فوتو: اشىق دەرەككوز
TikTok – بيزنەستىڭ جاڭا ءداۋىرى
TikTok بۇگىندە جاھاندىق اۋديتورياسى ارقىلى تەك كونتەنت الماسۋ ەمەس, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىك ورتالىعىنا اينالدى. پلاتفورمادا ءىرى برەندتەرمەن قاتار, شاعىن دۇكەن يەلەرى مەن جەكە كاسىپكەرلەر دە ءوز ونىمدەرىن تانىستىرىپ, جاڭا كليەنت تاۋىپ وتىر. 2021 جىلى ەلىمىزدە TikTok for Business پلاتفورماسى ىسكە قوسىلىپ, كاسىپورىندارعا ءوز ونىمدەرىن جارنامالاۋعا ارنالعان شەشىمدەر ۇسىندى.
2022 جىلى Astana Hub تەحنوپاركىمەن سەرىكتەستىكتە TikTok Startup Academy باعدارلاماسى باستالدى. بۇل جوبا 2025 جىلعا دەيىن ءۇش ستارتاپ لەگىن وقىتىپ, ولاردىڭ ونىمدەرى مەن قىزمەتتەرىن TikTok ارقىلى ىلگەرىلەتۋگە كومەكتەستى.
ال, 2024 جىلى «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسە وتىرىپ, #قازاقستانداجاسالعان بايقاۋى ءوتتى. بۇل بايقاۋعا الەۋمەتتىك سەكتورداعى 800-دەن استام كومپانيا قاتىسىپ, ءوز ونىمدەرىن ۇلتتىق دەڭگەيدە تانىتتى.
«بۇگىندە تسيفرلاندىرۋ ابستراكتىلى ۇعىم بولۋدان قالدى. ول – مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ ناقتى ءبىر بولىگىنە اينالدى. TikTok – جۇيەلى جۇمىس پەن مەملەكەت قولداۋى بولعان جاعدايدا جاھاندىق پلاتفورمانىڭ جەرگىلىكتى ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ قۇرالى بولا الاتىنىنىڭ ايقىن مىسالى», دەيدى «اتامەكەن» ۇكپ تورالقا توراعاسى رايىمبەك باتالوۆ.
تاجىريبەلى كومپانيالار TikTok-تى بەلسەندىرەك قولدانادى
TikTok پەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قولداۋىمەن جۇرگىزىلگەن بۇل زەرتتەۋ ەلىمىزدىڭ 20 وڭىرىنەن 308 كاسىپكەردى قامتىدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, TikTok ەلدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن ناقتى ءارى ەلەۋلى ەكونوميكالىق قۇندىلىق قالىپتاستىرىپ وتىر.
نارىقتا ون جىلدان استام جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالاردىڭ 52%-دان استامى TikTok-تى ءوز ونىمدەرى مەن قىزمەتتەرىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن اپتاسىنا كەم دەگەندە ءبىر رەت پايدالانادى. ال بەس جىلدان ون جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان كاسىپورىنداردىڭ 47%-ى كونتەنتتى جۇيەلى تۇردە جاريالاپ وتىرادى. بۇل تەك جاس بۋىن كاسىپكەرلەر عانا ەمەس, تاجىريبەلى بيزنەس يەلەرىنىڭ دە TikTok-تى ءتيىمدى قۇرال رەتىندە مويىنداعانىن كورسەتەدى.
TikTok-تاعى ەڭ تابىستى سالالار
زەرتتەۋ ناتيجەسىندە ءار ءوڭىردىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى ايقىندالدى:
- استانادا – دەنساۋلىق ساقتاۋ, سۇلۋلىق جانە سپورت قىزمەتتەرى كوش باستاپ تۇر (25%);
- الماتىدا – جەكە قىزمەت كورسەتۋ مەن سۇلۋلىق يندۋسترياسى (32%), كەيىن مادەنيەت, ويىن-ساۋىق جانە تۋريزم (26%);
- شىمكەنتتە – ساۋدا جانە ءوندىرىس سالاسى (52%).
TikTok-تا تابىسى جوعارى كومپانيالار كوبىنە ۆيزۋالدى جانە ەموتسيالىق اسەرگە باعىتتالعان سالالاردا – سۇلۋلىق, سپورت, قوناقۇي, ويىن-ساۋىق يندۋسترياسىندا شوعىرلانعان. بۇل پلاتفورمانىڭ ۆيزۋالدى فورماتتا جاقسى جۇمىس ىستەيتىنىن دالەلدەيدى.
TikTok بيزنەستىڭ جاڭا سەرىكتەسىنە اينالدى
زەرتتەۋ دەرەكتەرىنە سايكەس, TikTok كاسىپورىندار ءۇشىن كليەنت تارتۋ مەن بايلانىس ورناتۋدىڭ باستى قۇرالىنا اينالعان:
- 81% رەسپوندەنت جاڭا كليەنت تارتۋدا وڭ اسەرىن مويىنداعان;
- 79% بۇرىنعى كليەنتتەردى ۇستاپ قالۋعا كومەكتەسەتىنىن ايتقان;
- 71% TikTok ولاردىڭ بيزنەسىن باسەكەلەستەرىنەن ەرەكشەلەيتىنىن اتاپ وتكەن.
