يمپورتقا تاۋەلدىلىك ازايسا يگى

«ەلدەگى ازىق-ت ۇلىك نارىعىنىڭ يم­پورت­قا تاۋەل­دىلىگىن بارىنشا ازايتۋ – ۇكىمەت­تىڭ ستراتە­گيالىق مىندەتى. ارينە, ءوزىمىزدى ءوزىمىز ءجۇز پايىز قامتاماسىز ەتۋى­مىز مۇمكىن ەمەس, بالكىم, ونىڭ قاجەتى دە جوق شىعار. بىراق نارىقتاعى قازىرگى جاع­دايدى ايتۋدىڭ ءوزى ۇيات. بۇعان قوسا ءداس­­تۇرلى ۇلتتىق ونىمدەرىمىزدى سىرتقى نا­رىق­­قا بەلسەندى تۇردە تانىتۋ كەرەك. سون­­­دىق­تان اگرارلىق ەكسپورتتىڭ ناقتى جوس­پا­رىن ازىرلەۋ قاجەت. وندا لوگيستيكا, ۆە­تە­­ري­نارلىق جانە فيتوسانيتارلىق ستان­دارت­تار مەن ۇتىمدى ماركەتينگ ستراتەگياسى ەسكەرىلۋگە ءتيىس», دەدى مەملەكەت باسشىسى.

كەيىنگى 6 جىلدا اگروونەركاسىپ كەشەنىن (اوك) سۋبسيديالاۋعا 2,5 ترلن تەڭگە ءبولىنىپ, اۋىل شارۋا­شىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 1,8 ەسە ءوسىپ, 2025 جىلدىڭ باسىنا قاراي 8,3 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. بىراق ءىجو-دەگى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ۇلەسى تومەن. كەيىنگى جىلدارى يمپورت ۇلەسى تىم ارتىپ كەتتى. اگرارلىق ساراپ­شىلاردىڭ ايتۋىنشا, اسىرەسە, ەت, قۇس يمپورتىنا دەگەن تاۋەلدىلىك وتە جوعارى. بۇل احۋال ەلدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر تون­دىرەدى. كاسىپكەر ماكسيم بارى­شەۆتىڭ ايتۋىنشا, ىشكى نارىقتا بەلارۋس تاۋارلارىنىڭ ۇستەمدىگى بايقالادى.

«رەسەي, بەلارۋس, قىر­عىزستان ەلدەرىندە ءبىزدىڭ تاۋارلار­دى وتكىزەتىن, ساۋدالايتىن دۇكەندەر جەلىسى جوق. ال ءبىزدىڭ ەلدە بەلو­رۋسيانىڭ بىرنەشە ءونىم جەلىسى بار. دەمەك ول ەلدىڭ كاسىپكەرلەرى 4-6 مىڭ شاقىرىمعا قاراماستان, ونىمدەرىن بىزدە وتكىزۋدىڭ جولىن تاپقان. جول شىعىندارىنا قاراماستان, سىرتقى نارىقتا باسەكەلەسۋگە ىشكى قورى دا, ەكو­نو­ميكالىق رەسۋرسى دا جەتەدى. وتاندىق ونىمدەردى قولداۋدى سالىق كودەكسى ارقىلى زاڭداس­تىرماساق, كۇنى ەرتەڭ نان-ءسۇتى­مىزدى دە قىرعىزستان مەن بەلارۋس­تەن الدىراتىن بولامىز. بۇل تەك سالالىق بانك ارقىلى عانا شەشىمىن تابادى», دەيدى.

جالپى, وسى اگروبانك قۇرۋ ماسەلەسى بىرنەشە رەت كوتەرى­ل­دى. پار­لامەنتتەگى كەيبىر دەپۋ­تات­تاردىڭ تاباندىلىعىنىڭ ار­قا­­سىندا ۇكىمەتتىڭ كوزقاراسى دۇرىس­­تالىپ, جاعداي وزگەرە باس­­­تا­­عان سىڭايلى. قازىر اۋىل شارۋا­شىلىعى مينيسترلىگى مۇد­دەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن اگروبانك قۇرۋ ماسەلەسىن پىسىق­تاپ جاتقان كورىنەدى. بۇگىندە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن ەڭ قاجەتتى رەسۋرس – ارزان ءارى ۇزاق­مەرزىمدى نەسيە. شارۋا­لار­دىڭ كەپىلدىككە قوياتىن زاڭداس­تىرىلعان مۇلكى بار. ەندى ارزان, ۇزاق مەرزىمگە نەسيە بەرەتىن بانك جۇيەسى كەرەك.

