فوتو: اشىق دەرەككوز
قازاقستانداعى زەرتتەۋ لوندون ەكونوميكا جانە ساياسي عىلىمدار مەكتەبىنىڭ LSE Consulting كومپانياسىمەن, «ورتالىق ازيا بارومەترى» جانە ۇلتتىق ساراپشىلار كەڭەسىمەن بىرلەسە اتقارىلعان.
زەرتتەۋگە 18 بەن 35 جاس ارالىعىنداعى 1270 جاس قازاقستاندىق قاتىستى. ولاردىڭ 1202-ءسى – رەپرەزەنتاتيۆتى ساۋالناماعا, ال 68-ءى – سۇحباتتار مەن فوكۋس-توپتارعا قاتىسقان. زەرتتەۋ بەس نەگىزگى باعىت بويىنشا جۇرگىزىلدى: ادەبي شولۋ, ساۋالناما, سۇحباتتار, فوكۋس-توپتار جانە «توقتاپ, ويلان» اتتى ساراپتامالىق ۆوركشوپتار سەرياسى.
بىرىنشىدەن, وتباسى مەن شىققان تەگىنە دەگەن قۇرمەت. رەسپوندەنتتەردىڭ باسىم بولىگى ءوز وتباسىن ومىرلىك باستى قۇندىلىق دەپ سانايدى جانە ونى ەڭ ماڭىزدى اسەر كوزى رەتىندە اتاپ وتكەن. بۇل ءۇردىس باسقا زەرتتەۋلەرمەن دە سايكەس كەلەدى: جاستاردىڭ 80 پايىزدان استامى وتباسىنى ەڭ جوعارى قۇندىلىق دەپ ەسەپتەيدى.
ەكىنشىدەن, جاس قازاقستاندىقتار الەۋمەتتىك سىن-قاتەرلەردى ناقتى باعالايدى جانە سونىمەن بىرگە جوعارى ءوپتيميزمدى ساقتايدى. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 80 پايىزدان استامى ەلدىڭ دامۋ باعىتى وڭ دەپ سانايدى. 86% ەرلەر مەن 83% ايەلدەر ءوز ءومىرىنىڭ ساپاسىنا, ال 87% ەرلەر مەن 82% ايەلدەر كاسىبي مانساپ مۇمكىندىكتەرىنە وپتيميستىك كوزقاراس بىلدىرگەن.
زەرتتەۋ ناتيجەلەرى جاستاردىڭ يكەمدىلىگى مەن بەيىمدەلگىشتىگىن, سونداي-اق ءداستۇر مەن جاڭاشىلدىق اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى تابۋعا ۇمتىلىسىن كورسەتەدى. ولار وتباسىلىق جانە مادەني بايلانىستاردى ساقتاي وتىرىپ, جەكە جانە كاسىبي دامۋعا ەرەكشە ءمان بەرەدى.
ۇشىنشىدەن, جاستاردىڭ 57 پايىزى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ جاقسارىپ كەلە جاتقانىن ايتقان, ال 30–35 جاس ارالىعىنداعى رەسپوندەنتتەردىڭ 78 پايىزى ءبىلىم قوعامداعى وزگەرىستەرگە ىقپال ەتەدى دەپ ەسەپتەيدى.
تورتىنشىدەن, 70 پايىزدان استام جاستار ءبىلىمدى قوعامدى تۇرلەندىرەتىن ەڭ باستى كۇش رەتىندە قابىلدايدى. ءتىل مەڭگەرۋ مەن كوممۋنيكاتسيا, كوشباسشىلىق قابىلەت, ماسەلەلەردى شەشۋ ماشىقتارى باستى كاسىبي قۇندىلىقتار قاتارىندا. رەسپوندەنتتەردىڭ 80 پايىزى شەت ءتىلىن ءبىلۋدى ماڭىزدى دەپ سانايدى, سەبەبى بۇل جۇمىس تابۋعا, ساپار شەگۋگە جانە ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
كەلەسى ماڭىزدى باعىت – كاسىپكەرلىك رۋح. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ ەكىدەن ءۇش بولىگى الداعى بەس جىلدا ءوز ءىسىن اشۋعا نيەتتى. بۇل جاستاردىڭ بەلسەندى ومىرلىك ۇستانىمى مەن تاۋەكەلگە بەيىمدىلىگىن ايعاقتايدى.
زەرتتەۋ سونداي-اق جاستاردىڭ الەمدىك ۇردىستەرگە اشىقتىعىن كورسەتتى. ولار قازاقستاندى ءىرى دەرجاۆالار اراسىنداعى گەوگرافيالىق, ديپلوماتيالىق جانە مادەني «كوپىر» رەتىندە كورەدى. ەلدىڭ وڭىردەگى ەڭ ءىرى ەكونوميكا رەتىندەگى مارتەبەسى مەن بەدەلى – جاستار ءۇشىن ۇلتتىق ماقتانىش كوزى.
كليمات جانە ەكولوگيا ماسەلەلەرى دە نازاردان تىس قالماعان. جاستار ەڭ الدىمەن اۋانىڭ ساپاسى, قالدىقتاردى باسقارۋ جانە سۋ تاپشىلىعى تۋرالى الاڭداۋلى. الايدا ولار بۇل ماسەلەلەرگە پەسسيميزممەن ەمەس, شەشىم ىزدەۋگە دايىندىقپەن قارايدى.
سوڭعى باعىت – ازاماتتىق بەلسەندىلىك پەن جاڭا فورماتتاعى قوعامدىق قاتىسۋ. قازىرگى جاستار تەك اكتسيالار مەن باستامالارعا قاتىسىپ قانا قويماي, الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءوز ويىن اشىق ايتىپ, قوعامدى دامىتۋعا ءۇن قوسۋدا. تسيفرلىق بەلسەندىلىك – بلوگتار, يلليۋستراتسيالار, مۋزىكا مەن ەكولوگيالىق اكتسيالار تۇرىندە كورىنىس تابۋدا.
وسىلايشا, «British Council» جۇرگىزگەن «كەلەشەك ۇرپاق: قازاقستان» زەرتتەۋى قازىرگى قازاقستاندىق جاستاردىڭ ءوز ەلىنىڭ دامۋ باعىتىنا سەنەتىن, مادەني تامىرىنا بەرىك, بىراق الەمگە اشىق ۇرپاق ەكەنىن ايقىندادى.