اپتاسىنا ءبىر رەت بەلسەندىلىك تانىتاتىن مشوب سۋبەكتىلەرىنىڭ 12%-ى ءوز تابىسىنىڭ 50%-دان استامىن TikTok ارقىلى تابادى. ال جالپى العاندا, مۇنداي كاسىپورىنداردىڭ 63,2%-ى جىلدىق اينالىمىنىڭ كەم دەگەندە 5%-ىن پلاتفورماعا تىكەلەي بايلانىستىرادى.
الايدا زەرتتەۋ كورسەتكەندەي, TikTok-تى تۇراقتى پايدالانعانىمەن, كاسىپكەرلەردىڭ تەك 16,9%-ى عانا جارناما قىزمەتتەرىن ساتىپ الادى, ال 10,4%-ى ينفليۋەنسەرلەرمەن جۇمىس ىستەيدى. دەمەك, پلاتفورمادا ءالى دە ءوسىمنىڭ زور الەۋەتى بار.
سونىمەن قاتار TikTok-تىڭ ەل ەكونوميكاسىنا اسەرىن باعالاۋ ءۇشىن ءۇش ستسەناري قاراستىرىلعان:
- 10% كاسىپكەرلەر پايدالانادى – 219 ملرد تەڭگە تابىس;
- 15% پايدالانادى – 329 ملرد تەڭگە;
- 20% پايدالانادى – 438 ملرد تەڭگە.
ياعني TikTok تابىسى قازاقستاننىڭ كرەاتيۆتى ەكونوميكاسىنىڭ جارتى جىلدىق قوسىلعان قۇنىنا تەڭ. ەگەر الداعى جىلدارى كاسىپكەرلەردىڭ كەمىندە 20%-ى پلاتفورمانى بەلسەندى قولدانسا, TikTok ارقىلى تابىس تاباتىن كومپانيالار سانى 8 مىڭنان 16 مىڭعا دەيىن ءوسۋى مۇمكىن.
كونسەرۆاتيۆتى ەسەپ بويىنشا, TikTok-تىڭ ەلدىڭ ءجىو-دەگى ۇلەسى 0,16–0,32% شاماسىندا. ال جەتكىزۋ تىزبەگىندەگى قوسىمشا اسەرلەرمەن ەسەپتەگەندە, ونىڭ جيىنتىق ەكونوميكالىق ىقپالى 759 ملرد تەڭگەدەن 1,5 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتەدى.
«زەرتتەۋ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, TikTok – بۇل تەك شىعارماشىلىققا ارنالعان پلاتفورما عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قازاقستانداعى مىڭداعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى ءۇشىن ناقتى تابىس كوزى. TikTok-تىڭ جارنامالىق قۇرالدارىن بەلسەندىرەك پايدالانۋ الداعى ۋاقىتتا مشوب تابىسىنىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە ىقپال ەتە الادى. كاسىپورىنداردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىن ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ بيزنەس-قاۋىمداستىقتىڭ, تسيفرلىق پلاتفورمالاردىڭ, سالالىق بىرلەستىكتەر مەن مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ ۇيلەستىرىلگەن ءىس-قيمىلى ارقىلى مۇمكىن بولادى. ءوز كەزەگىندە كومپانيا قازاقستانداعى جەرگىلىكتى بيزنەستى بەلسەندى تۇردە قولداپ, ونىڭ ءارى قاراي دامۋىنا ۇلەس قوسا بەرمەك», دەيدى TikTok كومپانياسىنىڭ وڭىرلىك ديرەكتورى سەرگەي سوكولوۆ.
شىنىندا دا, TikTok بۇگىندە تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ جاڭا بەت-بەينەسىن قالىپتاستىردى.بۇل پلاتفورمادا ۇلكەن بيۋدجەت ەمەس, يدەيا مەن سەنىم شەشۋشى ءرول اتقارادى. مۇندا كاسىپكەرلەر اۋديتوريامەن تىكەلەي بايلانىسىپ, ءوز ءونىمىن, ءوز تاريحىن جانە قۇندىلىعىن كورسەتە الادى. ناتيجەسىندە TikTok تەك جارنامالىق الاڭ ەمەس – كاسىپكەرلىكتىڭ جاڭا مادەنيەتىنە اينالدى.
«الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ تاجىريبەسى كورسەتكەندەي, TikTok بۇگىندە تولىققاندى كوممەرتسيالىق ەكوجۇيەلەردى ءساتتى قالىپتاستىرىپ كەلەدى. قازاقستان بۇل ۇدەرىستەن شەت قالماۋى كەرەك. ءبىز ءۇشىن وسىنداي تاجىريبەلەردى باتىل قابىلداپ, وتاندىق نارىققا بەيىمدەلگەن ەلەكتروندى ساۋدا مودەلدەرىن دامىتۋ ماڭىزدى. “اتامەكەن” ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى بۇل زەرتتەۋدى جاڭا تسيفرلىق ەكونوميكانى تەرەڭ تۇسىنۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام رەتىندە قاراستىرادى. ونىڭ ناتيجەلەرى بيزنەسكە وسۋگە, ال ازاماتتارعا – بولاشاققا سەنىممەن قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ تۇيىندەدى رايىمبەك باتالوۆ.
قورىتا ايتقاندا, TikTok قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا قوزعاۋشى كۇشىنە اينالىپ كەلەدى. ول شىعارماشىلىق پەن كاسىپكەرلىكتى بىرىكتىرىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ وركەندەۋىنە جول اشتى.
