پرەزيدەنتتىڭ وسى باستاماسى اياسىندا شىمكەنتتە ينۆەستورلار كۇشىمەن جاڭا كاسىپورىندار مەن ءوندىرىس وشاقتارى پايدا بولا باستادى. مەگاپوليس ەكونوميكاسىن جانداندىرۋعا شەتەلدىك ينۆەستيتسيانىڭ پايداسى مول بولىپ تۇر. يندۋستريالىق ايماقتاردا كوپتەگەن بىرلەسكەن ءوندىرىس ورنى اشىلىپ, ولاردىڭ وندىرگەن ونىمدەرى ىشكى نارىقتان بولەك, شەتەلگە دە شىعارىلىپ جاتىر. قۇرىلىس, جەڭىل ونەركاسىپ, تاماق ونەركاسىبى سالاسىندا شىعارىلعان تاۋارلار شاھاردىڭ ەكونوميكالىق ورلەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ كەلەدى. بۇل – ينۆەستيتسيا تارتۋ سالاسىنداعى قالا اكىمدىگىنىڭ ناتيجەلى ەڭبەگى.
وسىنداي مىسالدار قاتارىندا وتكەن جىلى تۇرىك كومپانياسى ينۆەستيتسياسىنىڭ الەۋەتىمەن اشىلعان الەمدىك برەند كوكا-كولا مەن باسقا دا ءتۇرلى شىرىن وندىرەتىن كاسىپورىندى اتاپ وتۋگە بولادى. بيىل ءوندىرىس وشاعىنىڭ قۇرىلعانىنا ءبىر جىل تولۋىنا وراي «CCI Kazakhstan» كومپانياسى باق وكىلدەرىنە ارنايى ءباسپاسوز تۋرىن ۇيىمداستىردى. جۋرناليستەر زاۋىتتىڭ وندىرىسىمەن, ىشكى جۇمىسىمەن جاقىنىراق تانىسۋعا مۇمكىندىك الدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, «CCI Kazakhstan» – كوكا-كولا برەندىمەن سۋسىندار شىعاراتىن ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى كاسىپورىننىڭ ءبىرى. مۇندا ءوندىرىستىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارى قولدانىلادى. زاۋىت تاماق ونەركاسىبىندەگى الەمدىك ستاندارتتارعا نەگىزدەلگەن. كاسىپورىندا ەنەرگيا ۇنەمدەۋدىڭ وزىق ۇلگىلەرى قولعا الىنعان. سونىمەن قاتار قالدىق سۋدى تازارتۋ, قوقىستى قايتا وڭدەۋ جۇمىستارى اتقارىلادى. وسىنىڭ ءبارى كاسىپورىندى زاماناۋي, ۇلگىلى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ قاتارىنا شىعارىپ وتىر. زاۋىت ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىننىڭ ءوزىنىڭ سۋ ۇڭعىماسى بار. ودان الىنعان سۋ بەس ءتۇرلى تازالاۋدان وتەدى. سودان سوڭ وعان ءارتۇرلى تاعامدىق قوسپالار قوسىلىپ, قانتپەن ارالاسىپ, ءوندىرىس جەلىسىنە بەرىلەدى. ءوندىرىس جەلىسىنە تۇسپەس بۇرىن سۋسىننىڭ ءاربىر قۇرامداس بولشەگى زەرتحانادا مۇقيات تەكسەرىلەدى. ءتىپتى شيكىزات قانتتىڭ ءوزى ءجىتى باقىلاۋدان وتكىزىلەدى. كاسىپورىندا كوكا-كولادان بولەك فيۋس تي, پيكو پالپي سەكىلدى سۋسىندار وندىرىلەدى.
