الەمدىك ستاتيستيكادا قانت ديابەتى اسقىنعان جاعدايدا ءتۇبى اجال قۇشتىرىپ, ءولىم-ءجىتىمدى كوبەيتىپ وتىرعان كەسەلدەردىڭ العاشقى وندىعىنا كىرەدى. كەيىنگى ون بەس جىلدا بۇل اۋرۋعا دۋشار بولعاندار سانى 3,5 ەسەگە وسكەن. قانت ديابەتىنىڭ ەڭ باستى قاۋپى دە سوندا – جىلدار بويى بىلدىرمەي اعزا جۇيەلەرىن بۇلدىرە وتىرىپ, اسقىنعان كەزدە مۇگەدەكتىككە دۋشار ەتەدى. بۇگىندە قانت ديابەتى ماڭىزدى مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ ءبىرى.
حالىقارالىق قانت ديابەتى فەدەراتسياسىنىڭ ديابەتتىك اتلاسىندا جاريالانعان كەيىنگى مالىمەتتەرگە سايكەس, جەر بەتىندەگى 20-79 جاس ارالىعىنداعى 589 ملن ەرەسەك ادام قانت ديابەتىمەن ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. بۇل سان 2050 جىلعا قاراي 853 ملن-عا دەيىن وسەدى دەگەن دە بولجام بار. رەسمي تىركەلىمنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, 2025 جىلعى 31 شىلدەگە ەلىمىزدە قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن 544 684 پاتسيەنت تىركەلگەن, ونىڭ ىشىندە 18 جاسقا دەيىنگى بالالار – 6210, ەرەسەكتەر – 538 474 ادام. 2 ءتيپتى قانت ديابەتىنە دۋشار بولعان پاتسيەنتتەردىڭ سانى 95%-عا جەتىپ جىعىلادى.
ورتالىقتىڭ اشىلۋىنا ارنايى كەلگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ا.ءالنازاروۆا: «ەلىمىزدە ەندوكرينولوگيالىق قىزمەتتى نىعايتۋ – دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتى. رەسپۋبليكالىق ەندوكرينولوگيا ورتالىعىن اشا وتىرىپ, ەندوكرينولوگيالىق قىزمەتتى دامىتۋ مەن پاتسيەنتتەرگە جوعارى مامانداندىرىلعان كومەك كورسەتۋدى كوزدەيمىز. ورتالىقتا قولدانىلاتىن وزىق دياگنوستيكا مەن تەراپيانىڭ زاماناۋي ادىستەرى ەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, اسقىنۋ دەڭگەيىن تومەندەتىپ, ەندوكريندىك اۋرۋلارى بار ناۋقاستاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى.
مينيستر ەندوكرينولوگيا سالاسىنداعى قۇزىرەت ورتالىقتارىن كوپسالالى وبلىستىق اۋرۋحانالاردىڭ بازاسىندا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كومەك دەڭگەيىندە اسقىنۋلاردىڭ دامۋىن بولدىرماۋعا ارنالعان ديابەتتىك تابان كابينەتتەرىن اشۋ قاجەتتىگىنە دە توقتالدى.
ءوز كەزەگىندە كىاعزي جاڭادان اشىلعان ورتالىق ارقىلى وڭىرلەرگە ۇيىمداستىرۋ-ادىستەمەلىك كومەك كورسەتەتىن ۇيلەستىرۋشى ورتالىققا اينالۋعا ءتيىس. قازىردىڭ وزىندە ورتالىق بىلىكتى مامانداردى جيناپ, قان اينالىمى بۇزىلۋىنىڭ سالدارىنان ىرىڭدەپ, شىرىگەن اياق-قولداردى كەسپەي ەمدەۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ۇسىنىپ وتىر.
«مينيسترلىك ينستيتۋت بازاسىندا ەندوكرينولوگيا جانە قانت ديابەتى ورتالىعىن قۇرۋدى مىندەتتەگەن ەدى. مينيسترلىكتىڭ قولداۋىمەن وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا دارىگەرلەرىمىز سولتۇستىك ەۋروپاداعى ەڭ ءىرى قانت ديابەتى ورتالىعى – كوپەنگاگەندەگى Steno ديابەت ورتالىعىندا تاجىريبەدەن ءوتتى. ديابەتولوگيا سالاسىنداعى جەتەكشى مامانداردان اسقىنعان جاعدايداعى ەمدەۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرىن مەڭگەرىپ, اۋرۋدى ەرتە باستان انىقتاۋ, مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن زەردەلەدى», دەدى كىاعزي باسقارما توراعاسى رۇستەم تولەۋتاەۆ.
رەسپۋبليكالىق ەندوكرينولوگيا جانە قانت ديابەتى ورتالىعى قانت ديابەتى مەن باسقا دا اسقىنعان ەندوكريندىك كەسەلدەردى انىقتاپ, ەم-دوم جۇرگىزىپ, الدىن الۋدى جۇزەگە اسىراتىن ەندوكرينولوگ, وفتالمولوگ, پودولوگ-حيرۋرگ دارىگەرلەردەن جاساقتالىپ وتىر. ورتالىق كىاعزي اۋماعىندا ورنالاسقاندىقتان, پاتسيەنتتەر ىرگەسىندەگى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ كارديولوگ, گاستروەنتەرولوگ, نەفرولوگ, نەۆروپاتولوگ سىندى بىلىكتى ماماندارىنان دا كەڭەس الا الادى.
جاڭا ورتالىقتىڭ باسشىسى لاۋرا دانياروۆا پانارالىق تاسىلدەر پاتسيەنتتەردى جان-جاقتى باقىلاي وتىرىپ, اۋىر جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىن ايتادى. ورتالىقتا قانت ديابەتىن باقىلاۋعا ارنالعان زاماناۋي قۇرىلعىلار بار. دارىگەرلەر قانت ديابەتى مەكتەبىن جۇرگىزە وتىرىپ, پاتسيەنتتەردى ينسۋلين تەراپياسىن قولدانۋعا ۇيرەتەدى. ناۋقاستار دا ءوز دەرتى تۋرالى جۇيەلى ءبىلىم الىپ, ءوزىن-ءوزى باقىلاۋعا ماشىقتانادى.
سول سياقتى «ديابەتتىك تابان» كابينەتىندە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى پايدالانۋعا قول جەتكىزىلىپ وتىر. مۇنداعى كەشەندى دياگنوستيكا تىم ۇزاققا سوزىلاتىنىنا قاراماستان, دۇرىس ەم-دوم تاعايىنداپ, اياقتى كەسۋدەن ساقتاپ قالۋعا بارىنشا سەپتەسەدى.
مۇنىڭ الدىندا كىاعزي مەن دانياداعى Steno قانت ديابەتى ورتالىعىنىڭ باسشىلىعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىپ, حالىقارالىق گيبريدتى فورماتتا «ديابەتولوگياداعى زاماناۋي تەحنولوگيالار» عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياسىن ۇيىمداستىرعان ەدى. كونفەرەنتسياعا ەندوكرينولوگ, تەراپەۆت, كارديولوگ, قان تامىرلارى حيرۋرگتەرى, جالپى تاجىريبەلىك دارىگەرلەر, باسقا دا ماماندار قاتىسىپ, ءوزارا تاجىريبە الماستى, سالانى دامىتۋعا قاتىستى وي-تولعامدارىمەن ءبولىستى.
الماتى
