سەمينار بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى جۇيەسىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن تسيفرلى پلاتفورمانى تانىستىرىلدى. ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى ا. كۇرىشباەۆ اتاپ وتكەندەي, سالانى قارقىنداتۋدىڭ جانە ەگىستىك جەرلەردىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ باستى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى – ساپالى تۇقىمداردى قولدانۋ. سوندىقتان ەگىنشىلىكتە تۇقىم شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ وتىرعان. عالىمداردىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, داقىلداردىڭ ونىمدىلىگىنىڭ 25 پايىزى تۇقىم ساپاسىنا بايلانىستى. وكىنىشكە قاراي, ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ونىمدىلىگى ءالى دە تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر. مۇنداي جاعدايدىڭ سەبەپتەرىنىڭ قاتارىندا سورت جاڭارتۋدىڭ جانە سورت الماستىرۋدىڭ بولماۋى, ساپاسىز تۇقىمداردى پايدالانۋ, كەي جاعدايدا تۇقىمدىق ماتەريال رەتىندە تاۋارلىق استىقتى قولدانۋ بار. مىسالى, 2012-داردا ەلىمىزدە ءداندى-داقىلداردىڭ ورتاشا جىلدىق ونىمدىلىگى نەبارى 6 پايىزعا ءوسىپ, 12 تسەنتنەر دەڭگەيىندە قالدى. ال تابيعي-كليماتتىق جاعدايى بىزگە ۇقساس كانادادا بۇل كورسەتكىش 28 پايىزعا ءوسىپ, گەكتارىنا 38 تسەنتنەرگە جەتتى.
بۇگىندە بارلىق دامىعان ەلدەردە تۇقىم قوزعالىسىن باقىلاۋدىڭ تسيفرلىق جۇيەسى بار. ول ناقتى ءارى وزەكتى اقپارات الۋعا جانە تۇقىمدىق ءارى وتىرعىزۋ ماتەريالدارىنىڭ وريگيناتوردان تاۋار وندىرۋشىلەرگە دەيىنگى قوزعالىسىن تولىق باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ بۇگىنگى زاماندا قارقىندى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتى كەڭىنەن قولدانۋ جونىندە ناقتى تاپسىرمالار بەرگەنى بارشاڭىزعا ءمالىم. بۇل تاپسىرمانى ورىنداۋ اگرارلىق سالا ءۇشىن وتە ماڭىزدى ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. وسىلاردى باسشىلىققا الا وتىرىپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەڭ ماڭىزدى سالاسى - تۇقىم شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋ باعىتىندا جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا بىرنەشە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عالىمدارىن ۇيىمداستىرا وتىرىپ, ونىڭ تسيفرلىق جۇيەسىن دايارلادى. بۇگىنگى وتكىزىلىپ وتىرعان سەمينار-كەڭەستىڭ نەگىزگى ماقساتى وسى جۇيەمەن سىزدەردى تانىستىرىپ, ونى پيلوتتىق رەجيمدە سىناقتان وتكىزۋ. كەيىن وسى شارا جۇزەگە اسىرىلعان سوڭ بۇل جۇيە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە ونى مەملەكەت كولەمىندە وندىرىسكە ەنگىزۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن بولادى» دەپ اتاپ ءوتتى ا.كۇرىشباەۆ.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ازىرلەگەن 2024–2028 جىلدارعا ارنالعان تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋ كەشەندى جوسپارىندا تۇقىم قوزعالىسىن باقىلاۋدىڭ تسيفرلىق جۇيەسىن ازىرلەۋ كوزدەلگەن. وسىعان بايلانىستى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميكتەرى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى جانە قازاقستان-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارىمەن بىرلەسىپ تۇقىم قوزعالىسىن باقىلاۋدىڭ تسيفرلىق جۇيەسىن ازىرلەپ, اۆتورلىق كۋالىك الدى.
سەمينار بارىسىندا تسيفرلىق پلاتفورما تانىستىرىلىپ, پيلوتتىق رەجيمدە ىسكە قوسىلاتىنى ءمالىم بولدى. تسفيرلى پلاتفورما بۇگىندە تۇرالاپ تۇرعان تۇقىم شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرمەك. ناقتى ايتقاندا, مەملەكەتتىك ورگانداردا تۇقىم شارۋاشىلىعىنىڭ جاعدايى تۋرالى ناقتى ءارى وزەكتى اقپارات بولادى. بۇل دەرەكتەر سالاداعى ولقىلىقتاردى, پروبلەمالاردى انىقتاپ, نەگىزىندە دۇرىس باسقارۋشىلىق شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.تۇقىمدار مەن وتىرعىزۋ ماتەريالدارىن ءوندىرۋ جانە وتكىزۋ بويىنشا بارلىق تەحنولوگيالىق پروتسەستەردىڭ تولىق اشىقتىعى قامتاماسىز ەتىلەدى. جالعان كورسەتكىشتەرگە جول بەرىلمەيدى, بۇل مەملەكەتتىك سۋبسيديالاردى زاڭسىز الۋعا توسقاۋىل بولادى. وسىمدىك سورتتارىنىڭ اۆتورلارىنا رويالتي مەن سىياقىلار تولەۋ ماسەلەسىندە ءتارتىپ ورناتۋ مۇمكىندىگى تۋادى.
سەمينار-كەڭەس جۇمىسىنا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى م.ە. سۇلتانعازيەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى, «ۇلتتىق اگرارلىق عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى» كەاق باسشىلىعى, فاو حالىقارالىق ساراپشىلارى, ءىرى فەرمەرلەر, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرى مەن بيزنەس وكىلدەرى, الماتى وبلىسىنىڭ اتتەستاتتالعان تۇقىم شارۋاشىلىعى سۋبەكتىلەرى, جەتەكشى حالىقارالىق جانە وتاندىق عالىمدار-ەكسپەرتتەر, جوو رەكتورلارى, عزي باسشىلارى مەن جاس عالىمدار قاتىستى.
الماتى