ەلىمىزدە كوكا-كولانىڭ ءۇش زاۋىتى بار. ءبىرى الماتىدا, ەكىنشىسى استانا قالاسىندا ورنالاسقان. ءۇشىنشىسى بىلتىر شىمكەنتتە اشىلدى. بىراق سۇرانىسقا قاراي شاھاردا وندىرىلگەن سۋسىندار ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنە جىبەرىلە بەرەدى. سونداي-اق تاۋەلسىزدىك العاندا ەڭ العاش رەت وتاندىق نارىققا ينۆەستيتسيا سالعان وسى كوكا-كولا كومپانياسى. تەحنولوگ مامانداردىڭ ايتۋىنشا, سۋسىنعا قاجەتتى ينگرەديەنتتەر مىسىر, يرلانديا, بەلگيا, نيدەرلاند, فرانتسيا سىندى ەلدەردەن كەلەدى. قانت رەسەيدەن تاسىمالدانادى. سۋسىن قۇيىلاتىن پەت قۇتىلار وزىمىزدە شىعارىلادى, قوسىمشا وزبەكستان مەن قىرعىزستاننان الىنادى. سۋسىننىڭ سىرتىنداعى جاپسىرما قاعازى تۇركيادان يمپورتتالادى. كەلەشەكتە مالايزيا ەلىنەن اكەلۋ جوسپاردا بار.
ءوندىرىس ورنى باسقارۋدىڭ ارنايى سەرتيفيكاتتارىنا يە. ولار – ساپاعا جاۋاپتى ISO 9001, ەكولوگياعا قاتىستى ISO 14001, قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسىنا بايلانىستى ISO 45001 سەرتيفيكاتتارى. ودان بولەك, تاعام قاۋىپسىزدىگى جونىندە ءتيىستى قۇجاتتارى بار. كومپانيا ەكولوگيانى باسقارۋدىڭ ارنايى ستراتەگياسىن قۇرعان. ول سۋدى از قولدانۋ, ءونىم سالماعىن ازايتۋ, قاپتامانى قايتا وڭدەۋگە جارامدى ەتۋ سەكىلدى باعىتتاردى قامتيدى. جالپى, ماماندار كوكا-كولا ءوندىرۋدىڭ ءادىسى, ياعني رەتسەپتى ءبىر ەكەنىن ايتادى. الەمدەگى وسى سۋسىندى وندىرەتىن بارلىق زاۋىت ءبىر نۇسقاۋلىقپەن ءونىم شىعارادى. الايدا ءدامىنىڭ ءار ەلدە, ءتىپتى ءار وڭىردە وزگەشە بولۋىنىڭ سەبەبى قولدانىلاتىن سۋعا بايلانىستى ەكەن. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە شىمكەنتتىڭ سۋسىن وندىرىسىنە قولداناتىن سۋ شيكىزاتى وتە جۇمساق ءارى ءدامى ەرەكشە ەكەنىن ايتادى ماماندار. ءوندىرىس ورنىندا ساعاتىنا 48 مىڭ ليتر كوكا-كولا, 22 مىڭ ليتر وزگە سۋسىندار وندىرىلەدى. بارلىق شىعارىلعان ءونىم ىشكى نارىققا جونەلتىلەدى. بۇل ەلىمىزدە كوكا-كولا تۇتىنۋدىڭ كورسەتكىشى وتە جوعارى ەكەنىن بىلدىرەدى.
كاسىپورىندا 170 ادام ەڭبەك ەتەدى. ولاردىڭ كوپشىلىگى – جەرگىلىكتى تۇرعىندار. ياعني زاۋىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ 95%-ى شىمكەنتتىڭ ازاماتتارى. قالعان 5%-ى شەتەلدەن كەلگەن جوعارى بىلىكتى ماماندار. كومپانيا قالا ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ جاتىر. بىرىنشىدەن, تولەنەتىن سالىقتان مەملەكەت قازىناسىنىڭ كولەمى ارتسا, ەكىنشىدەن, ادامداردى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. وسىلايشا, ءوندىرىس ورنى شاھاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەسىن شەشۋگە اتسالىسىپ كەلەدى.
