فوتو: depositphotos.com
2022 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلىمىزدە ەلەكتروندىق قىزمەت كورسەتەتىن نەمەسە ينتەرنەت ارقىلى وتاندىق تۇتىنۋشىلارعا تاۋار ۇسىناتىن شەتەلدىك كومپانيالارعا سالىق سالۋ تەتىگى ەنگىزىلگەن بولاتىن.
جاڭا تارتىپكە سايكەس, شەتەلدىك كومپانيالار ەلدە تىركەلىپ, قوسىلعان قۇن سالىعىن (ققس) 12% مولشەرلەمەمەن تولەۋگە مىندەتتى.
بۇگىندە ەلىمىزدە 118 شەتەلدىك كومپانيا تىركەلگەن. 2025 جىلى ولاردىڭ قاتارىنا تاعى 20 ءىرى حالىقارالىق ۇيىم قوسىلدى. ولار:
- Chess.com – شاحمات اۋەسقويلارىنا ارنالعان حالىقارالىق پلاتفورما;
- OpenAI, L.L.C. – ChatGPT جاساندى ينتەللەكت سەرۆيسىنىڭ ازىرلەۋشىسى;
- Canva Pty Ltd. – ونلاين-ديزاين پلاتفورماسى;
- Microsoft Ireland Operations Limited – Microsoft كومپانياسىنىڭ ەۋروپالىق بولىمشەسى;
- Canyon Bicycles GmbH – كاسىبي ۆەلوسيپەد ءوندىرۋشىسى.
سالىقتىڭ قولدانىسقا ەنگەن ساتىنەن باستاپ شەتەلدىك تسيفرلىق كومپانيالار 118,4 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە تولەم جاساعان. ونىڭ ىشىندە 48,6 ميلليارد تەڭگە – تەك 2025 جىلدىڭ ۇلەسى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 20 ميلليارد تەڭگەگە كوپ.
2025 جىلى ەڭ ءىرى ققس تولەۋشىلەر قاتارىندا:
- Valve Corporation – 8,6 ميلليارد تەڭگە;
- Apple – 8 ميلليارد تەڭگە;
- Temu – 6,2 ميلليارد تەڭگە.
قازىر تسيفرلىق قىزمەتتەرگە سالىناتىن مۇنداي سالىق جۇيەسى كوپتەگەن دامىعان ەلدە قولدانىلادى. اتاپ ايتساق:
- ەۋروپالىق وداق – بىرىڭعاي e-VAT جۇيەسىن ەنگىزگەن;
- ۇلىبريتانيا, ءۇندىستان, كانادا – ارنايى تسيفرلىق سالىقتار قولدانادى;
- اۆستراليا, جاپونيا جانە سينگاپۋر – شەتەلدىك كومپانيالار ءۇشىن ونلاين تىركەۋدى جەڭىلدەتكەن.
قازاقستاننىڭ ۇلگىسى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى (ەىدۇ) ۇسىنعان حالىقارالىق ستاندارتتارعا تولىق سايكەس كەلەدى.
تسيفرلىق سالىق سالۋ تاجىريبەسىن كورشى ەلدەر دە بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جاتىر. وزبەكستان 2020 جىلدان بەرى شەتەلدىك تسيفرلىق قىزمەتتەرگە 12% ققس ەنگىزدى. قىرعىزستان 2022 جىلدان باستاپ وسىعان ۇقساس ءتارتىپ قولدانىپ كەلەدى. ال, رەسەي 2024 جىلدان بەرى تسيفرلىق سەرۆيستەرگە 18% ققس سالادى.
تسيفرلىق ققس ەنگىزۋ ارقىلى قازاقستان تسيفرلىق ەكونوميكانى ءتيىمدى رەتتەيتىن مەملەكەتتەر قاتارىنا قوسىلدى. بۇل شەشىم بيۋدجەت ءتۇسىمىن ۇلعايتىپ, شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ قىزمەتىن اشىق ءارى زاڭدى ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. سونىمەن قاتار وتاندىق IT-كومپانيالار ءۇشىن تەڭ جاعداي قالىپتاستى.
قارجى مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى الداعى ۋاقىتتا تسيفرلىق ورتادا سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋ قۇرالدارىن جەتىلدىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى جالعاستىراتىنىن مالىمدەدى.
