلگى دە قاجەت. پاتريوت تەك جاۋىنگەر نە باتىر عانا ەمەس, ول عالىم, دارىگەر, فەرمەر, كاسىپكەر نەمەسە ۆولونتەر بولۋى مۇمكىن.

– بىزدە رولدىك مودەلدەر كوپ, بىراق ولاردى جاستار اراسىندا كەڭىنەن دۇرىس ءارى وڭتايلى ناسيحاتتاۋ جاعى ۇلكەن ماسەلە بولىپ تۇر. كوبىنە رولدىك مودەل رەتىندە ايگىلى سپورتشى, ءانشى, ت.ب. دەپ قاراستىرىلادى. جاستار اۋىزبەن وراق ورىپ, حالىقتىڭ پسيحولوگيالىق ساناسىنداعى پروبلەمالاردى العا تارتىپ, كوشباسشى بولۋعا ۇمتىلعان ازاماتتاردى ەمەس, ناقتى ءىس-ارەكەتىمەن وتاننىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان نەمەسە شاعىن اۋديتورياسى بولسا دا, ەلدىك ماسەلەلەردە باس بولىپ جۇرگەن تۇلعالاردى قولدايدى. مىسالى, ءپاتريوتيزمنىڭ پراكتيكالىق سيپاتى رەتىندە ۆولونتەرلىكتى الايىق. قازىر رەسپۋبليكا كولەمىندە يگى ىستە شەت قالاتىن جاس بۋىن از. كوپشىلىگى كەز كەلگەن قيىندىقتا, ءتۇرلى باستامالاردا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, ارەكەت ەتۋگە, ەرىكتىلىككە ءار كەز دايىن. باستاپقىدا قوعامدا بۇل ترەند بولسا, بىرتە-بىرتە ناقتى ءىس-ارەكەتتەرگە ۇلاستى. سول سەكىلدى وزگە دە قۇندىلىقتاردى ۇستانىمعا اينالدىرۋعا بولادى. بۇل رەتتە ناقتى تۇلعالار اسەر ەتە الادى. ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشىپ جۇرگەن جاس مامان, عىلىمنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان عالىم, كاسىپكەرلىكتى ىلگەرىلەتۋگە سەپ بولعان ستارتاپشى سەكىلدى ءتۇرلى سالادا مۇنداي جاستار بار. قوعامعا ناعىز پات­ريوت­تىڭ بەينەسىن كورسەتە الاتىن جاڭا رولدىك مودەلدەر قاجەت. ارينە, تاريحي تۇلعالار دا رولدىك مودەل بولا الادى. الايدا ولاردى قىزىقتى فورماتتا جەتكىزۋ – ۋاقىت تالابى, – دەيدى «جاس ۇلان» بىرىڭعاي بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق قوعام­دىق بىر­لەستىگىنىڭ باسشىسى ا.تۇرداليەۆا.

جۇيەلەنگەن يدەولوگيا قاجەت

ال مۇنداي رولدىك ۇلگىلەردىڭ جۇيەلى تۇردە قالىپتاسۋى مەن ناسيحاتتاۋدا بىرىزدىلىك قاجەت. وسى ورايدا ماجىلىسمەن جارقىنبەك امانتاي ۇلى ەلىمىزدەگى اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتاردىڭ يدەولوگياسى مەن ادىستەمەلىك بازاسىن ورتالىقتاندىرۋدى ۇسىنادى.

– قازىر ەلىمىزدە جۇزدەگەن اسكەري-پاتريوتتىق كلۋب بار, بىراق ولاردىڭ كوپشىلىگى ءبىر-بىرىنەن تاۋەلسىز, ءوز ەرەجەسىمەن جۇمىس ىستەيدى. ناتيجەسىندە, يدەولوگيالىق جانە ادىستەمەلىك تۇرعىدان بىرىزدىلىك جوق. ءبىر وڭىردە جاقسى جۇيە قالىپتاسسا, ەكىنشىسىندە ول مۇلدە باسقاشا دەڭگەيدە بولۋى مۇمكىن. كوپ جاعدايدا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ەمەس, ەسكى كەزەڭنىڭ يدەولوگياسىنا ساي جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتادى. اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتاردىڭ ۇستانىمى, باعدارلاماسى الەمدىك ۇدەرىسپەن بىرگە دامىپ, زاماناۋي تالاپتارعا ساي جەتىلىپ وتىرۋعا ءتيىس. سوندىقتان بۇل كلۋبتاردىڭ ءبىرتۇتاس يدەولوگيالىق جانە ادىستەمەلىك ورتالىعىن قۇرعان ابزال.

مۇنداي ورتالىق الدىمەن بىرىڭعاي وقۋ باعدارلامالارىن ازىرلەيدى, تالىمگەرلەر مەن نۇسقاۋشىلاردى دايارلايدى, جاستاردىڭ پاتريوتتىق تار­بيەسىنە ارنالعان ماتەريالداردى (ۆيدەو, ادىستەمەلىك نۇسقاۋلىق, ترەنينگ ستسەناري­لەرى) جۇيەلەيدى. ءوزارا تاجىريبە الماسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ارينە, بۇل اينالىپ كەلگەندە, قارجىعا تىرەلۋى – ىقتيمال. بىراق وتانسۇيگىش جاستاردى باۋليتىن اسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتاردىڭ جۇمىسىن باقىلاپ, جۇيەلەۋ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى ماسەلە ەكەنىن دە ەستەن شىعارماۋ كەرەك. جاستار ءۇشىن قازىر پاتريوت بولۋ – تەك تۋ ۇستاپ, ۇران سالۋ ەمەس, ءوز ىسىندە ادال بولۋ, ساپالى ءبىلىم الىپ, ەلگە قىزمەت ەتۋ, قوعامداعى ادىلەتتىلىكتى قولداۋ دەگەن ءسوز. سوندىقتان بۇل قۇجات پاتريوتتىق تاربيەنىڭ جاڭا ستاندارتىن قالىپتاستىرادى. ەندى ماڭىزدىسى – وسى قاعيداتتاردى جۇزەگە اسىراتىن ناقتى تەتىكتەر مەن جوبالاردى ىسكە قوسۋ, – دەيدى دەپۋتات.

پاتريوتيزم – ءسوزدىڭ ەمەس, ءىستىڭ ولشەمى. تەك وسىلاي تاۋەل­سىزدىكتىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىمىزدى مەملە­كەتتىڭ جانە جاۋاپكەر­شىلىگى مول وتانشىل ازامات­تار­دىڭ جاسامپاز قىزمەتى ارقىلى عانا ساقتاپ, ەسەلەۋگە بولادى.