كاسىپورىندا الەۋمەتتىك قولداۋ پاكەتتەرى قاراستىرىلعان. ايتالىق, كۇن سايىن قىزمەتكەرلەردى اۆتوبۋسپەن جۇمىس ورنىنا تەگىن تاسىمالدايدى. جۇمىسشىلار زاۋىت ىشىندە تەگىن ەكى مەزگىل ىستىق تاماقپەن قامتىلعان. مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قالانىڭ ەڭ مىقتى كلينيكالارىندا تەگىن قارالىپ, ەمدەلۋگە كەپىلدىك بەرەدى. اي سايىن جۇمىسشىلارعا ءبىر-ءبىر قوراپتان تەگىن سۋسىن ۇلەستىرەدى. وعان قوسىمشا ەڭبەككەرلەر اراسىندا ۇيلەنىپ, وتاۋ قۇرعاندار نەمەسە دۇنيەگە ءسابي اكەلگەندەر بولسا, ولارعا دا الەۋمەتتىك كومەك رەتىندە قارجىلاي جاردەم بەرىلەدى. مۇنداي الەۋمەتتىك جەڭىلدىكتەر شاھارداعى كاسىپورىننىڭ بارلىعىندا بار دەپ ايتا المايسىز. وسى تۇرعىدا جۇمىسشىلارعا جاعداي جاساۋ جاعىنان «CCI Kazakhstan» كومپانياسى كوپشىلىك ءوندىرىس ورىندارىنان وزىق تۇر.
كاسىپورىننىڭ الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىسىن كەڭەيتۋ جوسپارى بار. بۇگىندە شىمكەنتتەگى زاۋىت ءجۇز پايىز ءوز قۋاتىندا جۇمىس ىستەپ تۇر. كوكا-كولانىڭ ىشىندەگى ەڭ ءوتىمدىسى 1 ليترلىك قۇتىداعىسى ەكەن. سوندىقتان كاسىپورىندا ءوندىرىستىڭ 60% ۇلەسىن كوكا كولا, 35%-ىن فيۋس تي, قالعان 5%-ىن پيكو پالپي شىرىنى الادى. جۇمىسشىلاردىڭ كوپشىلىگى جاستار. قىزمەتكەرلەردىڭ ورتا جاسى 34 جاستى قۇرايدى. مۇنداعى جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسى – ەڭ جوعارى ايلىقتىڭ ءبىرى. شاھارداعى ەڭ كوپ ايلىق تولەيتىن مەكەمەلەردىڭ ۇزدىك ۇشتىگىنىڭ توبىنا كىرەدى. كوكا-كولا كومپانياسىنىڭ ەلىمىز نارىعىندا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىنا 30 جىلدان استى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا كاسىپورىن بيۋدجەتكە ميللياردتاعان تەڭگە سالىق تابىسىن تولەدى. رەسپۋبليكاداعى ءۇش كاسىپورىن جىلىنا مەملەكەت قازىناسىنا 50 ملرد تەڭگە سالىق تابىسىن قۇيادى.
كومپانيا مامانداردىڭ تاجىريبە الماسۋ ىسىنە جاقسى كوڭىل بولەدى. اسىرەسە جاستاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا باسا دەن قويادى. ماسەلەن, زاۋىتتا قىزمەت اتقاراتىن باحار ورازنيازوۆا تۇرىكمەنستان ازاماتى. سول ەلدىڭ كوكا-كولا وندىرىسىندە 20 جىل قىزمەت ىستەپ, جوعارى دارەجەگە كوتەرىلگەن مامان. ءبىر جىلدان بەرى شىمكەنتتەگى كاسىپورىندا جاس قىزمەتكەرلەرگە تاجىريبەسىن ۇيرەتىپ ءجۇر. ءوزى دە كەزىندە تۇركيا, وزبەكستان, ازەربايجاندا تالاي رەت بولىپ, سول جاقتىڭ ماماندارىمەن تاجىريبە الماسقان. جەرگىلىكتى كادردان اقمارال توقتاعۇلوۆا ۇلگىلى قىزمەتكەر سانالادى. ول دا كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جولىندا كوپ ىزدەنىپ, تاجىريبەلى مامانداردان جالىقپاي ساباق الىپ ءجۇر.
