سۋرەت: gov.kz
2020 جىلى ەلىمىزدە «قازاقستاندىق وتباسىلار – 2020» اتتى العاشقى ۇلتتىق ەسەپ جاريالاندى. ەسەپتە اجىراسۋ سەبەپتەرى, وتباسىلاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى, تۋ ديناميكاسىنا قاتىستى دەرەكتەر مەن تالداۋلار قامتىلدى.
2023 جىلى وسال ساناتتاعى وتباسىلاردى قولداۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك كودەكس قابىلداندى. قۇجاتتا كوپبالالى, تابىسى تومەن وتباسىلارعا ارنالعان ناقتى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى, سونداي-اق انا مەن بالا قۇقىعىن قورعاۋ تەتىكتەرى قاراستىرىلعان. كەيىنگى كەزدەرى ەل ومىرىندە ورىن العان ماڭىزدى قادامداردىڭ ءبىرى – ايەلدەردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ, بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا قابىلدانعان زاڭنامالىق وزگەرىستەر. زاڭ اياسىندا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە جاتقىزىلىپ, بالالارعا قاتىستى كەز كەلگەن زورلىق-زومبىلىق تۇرىنە قاتاڭ جازا ەنگىزىلدى. زاڭنامالاردى جەتىلدىرۋ شەڭبەرىندە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان كەشەندى شارالار قابىلداندى. وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋ, كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جاڭا نورمالار پايدا بولدى.
وسى ماقساتتا بۇرىن قىزمەت ەتىپ كەلگەن وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسى قايتا قۇرىلىپ, ولاردىڭ قىزمەتى بىرىڭعاي مودەلمەن جۇيەلەندى. ناتيجەسىندە, مۇنداي ورتالىقتاردىڭ سانى ەل كولەمىندە ءتورت ەسە, 33-تەن 131-گە دەيىن ارتتى. قازىردە مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىندا كورسەتىلەتىن بارلىق الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋ, تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارىن بەلسەندى جۇرگىزىپ كەلەدى.
وتباسى مەن نەكەنى ساقتاۋ, نىعايتۋعا ارنالعان 2025–2027 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار جوسپارى ازىرلەنىپ, بەكىتىلدى. جوسپار وتباسى ومىرىنە سانالى دايىندىقتى ارتتىرۋعا, اجىراسۋدىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس كەيىنگى بەس جىلدا ەلىمىزدە اجىراسۋ سانى 16%-عا تومەندەگەن. 2020 جىلى تىركەلگەن اجىراسۋ سانى 48,2 مىڭ بولسا, 2024 جىلى بۇل كورسەتكىش 40,5 مىڭعا دەيىن ازايدى.
بىلتىر نەكەگە تۇرۋعا ءوتىنىش بەرۋشىلەرگە ارنالعان تەگىن الدىن الا كەڭەس بەرۋ, وقىتۋ جوباسى ىسكە قوسىلدى. جوبا شىمكەنت, استانا قالالارىندا قاناتقاقتى رەجىمدە ءساتتى جۇزەگە اسىرىلدى. تۇپتەپ كەلگەندە نەكە – ەرلى-زايىپتىلاردى وتباسىندا تۇراقتىلىق, تاتۋلىق, ىزگىلىك, بەرىكتىك ورناتۋعا ۇندەيتىن, ومىرگە ۇرپاق اكەلىپ, بالالارىن مەيىرىمدىلىكپەن, جىلىلىقپەن تاربيەلەۋگە باعىتتايتىن باتالى, ءباتۋالى ءىس.
بۇگىندە مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى «وتباسى جانە ءداستۇرلى قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ, اتا-انالاردىڭ بالالاردى تاربيەلەۋدەگى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كەشەندى شارالار» اتتى گرانتتىق جوبانى ىسكە اسىرىپ جاتىر. جوبانىڭ نەگىزگى باستامالارىنىڭ ءبىرى – «اتا-انالار اكادەمياسىن» قۇرۋ. بۇل باستاما اياسىندا اتا-انالارعا ارنالعان ونلاين-كۋرستار مەن وقىتۋ باعدارلامالارى ۇسىنىلادى. سونداي-اق بالا تاربيەسىنە قاتىستى وزەكتى ماسەلەلەر جونىندە ءتۇسىندىرۋ كەزدەسۋلەرى وتكىزىلەدى. جاقىن ارادا «اتا-انا.kz» ونلاين پلاتفورماسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
وتباسى ينستيتۋتىن, مورالدىق-الەۋمەتتىك قۇندىلىقتاردى نىعايتۋ ماقساتىندا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جىل سايىن «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق كونكۋرسىن ۇيىمداستىرادى. كەيىنگى 11 جىل ىشىندە كونكۋرسقا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن 20 مىڭنان استام وتباسى قاتىستى. سونىمەن قاتار 2023 جىلى ەلىمىزدە انالار كۇنى (مامىر ايىنىڭ ەكىنشى جەكسەنبىسى) مەن اكەلەر كۇنى (ماۋسىم ايىنىڭ ءۇشىنشى جەكسەنبىسى) رەسمي مەرەكە رەتىندە بەكىتىلدى. ەلىمىزدە جىل سايىن قىركۇيەك ايىنىڭ ەكىنشى جەكسەنبىسىندە وتباسى كۇنى اتاپ وتىلەدى.
وتباسى – ەلدىڭ الەۋمەتتىك دامۋى مەن مادەنيەتىنىڭ نەگىزى. قوعامداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ جولىندا وتباسى قۇرىلىمىن جان-جاقتى قولداۋ, وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اراسىندا قالىپتى, ىزگى قارىم-قاتىناستى دايەكتى دامىتۋ, ۇرپاق تاربيەسىنە باسا نازار اۋدارا بەرۋ قاجەت. سول تۇرعىدا وتباسى قۇندىلىقتارىن ساقتاۋ, نىعايتۋ مەملەكەت پەن قوعامنىڭ, ءاربىر ازاماتتىڭ مىندەتى بولىپ قالا بەرەدى.