ەكونوميست قۋانىش ايتاحا­نوۆتىڭ ايتۋىنشا, سالالىق بانك­تەردىڭ مۇمكىندىگىن ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سەگمەنتىنە باعىتتايتىن كەز كەلدى.

«قانشاما جىل بويى قارا­جاتتىڭ اۋىل قازىناسىنا قان­شا­لىقتى تۇگەل قۇيىلعانىن, قانشاسىنىڭ جەلگە ۇشقانىن ەشكىم اشىپ ايتا المايدى. ونى تۇگەندەۋگە ق ۇلىقتىلار دا از. جا­قىندا اۋىلدى دامىتۋعا 1 ترلن تەڭگە بولىنگەنىن ايتتىق. بۇگىن بولىنگەن, ەرتەڭ بولىنەتىن قارجىنى اگروبانك ارقىلى باعىتتاساق, قارجىنىڭ قايتارىم كوزى دە ناقتىلانىپ, اۋىل بيزنەسى ءارتاراپتاندىرىلادى», دەيدى.

ساراپشى بەيسەنبەك زيابە­كوۆ­تىڭ سوزىنشە, بىزبەن ءبىر ەكو­نوميكالىق وداقتاعى رەسەي مەن بە­لورۋسيادا سىرت ەلدەردە ءوز ونىم­دەرىن ساۋدالايتىن كوم­پا­نيا­لاردىڭ لوگيستيكالىق شىعىن­دارىنا وتەماقى بەرۋ, ساۋدا جەلى­لە­رىن اشۋعا جەڭىلدىك بەرۋ ماسەلە­سى قاراستىرىلعان. ولاردىڭ قىر اسىپ كەلسە دە ءبىزدىڭ وتاندىق ونىم­دەر­مەن يىق تىرەسىپ تۇرۋ سەبەبى وسى.

«مىسالى, «رەسەي اۋىل شا­رۋا­شىلىعى بانكى» 100 پايىز مەملەكەتتىڭ يەلىگىندە. بۇل بانك ساقتاندىرۋ, اۋىلداعى م ۇلىكتى باسقارۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ارزان ليزينگكە بەرۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىسادى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اگروسەكتوردى قولداۋعا 1,7 ترلن رۋبل ءبولدى. بۇل قارجى بىزدەگى كۆازيسەكتورداعى قارجى ينستيتۋتتارى سياقتى «شاشىلىپ» بەرىلمەي, ءبىر كوزدەن بەرىلدى. بىزدە اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى كەيبىر ماسەلە بىرنەشە مينيسترلىكتىڭ اراسىندا شە­شىلەدى. ولاردىڭ قىسقا مەر­زىمدە شەشىمىن تابۋى تاپ سول شەنەۋ­نىكتەردىڭ قۇزىرەتىنە تاۋەلدى», دەيدى ب.زيابەكوۆ.

جاقىندا قوستانايدا قۇرعاق پورت قۇرىلىسىنىڭ باستالاتىنى تۋرالى جاڭالىق تارادى. اتالعان ترانسپورتتىق-لوگيستيكالىق كە­شەنگە «توبىل» دەگەن اتاۋ بەرىل­مەك. اۋماعى 133 گەكتار, ينۆەس­تيتسيالىق قۇنى 64 ملرد تەڭگە بولاتىن كەشەن 2027 جىلى پايدا­لانۋعا بەرىلىپ, جىلىنا 11 ملن توننادان استام جۇكتى وڭدەيدى. جالپى, ەلىمىزدە 2 ءىرى حاب بار, ءبىرى – اقتاۋ تەڭىز پورتى, ەكىنشىسى – التىنكول قۇرعاق پورتى.