«زاۋىت ىرگەسى قالانعالى وسى جەردە جۇمىس ىستەپ كەلەمىن. وزىمە قىزمەتىم ەرەكشە ۇنايدى. بالا كەزدەن تەحنولوگ مامان بولۋدى ارمانداپ, سونىڭ وقۋىن وقىدىم. بۇگىنگە دەيىن وزبەكستاندا ەكى رەت بولىپ, تاجىريبە الماسىپ قايتتىم. ول جاقتا دا برەند سۋسىن كوكا-كولا وندىرەتىن كاسىپورىندار بار. مەن ءوندىرىستىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنۋ ماقساتىمەن الدىمەن تاشكەنتتەگى, سوسىن سامارقانداعى زاۋىتتا بولدىم. الەمگە تانىمال سۋسىن شىعاراتىن وندىرىستە ىستەپ جاتقانىما ءوزىمدى باقىتتى سانايمىن. بۇل دا اركىمگە بۇيىرا بەرمەيتىن مۇمكىندىك دەپ بىلەمىن. جالپى, ەلىمىزدە تەحنيكالىق ماماندىق يەلەرىنە بۇگىندە بار جاعداي جاسالىپ جاتىر. اسىرەسە تەحنيكالىق ماماندىقتارعا وقىتاتىن ارناۋلى, جوعارى وقۋ ورىندارىندا گرانت كولەمى ارتا ءتۇستى. سول ارقىلى وقۋ اقىسىن تولەۋگە جاعدايى جوق اتا-انالار بالالارىن تەگىن وقىتۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر. ودان بولەك, پرەزيدەنت بيىلعى جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى» دەپ جاريالادى. سونىڭ ءوزى تەحنيكالىق ماماندارعا ۇلكەن دەمەۋ بەردى. ەلىمىزدە كاسىپورىندار قاتارى ارتىپ كەلەدى. قۇرىلىس يندۋسترياسى قارقىن الدى. سولاردىڭ ءبارىن باسقاراتىن مەنەدجەرلەر كەرەك. دەگەنمەن نەگىزگى وندىرىستىك جۇمىستى اتقاراتىن قاراپايىم جۇمىسشىلار ەكەنىن ۇمىتپاۋ كەرەك. پرەزيدەنت بيىلعى جولداۋىندا مەملەكەت بۇدان بىلاي ينۆەستيتسيا سالاسىنا كوڭىل بولەتىنىن جەتكىزدى. بۇدان كەلەشەكتە ەلىمىزدە زاۋىت-فابريكالار كوبەيەدى دەگەن ءسوز. دەمەك جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ مارتەبەسى بۇرىنعىدان دا ارتا تۇسەدى. وسى تۇرعىدا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋدا ايتقان تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا بارشامىز بىلەك سىبانا كىرىسۋىمىز كەرەك», دەدى ا.توقتاعۇلوۆا.
