نىعمەت نۇرماقوۆ – 1920–1930 جىلدار ارالىعىندا قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە مادەني باعىتىن قالىپتاستىرۋعا بەلسەندى قاتىسقان تاريحي تۇلعا. تۇركسىب تەمىرجولىنىڭ سالىنۋىنا اتسالىسقان, سونداي-اق ەل استاناسىنىڭ ورىنبوردان قىزىلورداعا كوشىرىلۋىنە ىقپال ەتكەن قايراتكەر.
كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمىنا پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, تاريحشىلار, ارحيۆ قىزمەتكەرلەرى, زەرتتەۋشىلەر, سونداي-اق نۇرماقوۆتىڭ ۇرپاقتارى, ەلوردالىق وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.
تۇساۋكەسەر بارىسىندا پرەزيدەنت ءارحيۆىنىڭ ديرەكتورى ءاليا مۇستافينا ءسوز سويلەپ, جيناقتىڭ عىلىمي جانە تاريحي ماڭىزىنا توقتالدى.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن 2022 جىلى XX عاسىرداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن ماتەريالدارىن زەردەلەۋ ورتالىعى اشىلدى. بۇل ورتالىق ءۇش جىل ىشىندە ارناۋلى مەملەكەتتىك ارحيۆتەردەن 700 مىڭنان استام ءىس قابىلدادى. قازىرگى تاڭدا ولاردى جۇيەلەۋ, ساراپتاۋ, كونسەرۆاتسيالاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. وسى ماتەريالدار مەملەكەتتىك كوميسسيا شىعارعان 72 تومدىق قۇجاتتار جيناعىنا كىردى. سونىمەن قاتار عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسى شەڭبەرىندە بىلتىر پرەزيدەنت ءارحيۆى 12 تومدىق «الاشوردا ءىسى» ماتەريالدارىن عىلىمي اينالىمعا ەنگىزدى. بۇگىنگى نىعمەت نۇرماقوۆقا ارنالعان جيناق – وسى اۋقىمدى جۇمىستىڭ جالعاسى. بۇل زەرتتەۋ ەڭبەگى بىرنەشە جىلعا سوزىلعان مۇقيات ارحيۆتىك ىزدەنىستىڭ ناتيجەسى», دەدى ول.
سەنات دەپۋتاتى اسەم راحمەتوۆا مەن قايراتكەردىڭ تۋعان ءىنىسى جامەلدىڭ ۇلى مۇقان نۇرماقوۆ, سونداي-اق ءىنىسى قۇرمانعاليدىڭ قىزى تامارا چۋۆاكوۆا دا ءسوز سويلەپ, نىعمەت نۇرماقوۆتىڭ تاريحي مۇراسىن ساقتاۋ ىسىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ارحيۆ ۇجىمىنا العىستارىن ءبىلدىردى.
جيناق بەس بولىمنەن تۇرادى جانە حرونولوگيالىق تارتىپپەن قۇراستىرىلعان. وندا نىعمەت نۇرماقوۆتىڭ ومبى سەمينارياسىنداعى وقۋىنان باستاپ, ادىلەت سالاسىنداعى العاشقى رەفورمالارى, قاكسر حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندەگى قىزمەتى, ماسكەۋدەگى كەزەڭى مەن 1937 جىلعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە دەيىنگى ءومىر جولى قامتىلعان. سونداي-اق وتباسىنا قاتىستى ارحيۆتىك دەرەكتەر دە كورىنىس تاپقان.
جيناق عىلىمي-انىقتامالىق اپپاراتپەن تولىقتىرىلعان. بۇل جونىندە حح عاسىرداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن ماتەريالدارىن زەردەلەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى گۇلشات نۇرىمبەتوۆا ايتىپ بەردى.
«جيناققا ەنگىزىلگەن قۇجاتتار پرەزيدەنت ارحيۆىنەن, ونىڭ ىشىندە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى مەن باس پروكۋراتۋرانىڭ ارنايى ارحيۆتەرىنەن الىنعان. سونداي-اق ومبى قالاسىنىڭ تاريحي ارحيۆىنەن (رف), قر ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆىنەن, ۇلتتىق ارحيۆتەن, قاراعاندى وبلىستىق ارحيۆىنەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كينوفوتوقۇجاتتار جانە دىبىس جازبالارىنىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆىنەن الىنعان ماتەريالدار ەندى. سونىمەن قاتار جيناق عىلىمي-انىقتامالىق اپپاراتپەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ولار ەسىمدەر كورسەتكىشى, گەوگرافيالىق كورسەتكىش, ەسكەرتپەلەر, قىسقارعان سوزدەر ءتىزىمى مەن ەتنومادەني جانە الەۋمەتتىك-ساياسي ۇعىمدار سوزدىگىنەن تۇرادى. بۇل – جيناقتى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋگە جانە بولاشاق زەرتتەۋلەرگە ۇلكەن سەرپىن بەرەدى», دەدى ول.
جيناقتىڭ تۇساۋكەسەرىمەن قاتار اشىلعان ء«داۋىر جانە تۇلعا: نىعمەت نۇرماقوۆ» كورمەسىنە قايراتكەردىڭ ءومىر جولىنا قاتىستى جۇزدەگەن تۇپنۇسقا ارحيۆتىك ماتەريال قويىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا سوت جانە پروكۋراتۋرا جۇيەسىن قازاقىلاندىرۋعا قاتىستى بۇيرىقتار, تۇركسىب قۇرىلىسىنا بايلانىستى ۇكىمەت قاۋلىلارى, ف.گولوششەكينمەن اراداعى قايشىلىقتارعا قاتىستى حات الماسۋلار, قۇپيا تەرگەۋ قۇجاتتارى مەن وتباسىنا قاتىستى ماتەريالدار, الاشوردا قايراتكەرلەرىمەن تۇسكەن سيرەك فوتوسۋرەتتەر بار.
ء«ارحيۆتىڭ مۇنداي عىلىمي باستامالارى ۇلت تاريحىنداعى اقتاڭداقتاردى زەرتتەپ-زەردەلەۋ ىسىنە, تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە تىڭ سەرپىن بەرىپ وتىر. بۇگىنگى ءىس-شارا سونىڭ دالەلى دەۋگە بولادى. ۇلت قايراتكەرلەرىنىڭ تاعدىرىن جاس بۋىنعا كورسەتۋ ارقىلى ءبىز ءوز تاريحىمىزدى كورسەتىپ, ۇيرەتەمىز. بۇگىنگى ءىس-شارانى ۇيىمداستىرعان پرەزيدەنت ارحيۆىنە زور العىسىمدى بىلدىرەمىن», دەدى ەلى ءۇشىن ەڭىرەپ وتكەن ەسىل ەردىڭ نەمەرەسى روزا نۇرماقوۆا.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءارحيۆى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا شامامەن 90 تاريحي-قۇجاتتىق جيناق شىعاردى. ولاردىڭ اراسىندا ساياسي رەپرەسسيالار, حالىقتاردى جەر اۋدارۋ, ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستار مەن قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىنا ارنالعان ەڭبەكتەر بار.