وندىرىستىك تسەح باسشىسى نۇربولات وردابەك تە ءوز كاسىبىن ەرەكشە جاقسى كورەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, كاسىپورىن ىسكە قوسىلعالى وسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. ءوندىرىس جەلىلەرىن قالاي باسقارۋدى ءتيىستى مامانداردان تاجىريبە ارقىلى ۇيرەنگەن. مۇنىڭ الدىندا باسقا زاۋىتتا جۇمىس ىستەگەن ەكەن. الايدا حالىقارالىق كومپانيانىڭ شىمكەنتتە اشىلعانىن, بىلىكتى مامانداردى جۇمىسقا قابىلداپ جاتقانىن ەستىپ, وسىندا ءارى قاراي ەڭبەك جولىن جالعاستىرۋعا كەلگەن. وعان ەش وكىنبەيدى. سەبەبى كاسىپورىننىڭ الەۋمەتتىك قولداۋلارىن بىلگەن كەز كەلگەن مامان ودان باس تارتا المايدى دەيدى ول. ماسەلەن, مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قاعازى جۇمىسشىمەن بىرگە ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ دە تۇگەلدەي ەڭ ساپالى ەمدەۋ مەكەمەسىندە تەگىن قارالىپ, ەم-دوم الۋلارىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
الەمدەگى بارلىق زاۋىت كوكا-كولا سۋسىنىن ليتسەنزيا ارقىلى وندىرەدى. رۇقسات قۇجاتتى «The Coca Cola Company» كومپانياسى بەرەدى. بۇل – الەمدىك برەند تاۋارىنىڭ نەگىزگى يەسى. «The Coca Cola Company» ەشقانداي ءونىم شىعارمايدى, ءتيىستى ليتسەنزيا بەرۋمەن عانا اينالىسادى. كەزىندە تۇركيا وسى رۇقساتپەن كوكا-كولا ءوندىرىسىن قولعا الدى. ەندى بۇگىندە باسقا ەلدەرگە ينۆەستيتسيا سالىپ, وسى ليتسەنزيا ارقىلى كوپتەگەن كاسىپورىن اشىپ جاتىر. شىمكەنتتەگى زاۋىت – وسىنداي ينۆەستيتسيالىق جولمەن پايدا بولعان كاسىپورىننىڭ ءبىرى.
«CCI Kazakhstan» كومپانياسى ءوندىرىستى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە دەن قويىپ وتىر. 2030 جىلعا قاراي كاسىپورىن تولىقتاي تسيفرلىق جۇيەگە كوشكەن ءوندىرىس وشاقتارىنىڭ كوشىن باستاۋدى الدىنا ماقسات ەتىپ قويدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, زاۋىتتا بارلىق قوسپا مەن شيكىزات تىڭعىلىقتى حيميالىق, ميكروبيولوگيالىق تەكسەرۋدەن وتەدى. وندىرىلەتىن سۋسىننىڭ ءدامىن, ءيسىن تاتىپ كورۋ ارقىلى تەكسەرىپ وتىراتىن ارنايى ماماندار بار. ماسەلەن, سۋدىڭ قۇرامىن, ونداعى حلور, تۇز, باسقا دا قوسپالاردى حيميالىق جولمەن انىقتاۋعا بولادى. الايدا ونىڭ ادامعا جاعاتىن جۇمساق ءدامىن ەشبىر اپپارات انىقتاپ بەرە المايدى. تىلمەن ءدام سەزۋ ارقىلى عانا بىلۋگە بولادى. زاۋىتتا سونداي ماماندار جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ مىندەتى – دايىن بولىپ, قويماعا كەتىپ بارا جاتقان سۋسىنداردىڭ ءدامىن انىقتاپ وتىرۋ. ماسەلەن, كوكا-كولانىڭ وزىنە ءتان ەرەكشە ءدامى مەن ءيسى بولادى. سۋسىن وندىرىسىندە سول ستاندارتتان اينىپ كەتپەۋ كەرەك. ەگەر ءدام سەزگىشتەر شىعىپ جاتقان ونىمنەن باسقاشالاۋ ءبىر ءدام بار ەكەنىن بايقاپ قالسا, ءوندىرىس دەرەۋ توقتاتىلىپ, ستاندارتقا ساي ەمەس ونىمدەردىڭ پارتياسى تۇگەل شەتكە شىعارىلادى. مۇنداي ەرەكشە قابىلەتكە يە بولۋ ماقساتىندا ماماندار جىل سايىن ءبىلىمىن جەتىلدىرەدى. سونداي-اق بۇل جونىندە جىلىنا ءتورت مارتە ەمتيحان تاپسىرادى.
ء«بىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – حالىققا ساپالى ءونىم ۇسىنۋ. الەمدىك برەند سۋسىنى قاشاندا ءوز اتىنا لايىقتى بولۋى كەرەك», دەيدى زاۋىت باسشىلىعى.
